به گزارش جام کوردی، شاید در نگاه نخست تصور شود که میان سواد و آگاهی شهروندان با توسعه شهری، رابطهای مستقیم و مثبت وجود دارد؛ به این معنا که هرچه سطح سواد و آگاهی جامعه افزایش یابد، فرایند توسعه شهری نیز شتاب بیشتری خواهد گرفت.
اما واقعیت آن است که سواد و آگاهی تنها زمانی به توسعه شهری منجر میشود که به افزایش درک شهروندان از حقوق شهروندی، مسئولیتها و تکالیف اجتماعی بینجامد.
نقش تعلیم و تربیت افراد از سنین کودکی تا ورود به اجتماع، بر عهده نظام آموزشی است. در مراکز آموزشی باید مفاهیمی همچون حقوق شهروندی، مسئولیت اجتماعی و جامعهپذیری به دانشآموزان و دانشجویان آموزش داده شود؛ موضوعی که متأسفانه نظام آموزشی ما در تحقق آن چندان موفق نبوده است.
آموزشهای انتزاعی و حافظهمحور، جایگزین مهارتآموزی، توانمندیهای فنی، علمی و تخصصی شدهاند؛ در حالی که همین مهارتها ابزار اصلی توسعه شهری و ملی به شمار میروند.
آموزش و آگاهی شهروندان، اساس و کلید توسعه است. امروز توسعه پایدار در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیستمحیطی با چالشهای متعددی روبهروست و حل این مشکلات بدون آگاهی، حضور، مشارکت و مطالبهگری شهروندان ممکن نخواهد بود.
حل مسائل جامعه تنها از مسیر مشارکت فعال شهروندان امکانپذیر است؛ مشارکتی که زمانی اثربخش خواهد بود که شهروندان نسبت به حقوق، تکالیف و مسئولیتهای خود آگاه باشند.
البته مطالبهگری و مشارکت در توسعه شهری، زمانی تحقق مییابد که شهروندان درگیر دغدغههای سنگین معیشتی نباشند و نیازهای اولیه آنان تأمین شده باشد.
در سایه امنیت، رفاه نسبی و رضایت عمومی از نظام حکمرانی، سرمایه اجتماعی شکل میگیرد و زمینه مشارکت مؤثر شهروندان فراهم میشود.
در مجموع میتوان گفت برای افزایش مشارکت اجتماعی و تحقق توسعه، از یک سو باید دغدغههای معیشتی مردم کاهش یابد و رضایت عمومی تقویت شود و از سوی دیگر، توسعه نیازمند شهروندانی آگاه، فعال و برخوردار از توان علمی و تخصصی است.
در همین راستا، نظام آموزشی کشور باید بهجای آموزشهای انتزاعی و محفوظات، بر آموزش حقوق شهروندی، مسئولیتهای اجتماعی و مهارتها و تخصصهای فنی و علمی مورد نیاز توسعه تمرکز کند.
شاپور یاوری-فعال اجتماعی
۱۴۰۴/۱۰۱