به گزارش جام کوردی،گردشگری بهعنوان یکی از صنایع پیشران در جهان، نقشی فراتر از سفر و تفریح ایفا میکند و میتواند موتور محرک توسعه اقتصادی، تعاملات فرهنگی و اشتغالزایی پایدار باشد. با وجود ظرفیتهای کمنظیر طبیعی، تاریخی و انسانی ایران، این صنعت همچنان با چالشهایی در حوزهی زیرساخت، برنامهریزی و مدیریت مواجه است. در چنین شرایطی، گفتوگو با نسل جوان و تحصیلکردهی این حوزه میتواند نگاهی تازه و تحلیلی به وضعیت موجود و چشمانداز آینده گردشگری کشور ارائه دهد.
در همین راستا، در گفتوگویی تفصیلی با طهورا غفوریان، دانشجوی سال آخر مدیریت گردشگری دانشگاه تهران، به بررسی وضعیت کنونی گردشگری ایران، نقش بخش خصوصی، گردشگری سلامت و فرصتهای پیشروی این صنعت پرداختهایم:
-لطفاً خودتان را کامل معرفی کنید و مختصری از سابقهی تحصیلی و خانوادگی خود بفرمایید.
طهورا غفوریان هستم، ۲۱ ساله و دانشجوی سال آخر مقطع کارشناسی رشتهی مدیریت گردشگری در دانشگاه تهران. رتبهی یک ورودی خود از نظر معدل بودهام و در کنار رشتهی اصلی، در دانشکدهی علوم اجتماعی دانشگاه تهران، رشتهی مردمشناسی را نیز به عنوان رشتهی دوم دنبال میکنم. این تجربهی بینرشتهای نقش مهمی در تقویت نگاه تحلیلی و عمیقتر من به گردشگری، بهویژه از منظر فرهنگی و اجتماعی، داشته است.
- چطور شد که رشتهی گردشگری را برای ادامهی تحصیل در دانشگاه انتخاب کردید؟ مزیتهای نسبی این رشته چیست؟
انتخاب رشتهی گردشگری برای من نتیجهی همراستایی این رشته با علایق متنوع شخصیام بود. از دوران کودکی به یادگیری زبانهای مختلف علاقهمند بودم و در حال حاضر به زبانهای انگلیسی، اسپانیایی، فرانسوی و آلمانی در سطوح مختلف تسلط دارم. همچنین همواره به شناخت فرهنگها، جوامع و سبکهای زندگی مختلف علاقه داشتهام.
علاقهی من به جهانگردی از کودکی شکل گرفت؛ زمانی که در حدود ۱۰ سالگی برای اولین بار رمان «دور دنیا در هشتاد روز» را خواندم و از همان زمان، مفهوم سفر و شناخت دنیا برایم هیجانانگیز شد.
در کنار علاقهی شخصی، به این نکته نیز توجه داشتم که گردشگری در بسیاری از کشورها به دلیل گردش مالی بالا و ارزآوری قابل توجه، یکی از صنایع محوری محسوب میشود. در حالی که ایران با وجود ظرفیتها و پتانسیلهای بسیار، هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را در این صنعت پیدا کند و گردشگری سهم اندکی در تولید ناخالص ملی کشور دارد. همین موضوع انگیزهی من را برای ورود به این رشته تقویت کرد.
- آیندهی رشتهی گردشگری را با توجه به وضعیت نامناسب زیرساختها چگونه ارزیابی میکنید؟
به نظر من پاسخ به این سؤال فقط محدود به دیدگاه شخصی من نیست و به نوعی دغدغهی مشترک بسیاری از دانشجویان و فعالان این صنعت به شمار میرود. با وجود کمبود زیرساختها، محدودیتها و چالشهای موجود، همچنان راههایی برای احیا و تقویت گردشگری کشور وجود دارد. آیندهی این رشته بیش از هر چیز به میزان برنامهریزی، اراده و اقدام عملی وابسته است. اگر نگاهها از حالت شعاری خارج شود و اقدامات تدریجی اما مستمر در دستور کار قرار گیرد، میتوان به بهبود شرایط امیدوار بود.
معتقدم ایجاد و توسعهی رشتهها و برنامههای علمی و دانشگاهی در حوزهی گردشگری، نهتنها میتواند منجر به تغییر دیدگاهها شود، بلکه به تربیت مدیران آگاه و متخصص در این حوزه کمک خواهد کرد.
