به گزارش جام کوردی، مهسا صیدی، کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، در گفتگو با جام کوردی به بررسی سه هیجان مهم و کمتر گفتهشده در فرهنگهای سنتی و جمعگرا بهویژه در جوامع کُردها پرداخته است؛ هیجاناتی شامل شرم، گناه و ترس که به باور او سالها در سایه زیستهاند و شناخت و پذیرش آنها نخستین گام برای حفظ سلامت روان و تابآوری اجتماعی است.
او میگوید: در حالیکه در فرهنگهای نوگرا احساسات منفی بیش از گذشته مورد پذیرش قرار میگیرند، در جوامع سنتی و جمعگرا همچون بسیاری از سرزمینهای کُردنشین، سه هیجان «شرم»، «گناه» و «ترس» حضوری ماندگار اما نادیدنی دارند.
به گفتهی مهسا صیدی، این احساسات چنان با زندگی روزمره درآمیختهاند که گاه حتی فراموش میکنیم نامی برای آنها وجود دارد؛ چرا که اغلب در سکوت و انکار باقی میمانند.
وی شرم را حسی توصیف میکند که زمانی بروز مییابد که فرد خود را «کافی» نمیداند یا از چارچوبهای پذیرفتهشده خارج شده است.
صیدی معتقد است شرم در فرهنگ کُردی با مفاهیمی چون «آبرو» و «حیثیت» گره خورده و همین امر باعث میشود افراد کمتر دربارهی اشتباهات یا نیاز به کمک سخن بگویند.
گناه، دومین هیجان مورد اشاره، در روانشناسی به دو دستهی سالم و ناسالم تقسیم میشود.
به گفتهی صیدی، احساس گناه سالم میتواند زمینهساز رشد و جبران باشد، در حالی که گناه ناسالم با چرخهی خودسرزنشی مداوم به افسردگی و اضطراب دامن میزند.
او همچنین ترس را هیجانی غریزی برای بقا میداند که در سرزمینهای تجربهکردهی جنگ، بحران و سرکوب، حضوری پررنگتر دارد.
صیدی میافزاید: «اگرچه مردم کُرد به دلاوری و شجاعت زبانزدند، اما ترس در فرهنگ این دیار تابویی خاموش به شمار میرود و اعتراف به آن نشانهی ضعف تلقی میشود.» با این حال، او تأکید میکند که شجاعت نه به معنای نترسیدن، بلکه ادامه دادن با وجود ترس است.
این روانشناس برای مدیریت بهتر هیجانات، چند راهکار پیشنهاد میدهد؛ از جمله آموزش هیجانمحور در خانواده و مدارس، گفتوگوی بیننسلی، کاهش برچسبزنی، ایجاد فضاهای امن برای بیان احساسات و کمک گرفتن از مشاوران و روانشناسان.
صیدی در پایان تأکید میکند: «شرم، گناه و ترس فصلهایی از کتاب زندگی ما هستند، اما همهی آن نیستند. شاید زمان آن رسیده که آنها را نه دشمن، بلکه پیامرسان بدانیم؛ پیامرسانهایی که نیاز به دوست داشتهشدن، بخشش و امنیت روانی را یادآوری میکنند. همین اقدامات کوچک میتواند سرمایهای بزرگ برای سلامت روان و استواری جامعه باشد.»
گفتگو لیلا سعدوندی