جام کوردی - سفر مخفیانهٔ نخستوزیر عراق به تهران بیش از نیمی از مسیر تفاهم احتمالی را پیموده است.
علی الزیدی در تازهترین سفر محرمانهٔ خود به پایتخت ایران، پیشروی قابلتوجهی در روند نزدیککردن دیدگاههای تهران و واشنگتن ثبت کرده است. به گزارش سه منبع آگاه شیعه، این پیشرفت، فصائل مسلح را نگران «بازنشستگی زودهنگام» کرده است؛ چراکه پایان جنگ با ایران میتواند آنها را به گروههایی «بیکار» تبدیل کند.
بە گزارش المدی، به گفتهٔ منابع نزدیک به دفتر نخستوزیری، الزیدی توانسته است دربارهٔ ۴ نقطه از ۷ خواستهٔ تهران توافق طرفین را محقق کند؛ خواستههایی که ایران حدود دو ماه پیش بهعنوان شرط ورود به مذاکرات مطرح کرده بود. این موارد شامل پروندهٔ هستهای، محاصرهٔ دریایی و توقف جنگ فراگیر در منطقه است، اما ۳ نقطه همچنان محل اختلاف باقی مانده است.
فواد حسین، وزیر خارجهٔ عراق، سفر نخستوزیر را «تلاشی برای نزدیککردن دیدگاههای طرف ایرانی و آمریکایی» توصیف کرده است. هادی العامری، رهبر سازمان بدر، و فالح الفیاض، رئیس حشد الشعبی، الزیدی را در این سفر همراهی میکردند.
🔹 ترس فصائل از فردای پس از جنگ
در ائتلاف ادارهٔ دولت، نگرانی از تقارب ایران و آمریکا به بحثهای سیاسی راه یافته است. یک رهبر این ائتلاف میگوید صرفِ تقارب واشنگتن و تهران برای فصائل «وحشتناک» خواهد بود، زیرا ممکن است پس از پایان رویارویی، نقش مشخصی برای خود نیابند. به اعتقاد او، تشدید تنش کنونی — از اتهامزنی علیه دولت و نخستوزیر تا پایبندی به سلاح — را نمیتوان از ترسِ کاهش نفوذ این گروهها در صورت پایان جنگ جدا دانست.
عضو چارچوب هماهنگی نیز اطلاعات پیشین «المدی» دربارهٔ نزدیکشدن الزیدی به رویارویی با فصائل و انتظار او برای دریافت مجوز سیاسی از چارچوب را تأیید میکند. در یکی از گامهای تشدید تنش، جنبش النجباء اعلام کرد به ندای رهبر ایران دربارهٔ «وحدت میدانها» پاسخ داده است؛ رهبر ایران هفتهٔ گذشته به فرماندهان ارشد نیروهای مسلح ایران دستور داده بود به هر تهدید احتمالی «بدون محدودیت جغرافیایی» فوراً پاسخ دهند.
🔹 ترور العلوانی و موج اتهامات
تنش به پروندهٔ ترور احمد العلوانی، نمایندهٔ پیشینِ سنی، در بیروت نیز کشیده شد. یک مشاور سیاسی پیشین، با مرتبطدانستن زمان و شرایط مبهم این حادثه با فضای تنش سیاسی و امنیتی عراق، میگوید پس از قتل العلوانی، حسابها و توییتهای غیرمعمولی فعال شد و تبادل اتهامات، فضایی را تداعی کرد که پیش از ظهور داعش در مناطق غربی حاکم بود.
او هشدار میدهد بازتولید این فضا میتواند به حضور گروههای مسلح در صحنه کمک کند، حتی اگر انگیزههای اعلامی وجودشان از میان برود. با این حال، به نقل از منابع امنیتی، احتمال جناییبودن جرم رد نمیشود؛ مافیاییهایی در بیروت فعالاند که عراقیها را هدف میگیرند. به گفتهٔ او، در روزهای اخیر ۱۳ یا ۱۴ عراقی، از جمله بازرگانان، در ازای باج مالی ربوده شدهاند؛ برخی از درهای فرودگاه و برخی در سفرهای درمانی. العلوانی چهار روز پس از ناپدیدشدن، در آپارتمانی در منطقهٔ طریق الجدیدهٔ بیروت خفهشده پیدا شد. او سال گذشته پس از گذراندن ۱۲ سال حبس به اتهام قتل دو سرباز در سال ۲۰۱۳، بر اساس عفو عمومی آزاد شده بود.
🔹 توقف نشستهای علنی چارچوب هماهنگی
اختلافات دربارهٔ سلاح، گذرگاههای مرزی و نفوذ در نهادهای دولت، به گفتهٔ منابع شیعه، نشستهای چارچوب هماهنگی را از ۱۹ نوامبر مختل کرده است. خالد المرسومی، عضو دفتر سیاسی ائتلاف توسعه، روایت متفاوتی ارائه میدهد و توقف ارتباط میان رهبران ائتلاف را رد میکند؛ به گفتهٔ او دیدارهای دوجانبه و نشستهای گسترده دور از رسانهها برگزار میشود و مرحلهٔ کنونی بهجای موضعگیری رسانهای، نیازمند اقدامات عملی است.
بغداد اخیراً گذرگاه مرزی الشیب در میسان را که دو ماه بسته بود، باز کرد و گذرگاه دیگری با ایران در دیالی را بست. اختلاف جدیدی نیز پس از انتشار گزارش یک نهاد اطلاعاتی رسمی دربارهٔ قاچاق نفت از منطقهٔ جرف الصخر به پروندهها اضافه شده است؛ پروندهای که گروههای مسلح را با اتهاماتی دربارهٔ نفوذ اقتصادی و امنیتی خود روبهرو میکند.
🔹 اختلاف به دولت رسید
منابع سیاسی پیشبینی میکنند تغییرات پیشِرو دو یا سه وزیر را در بر گیرد. المرسومی وجود گرایش به تغییرات وزارتی را رد نمیکند، اما آن را به اختلافات سیاسی چارچوب مرتبط نمیداند و میگوید عملکرد شماری از وزیران پس از مواجههٔ دولت با پروندههای پیچیدهٔ اقتصادی و امنیتی در حال ارزیابی است. به گفتهٔ او، هر تغییری وزیران دورهٔ اول را که ماه مهٔ گذشته رأی اعتماد گرفتند در بر خواهد گرفت و «دلایل کاملاً حرفهای» خواهد داشت.
او همچنین اختلافات کنونی را مقدمهٔ بازسازی ساختار چارچوب هماهنگی نمیداند، اما وقوع آن را در مرحلهٔ بعد و احتمالاً پس از انتخابات آینده بعید نمیشمارد.