- به چه کشورهایی سفر کردهاید و وضعیت آنها را در مقایسه با ایران چگونه ارزیابی میکنید؟
به عنوان نمونه میتوانم به کشور مالزی اشاره کنم که تجربهی زندگی در آن را داشتهام. مالزی اهمیت صنعت گردشگری را بهخوبی درک کرده و از ظرفیتهای طبیعی و انسانی خود برای جذب گردشگر به شکل هدفمند استفاده کرده است. آنها تقریباً از هر پتانسیلی یک جاذبهی گردشگری ساختهاند؛ برای مثال مزرعهی چای «کامرون هایلندز» که نمونههای مشابه آن در ایران نیز وجود دارد، اما به آنها توجه و رسیدگی کافی نشده و در نتیجه جذب گردشگر به شکل مؤثر انجام نمیشود. این مقایسه نشان میدهد که مسئلهی اصلی، بیشتر ضعف در شناخت صنعت، برنامهریزی و مدیریت است تا کمبودهای طبیعی، فرهنگی یا تاریخی.
-صنعت گردشگری کشور را در حال حاضر چگونه میبینید و آیندهی آن را چطور ارزیابی میکنید؟
سؤال بسیار کلی است و پاسخ به آن از ابعاد مختلف قابل بررسی است. در حوزهی گردشگری داخلی، طی چند دهه تلاشهایی صورت گرفته، اما همچنان در زمینهی حملونقل جادهای، ریلی و هوایی با مشکلات جدی مواجه هستیم. علاوه بر این، از ظرفیت انواع گردشگری مانند گردشگری تجربهگرا، گردشگری فرهنگی و گردشگری متناسب با ارزشهای اسلامی-ایرانی بهطور کامل بهرهبرداری نشده است.
در حوزهی گردشگری ورودی نیز، متأسفانه به دلیل تصویر نادرستی که در سطح بینالمللی از کشور ما ارائه شده، به همراه برخی بیدقتیها و کمبود دانش تخصصی، شرایط در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. از سوی دیگر، توسعهی گردشگری هنوز به اولویت اصلی سیاستگذاران تبدیل نشده است. با این حال، نباید ناامید بود. من به عنوان دانشجوی این رشته امیدوارم با تلاش علاقهمندان، متخصصان و دلسوزان این حوزه، گردشگری بتواند در آینده سهم شایستهای در اقتصاد کشور و تعاملات فرهنگی بینالمللی ایفا کند.
- نقش بخش خصوصی را در توسعهی گردشگری چگونه ارزیابی میکنید؟
بخش خصوصی نقش بسیار مهم و تعیینکنندهای در توسعهی گردشگری دارد، چرا که بسیاری از نوآوریها، ایدههای خلاقانه و خدمات متنوع گردشگری معمولاً از سوی این بخش شکل میگیرند. در شرایط فعلی، اگرچه فعالیتهایی در این حوزه انجام شده، اما همچنان فاصلهی قابل توجهی با وضعیت مطلوب وجود دارد.
به نظر من، اگر دولت بهتدریج از نقش اجرایی و تصدیگری فاصله بگیرد و بیشتر بر حمایت هدفمند، تسهیل قوانین و ایجاد فضای امن و قابل پیشبینی برای سرمایهگذاران تمرکز کند، بخش خصوصی میتواند نقش فعالتر و مؤثرتری در توسعهی گردشگری کشور ایفا کند.
- به نظر شما گردشگری سلامت باید چه استانداردهایی داشته باشد و راههای توسعهی آن چیست؟
گردشگری سلامت حوزهای حساس است و نیازمند استانداردها و پروتکلهای دقیق میباشد. تمامی مراحل درمانی باید تحت نظارت کامل، ثبت قانونی و با شفافیت انجام شود تا هم امنیت بیماران تضمین شود و هم اعتماد گردشگران خارجی جلب گردد. توسعهی این حوزه مستلزم همکاری نزدیک بین بخش دولتی و خصوصی و همچنین تعامل مؤثر میان حوزهی پزشکی و صنعت گردشگری است.
با توجه به ظرفیتها و توانمندیهای بالای پزشکی در ایران، گردشگری سلامت میتواند به یکی از شاخههای مهم و درآمدزای گردشگری کشور تبدیل شود؛ به شرط آنکه به شکل اصولی، برنامهریزیشده و حرفهای به آن پرداخته شود. از نگاه من، تجربههای گذشته نشان میدهد که در صورت نبود برنامهریزی و مدیریت صحیح، حتی فرصتهای ارزشمند نیز ممکن است از دست بروند. به همین دلیل، توجه جدی و بهموقع به گردشگری سلامت اهمیت زیادی دارد تا ظرفیتهای موجود در این حوزه به شکل مؤثر مورد استفاده قرار گیرد.
