به گزارش جام کوردی، عاشورا بهعنوان سوزناکترین واقعه حماسی تاریخ اسلام، با گذشت بیش از ۱۴۰۰ سال از وقوع آن، همچنان مورد توجه ویژه مردم هر دیار است. این واقعه عظیم، بر اساس آیین و شیوههای خاص هر منطقه، به شکلهای گوناگون عزاداری در سراسر کشور برگزار میشود.
استان کرمانشاه نیز بهعنوان دروازه نجف و به دلیل قرار گرفتن بر سر راه عتبات عالیات، همواره پذیرای زائران سیدالشهدا(ع) بوده و مردم این دیار از گذشتههای دور افتخار خادمی سالار شهیدان را داشتهاند. از آغاز ماه محرم، با برگزاری آیینهای عاشورایی، کرمانشاه رنگ و بوی حسینی به خود میگیرد.
یک پژوهشگر و محقق کرمانشاهی در اینباره به جام کوردی میگوید: «پارهای از آیینهای مردمی و ملی، از جمله عزاداریهای ایام ماه محرم و صفر، جنبه عمومی دارند و در سراسر ایران از نخستین روز محرم تا پایان صفر ادامه مییابند. این عزاداریها اگرچه در همه نقاط کشور معمول است، اما در کلیت خود دارای زیرساختی مشترک هستند.»
اردشیر کشاورز میافزاید: «در برخی نقاط روستایی و شهری، آیینهای عزاداری با رسوم بومی و محلی تلفیق شده است؛ آیینهایی که در گذر زمان دچار تغییراتی شده و شکلهای گوناگونی به خود گرفتهاند. آغاز عزاداری در رثای سیدالشهدا(ع) از سال ۳۵۱ هجری قمری و به دستور امیر معزالدوله دیلمی در شهر بغداد رقم خورد. به فرمان او، همزمان با عاشورا، شهر سیاهپوش شد و مردم به شکل خودجوش و بدون دخالت حکومت، به عزاداری پرداختند. این سنت از آن زمان تاکنون ادامه داشته است.»
او ادامه میدهد: «در گذشتههای دور، مردم کرمانشاه در ایام محرم در و دیوارها را سیاهپوش میکردند و آیینهای کُتل به یاد ذوالجناح، با آوردن اسب و سیاهپوش کردن آن، همراه با دستهجات سینهزنی برگزار میشد و همچنان نیز این رسوم پابرجاست.»
این پژوهشگر خاطرنشان میکند: «در دوران باستان، آیینهای متعددی میان ایرانیان مرسوم بود. برای نمونه، زنان و مردان در سوگ قهرمانان ملی با شیون، سیلی زدن بر سر و صورت و گلمالی به عزاداری میپرداختند. این رسم ویژه ایرانیان بود و در سنت اسلامی وجود نداشت. با گذر زمان، آیینهای عزاداری ماه محرم ترکیبی از آیینهای ایرانی و اسلامی شده است.»
کشاورز با اشاره به آواهای غمناک و مرثیهخوانیهای سنتی میگوید: «در کرمانشاه، بهویژه در میان عشایر، نوحهخوانان و مرشدان، واقعه عاشورا را با نوای «چَمَری» روایت میکنند. زنان و کودکان سیاهپوش، همراه با اسبهای سیاه، با شیون و زاری به سوی محل عزاداری میروند و آواهای غمناک را زمزمه میکنند.»
او یادآور میشود: «تعزیهخوانی نیز همواره یکی از آیینهای پرطرفدار کرمانشاه بوده و همچنان در برخی مناطق به یاد عاشورا برگزار میشود. امروز آیینهای عزاداری با وجود تغییرات زمانه، توانستهاند بافت اصلی و زیرساختهای خود را حفظ کنند و همچنان مراسم متنوعی در تکایا و حسینیههای استان برگزار میشود.»