جام کوردی – گزارش میدانی

عصر که می‌شود، کافه‌های اطراف میدان سالم در سلیمانیه یکی‌یکی شلوغ می‌شوند. صدای قهوه‌سازها با خنده‌های کوتاه جوانان درهم می‌آمیزد. روی میزها خبری از بحث‌های سیاسی نیست؛ گفت‌وگوها بیشتر حول قیمت‌ها، کار، مهاجرت، موسیقی و زندگی روزمره می‌چرخد. سیاست در این جمع‌ها حضور مستقیم ندارد، اما رد پایش در اغلب جمله‌ها دیده می‌شود.

خبرنگار جام کوردی که ساعاتی را در میان کافه‌ها و خیابان‌های سلیمانیه و اربیل گذرانده، در گفت‌وگوهای پراکنده با شهروندان به یک واقعیت مشترک می‌رسد؛ مردم کمتر درباره سیاست صحبت می‌کنند، اما تصمیم‌ها و پیامدهای سیاسی را هر روز در زندگی خود لمس می‌کنند. یکی از جوانان می‌گوید: «یاد گرفتیم زندگی‌مون رو جلو ببریم، حتی وقتی شرایط تغییر نمی‌کنه.» جمله‌ای ساده که با بیان‌های متفاوت، از زبان افراد مختلف شنیده می‌شود.

در خیابان‌های اربیل، مغازه‌داران بیش از برنامه‌های دولت، از دخل‌وخرج روزانه و نوسان بازار صحبت می‌کنند. شوخی‌ها کوتاه است و لبخندها محتاط. فرهنگ روزمره مردم، بیش از آن‌که بازتاب تصمیم‌های رسمی باشد، حاصل سال‌ها سازگاری با شرایطی است که همواره ناپایدار بوده است.

در شبکه‌های اجتماعی نیز طنز جای تحلیل را گرفته است. موسیقی‌های پرطرفدار و محتوای پرمخاطب، بیشتر به احساسات شخصی و دغدغه‌های زندگی می‌پردازند تا مسائل سیاسی. خبرنگار جام کوردی در گفت‌وگو با چند هنرمند جوان متوجه می‌شود که حتی تولیدات فرهنگی هم تلاش دارند فاصله‌ای امن با سیاست حفظ کنند؛ نه از سر بی‌تفاوتی، بلکه برای ادامه بقا و ارتباط با مخاطب.

در شهرهایی مانند دهوک و حلبچه، فضاها کوچک‌تر اما حرف‌ها مشابه است. آینده، تصویری روشن ندارد، اما زندگی باید ادامه پیدا کند. مهاجرت، چه در حد فکر و چه در حد تصمیم عملی، یکی از موضوعات پرتکرار این گفت‌وگوهاست؛ تصمیمی که اغلب آرام، بی‌سروصدا و بدون هیاهو گرفته می‌شود.

مشاهدات میدانی خبرنگار جام کوردی نشان می‌دهد اقلیم کردستان امروز بیش از آن‌که در بیانیه‌ها و نشست‌های رسمی تعریف شود، در همین فضاهای روزمره معنا پیدا می‌کند؛ جایی که فرهنگ نقش ضربه‌گیر فشارهای سیاسی و اقتصادی را ایفا می‌کند و اجازه می‌دهد زندگی، هرچند با احتیاط، ادامه داشته باشد.

در دل کافه‌ها، خیابان‌ها و گفت‌وگوهای ساده مردم، سیاست شاید غایب به نظر برسد، اما اثرش در انتخاب‌ها، سکوت‌ها و امیدهای کوتاه‌مدت شهروندان کاملاً محسوس است؛ واقعیتی که نادیده گرفتن آن، فاصله میان جامعه و تصمیم‌سازان را عمیق‌تر خواهد کرد