به گزارش جام کوردی، زمانی یلدا نماد یکرنگی و یکدلی و ساده و بیآلایش کنار هم نشستن بود، خانوادهها تا پاسی از شب روی زمین و زیر کرسی گرد هم جمع میشدند، قصه و نقل میگفتند و حافظ میخواندند.
یلدا به سادهترین شکل ممکن اما بسیار صمیمی و خوب برگزار میشد، هرکس هر آنچه داشت بر خان یلدا میگذاشت از شیرینیهای ساده سنتی گرفته تا میوههای معمولی، ظرفی سیب، هندوانه و انار.
بزرگترها حرف میزدند و بچهها بازی میکردند و ساعاتی از بامداد گذشته هرکس به خانه خود بازمیگشت.
اما این روزها یلدا هیچ شباهتی به دوران گذشته ندارد، نه تنها از برف، کرسی، دورهمی ساده و آیینهای باستانی خبری نیست، بلکه برنامههای لاکچری و گرانقیمت که برخی از آنها جنبه خودنمایی دارد جای یلدای اصیل ایرانی را گرفته است.
میزهای گرانقیمت که با انواع میوههای استوایی مانند آناناس و آووکادو و … تزئین شده تا خوراکیهایی مانند پاستیل و ژامبون و …
خورش فسنجان و سبزی شب چله جای خود را به فینگرفودهای گران و کوچک داده و در برخی موارد هزینه چیدمان یک میز شب یلدا از چند ۱۰ میلیون تومان فراتر میرود.
اگرچه همه مردم این روزها شرایط چیدن چنین سفرههایی را ندارند و برخی به دلیل شرایط اقتصادی حتی از خرید یک کیلو آجیل و شیرینی هم محروم هستند اما برخی شب یلدا را به گرانترین شکل برگزار کرده و حتی با آن فخر هم میفروشند.
قصهگویی و حافظخوانی جای خود را به لایو اینستاگرام و عکسهای سلفی داده و افراد به جای دورهمی و گفتوشنفت همه مشغول گوشی تلفن همراه هستند.
صدای جیغ، بازی و دویدن بچهها جای خود را به فضای مجازی داده و هر بچهای در تنهایی خود با گوشی موبایل مشغول است.
این شب چلهای نیست که از نیاکان به ما رسیده، فلسفه شب چله گذر از طولانیترین شب سال با دورهمی است نه فخر فروختن و چیدمانهای لاکچری.
اما چه شد به اینجا رسیدیم؟ یک جامعهشناس معتقد است اگرچه سبک زندگی نه در ایران و کرمانشاه بلکه در تمام دنیا تغییر کرده و به سمت تکنولوژی و فناوریهای نوین رفته و حرکت به این سمت برای جوامع نیز اجتنابناپذیر است اما به هر حال میتوان رنگ و بوی برخی از آیینهای باستانی از جمله یلدا را حفظ کرد.
ندا باباصفری در گفتوگو با جام کوردی با بیان اینکه امروز در تمام دنیا و از جمله ایران روند زندگی مردم با شتاب بسیار زیادی به سمت تکنولوژی رفته و این امر تمامی ابعاد زندگی افراد را تحت تأثیر قرار داده است، گفت: حتی دورهمیهای ساده و رسوم نیز از این قاعده مستثنی نیست.
وی با اشاره به اینکه حتی دورهمیهای ساده افراد نیز دیگر مانند گذشته نیست و همه به فکر ریخت و پاش و هزینههای آنچنانی و بعد نمایش آن در فضای مجازی هستند، افزود: شب یلدا نیز که تا همین چند سال قبل ساده برگزار میشد اکنون رنگ و بوی لاکچری و تکنولوژی گرفته است.
این جامعهشناس معتقد است حتی با وجود این شرایط نیز میتوان برنامههای شب یلدا را بهگونهای چید که تا حدودی به گذشتهها نزدیک باشد، برای مثال افراد با یکدیگر قرار بگذارند که حداقل در این یک شب از تلفن همراه کمتر استفاده کنند و بیشتر کنار هم باشند، به علاوه حتی تلفن همراه را در اختیار بچهها هم قرار ندهند.
باباصفری پیشنهاد کرد خانوادهها چند برنامه جذاب برای اینکه فضا را شادتر کرده و کمتر به سمت تکنولوژی بروند طراحی کنند، مثلا دور هم کتاب بخوانند و یا بازی کنند، بازیهایی که این روزها حتی در فضای مجازی نیز آموزش داده میشود و تعداد زیادی از اعضای خانواده در کنار هم آن را برگزار میکنند.
وی خاطرنشان کرد: گفتوگو کردن هم رکن اصلی شب یلدا است که نباید اجازه دهیم حذف شود، شاید به دلیل دغدغههای فراوانی که افراد این روزها دارند دور هم جمع شدن کمتر پیش بیاید و فرصت گفتوگو بین افراد و اعضای خانواده کمتر شده باشد، از همین رو بسیار ضروری است که از فرصت شب یلدا برای گفتوگو بیشتر استفاده کنیم.
این جامعهشناس جمع شدن در منزل بزرگان خانواده بدون اینکه فشار اقتصادی چندانی به آنها تحمیل شود را نیز ضروری دانست و یادآوری کرد: بسیار مهم است برنامههایی برای شب یلدا تدارک ببینیم که هم بچهها و هم بزرگسالان و سالمندان همه در آن مشارکت داشته باشند.
فائزه معصومی
۱۴۰۴/۱۰۴