در سالهای اخیر، افزایش بیرویه قیمت زمین و گسترش بافت شهری، تهدیدی جدی برای جنگلها و مراتع استان کردستان به شمار میرود؛ تهدیدی که امروز دیگر تنها یک دغدغه محیطزیستی نیست، بلکه به بحرانی اجتماعی و انسانی تبدیل شده است. تخریب منابع طبیعی در مناطق مختلف این استان، بهویژه در شهرستان بانه، نشان میدهد که سودجویی برخی افراد، آرامآرام نفس طبیعت را به شماره انداخته است. زمین امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه انسانهاست. کاهش منابع آبی، خشکسالی، فرونشست زمین و آلودگیهای زیستمحیطی، هشدارهایی آشکار هستند که نشان میدهند ادامه روند تخریب طبیعت، آیندهای نگرانکننده را رقم خواهد زد. با این حال، در سایه ضعف نظارتها و نبود قوانین بازدارنده، همچنان شاهد قطع درختان جنگلی و نابودی مراتع در مناطق مختلف کردستان هستیم.
انتشار گزارشهایی درباره قطع گسترده درختان در روستاهای کهوپیچ، شوی، شهرگه
و خواجهمیر شهرستان بانه، نگرانیهای فراوانی را در میان فعالان محیطزیست و مردم
محلی ایجاد کرده است. بسیاری از این زمینها ابتدا با تخریب پوشش جنگلی به زمین
کشاورزی و سپس به بافت مسکونی تبدیل میشوند؛ اقدامی که در نهایت به تغییر کاربری
غیرقانونی و سودآوری برای زمینخواران منتهی میشود. در برخی موارد نیز قطع درختان
با هدف تولید زغال انجام شده است؛ موضوعی که خسارتهای جبرانناپذیری به طبیعت
منطقه وارد میکند. آنچه بیش از همه نگرانکننده است، نبود برخورد جدی و مؤثر با
عاملان این تخریبهاست. ضعف قوانین و ناکافی بودن مجازاتها باعث شده افراد سودجو
بدون نگرانی از پیامدهای قانونی، به فعالیتهای مخرب خود ادامه دهند. پرداخت جریمههای
اندک یا تحمل برخی مجازاتهای محدود، هرگز نتوانسته مانعی برای تکرار این تخلفات
باشد. همین خلأ قانونی، زمینه را برای گسترش زمینخواری و نابودی جنگلها فراهم
کرده است.
از سوی دیگر، برخی دستگاههای مسئول بهویژه در حوزه منابع طبیعی و آبخیزداری،
به دلیل کمبود نیرو، امکانات و اعتبارات و نبود زیرساختها توان مقابله مؤثر با این
پدیده را ندارند. هرچند تاکنون اقداماتی برای جلوگیری از تخریبها صورت گرفته، اما
این اقدامات نتوانسته بازدارندگی لازم را ایجاد کند. واقعیت این است که حفاظت از
جنگلها و مراتع، بدون حمایت عملی از نهادهای نظارتی و افزایش توان اجرایی آنان،
ممکن نخواهد بود. جنگلها تنها مجموعهای از درختان نیستند؛ آنها ریههای تنفسی
زمین و بخشی از هویت طبیعی و فرهنگی کردستان به شمار میروند. نابودی این منابع،
علاوه بر تهدید گونههای گیاهی و جانوری، زندگی نسلهای آینده را نیز با خطر روبهرو
میکند. بیتوجهی به محیطزیست، در نهایت امنیت زیستی و اقتصادی جامعه را نیز تحت
تأثیر قرار خواهد داد.
امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری است که قوانین مرتبط با حفاظت از منابع طبیعی بازنگری و متناسب با شرایط روز اصلاح شوند. تقویت نیروهای نظارتی، برخورد قاطع با متخلفان، حمایت از انجمنهای محیطزیستی و افزایش مشارکت مردمی، میتواند گامی مهم در جلوگیری از ادامه این روند خطرناک باشد. طبیعت کردستان سرمایهای مشترک برای همه مردم است و حفاظت از آن، وظیفهای همگانی به شمار میرود. اگر امروز در برابر تخریب جنگلها و مراتع سکوت شود، فردا چیزی جز زمینهای خشک و طبیعتی زخمی برای آیندگان باقی نخواهد ماند.
1404/103