- توسعهی تورهای گردشگری را در بهبود زیرساختها چگونه ارزیابی میکنید؟
توسعهی تورهای گردشگری میتواند نقش قابلتوجهی در بهبود زیرساختها داشته باشد. با افزایش تقاضا برای سفر، بهطور طبیعی نیاز به حملونقل، اقامت، خدمات رفاهی و امکانات محلی نیز بیشتر میشود. این موضوع میتواند بهتدریج باعث توسعهی زیرساختها، ایجاد اشتغال محلی و ارتقای کیفیت خدمات گردشگری شود؛ البته به شرط آنکه این توسعه بهصورت برنامهریزیشده و پایدار انجام گیرد.
گردشگری پایدار یکی از مباحث مهم و ضروری برای کشور ماست. منابع طبیعی متعلق به نسلهای آینده هستند و همانگونه که گذشتگان در حفظ و حراست از آنها تلاش کردهاند، ما نیز وظیفه داریم در این مسیر مسئولانه عمل کنیم. به نظر میرسد در حوزهی گردشگری داخلی، توجه به اصول پایداری و مدیریت صحیح منابع باید جدیتر دنبال شود.
- از اولین تجربههای خود در تور گردشگری بگویید.
اخیراً شرکت رادسفر، که بهصورت تخصصی در حوزهی گردشگری خارجی فعالیت دارد، برگزارکنندهی یک تور آشنایی تخصصی (فمتور) با هدف توسعهی همکاریهای بینالمللی گردشگری بود. در این برنامه، جمعی از مدیران و فعالان صنعت گردشگری از کشورهای روسیه، ترکمنستان و قزاقستان به ایران سفر کردند تا از نزدیک با ظرفیتها، جاذبهها و فرصتهای همکاری گردشگری ایران آشنا شوند.
من در این تور بهعنوان معاون مدیرعامل حضور داشتم و این تجربه یکی از اولین و در عین حال جدیترین تجربههای حرفهای من در فضای واقعی صنعت گردشگری بود.
در طول این سفر، واکنش و نگاه مهمانان خارجی برای من بسیار جالب و قابل تأمل بود. اشتیاق آنها برای آشنایی با فرهنگ ایرانی، ارتباط با مردم محلی و تجربهی گردشگری اصیل کاملاً مشهود بود. بازدید از فضاهایی مانند باغهای پرتقال، مزارع چای، تجربهی اسبسواری و چشیدن غذاهای محلی، تأثیر مثبتی بر نگاه آنها نسبت به ایران گذاشته بود. بسیاری از مهمانان، مهماننوازی مردم و اصالت تجربهها را از مهمترین نقاط قوت گردشگری ایران میدانستند و این موضوع برای من بهعنوان یک دانشجوی گردشگری، تأییدی عملی بر ظرفیت بالای گردشگری فرهنگی و تجربهمحور کشور بود.
-برنامهی شما برای آینده چیست و چگونه میتوان از گردشگری به عنوان یک بیزینس بهره برد؟
در صنعت گردشگری، کل فرایند سفر — از مرحلهی تصمیمگیری تا پس از پایان سفر — اهمیت دارد. هر یک از این مراحل که دامنهی بسیار گستردهای نیز دارند، میتوانند زمینهساز شکلگیری ایدههای نوآورانه و کسبوکارهای مستقل باشند.
به نظر من، با خلاقیت، شناخت بازار و پذیرش چالشها و محدودیتها، میتوان در این حوزه کسبوکارهای موفقی ایجاد کرد. طبیعتاً هر رشتهای با محدودیتهایی همراه است، اما با انگیزه، یادگیری مستمر و پشتکار میتوان بر آنها غلبه کرد. در یک دههی گذشته نیز شاهد ظهور استارتاپهای متعددی در حوزهی گردشگری بودهایم که نشاندهندهی ظرفیت بالای این صنعت برای کارآفرینی است.
-اگر حرف ناگفتهای دارید بفرمایید.
گردشگری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و این تصور که برای جذب گردشگر حتماً باید ویژگیهای غیرواقعی یا اغراقآمیز ارائه شود، تصور درستی نیست. فرهنگ، تمدن، مردم، جاذبههای طبیعی و تاریخی ایران بهخودیِ خود برای بسیاری از گردشگران جذاب و ارزشمند هستند. امیدوارم بتوانیم زیباییهای کشورمان را همانطور که هست، صادقانه و واقعی به دنیا معرفی کنیم و تصویر درستی از ایران ارائه دهیم.
اختصاصی جام کوردی