ادریس شوکت، دبیر این جشنواره، در گفتوگوی اختصاصی با جام کوردی، تأکید میکند که هدف اصلی این رویداد، پیوند دادن هنر سینما با حافظه تاریخی و تبدیل روایت رنج انسانها به یک زبان جهانی و اثرگذار است.
به گفته او، ایده شکلگیری جشنواره
از احساس مسئولیت در برابر قربانیان ژینوساید و فاجعه انفال شکل گرفته است؛ فجایعی
که نهتنها در حافظه تاریخی مردم کردستان، بلکه در وجدان انسانی منطقه نیز زخمی عمیق
برجای گذاشتهاند.
چمچمال؛ پایتخت انفال
شوکت باور دارد که سینما میتواند این
تجربههای دردناک را از سطح خاطره فردی به سطح آگاهی جمعی ارتقا دهد و اجازه ندهد
که تاریخ در گذر زمان به فراموشی سپرده شود.
انتخاب چمچمال به عنوان محل برگزاری
جشنواره نیز تصمیمی صرفاً اجرایی یا هنری نبوده است. این شهر در تاریخ معاصر کردها
جایگاهی ویژه دارد و بسیاری از پژوهشگران و فعالان اجتماعی، آن را «پایتخت انفال»
میدانند. هزاران خانواده در این منطقه قربانی سیاستهای خشونتبار و عملیاتهای
گسترده سرکوب شدهاند. از این منظر، برگزاری جشنواره در چمچمال نوعی کنش نمادین
برای ادای احترام به قربانیان و بازخوانی مسئولانه تاریخ تلقی میشود.
دبیر جشنواره در توضیح هدف اصلی این
رویداد میگوید: «ما میخواهیم از طریق زبان جهانی سینما، پیام صلح، عدالت و حقوق
بشر را به جهان منتقل کنیم.» او تأکید دارد که مسئله ژینوساید محدود به یک منطقه
جغرافیایی یا یک ملت خاص نیست، بلکه موضوعی انسانی و جهانی است که در نقاط مختلف
جهان تکرار شده و همچنان نیازمند توجه و آگاهی عمومی است.
نقش سینما در حفظ حافظه تاریخی
در بخش دیگری از گفتوگو، شوکت به
نقش سینما در حفظ حافظه تاریخی اشاره میکند و آن را یکی از قدرتمندترین ابزارهای
روایت تجربه انسانی میداند. به باور او، فیلمها میتوانند رنج، مقاومت، امید و
شکافهای اجتماعی را به گونهای به تصویر بکشند که هم بر احساس مخاطب اثر بگذارد و
هم او را به تفکر وادار کند. از نگاه او، سینما هم سندی تاریخی است و هم ابزاری
آموزشی برای نسلهای آینده که میتواند مانع از تکرار فجایع مشابه شود.
وی درباره ویژگیهای دوره جدید
جشنواره نیز توضیح میدهد که امسال شاهد حضور گستردهتر فیلمسازان داخلی و بینالمللی
هستیم. علاوه بر نمایش آثار منتخب، برنامههای جانبی متعددی از جمله نشستهای تخصصی،
میزگردها و گفتوگوهای تحلیلی درباره حقوق بشر، حافظه تاریخی و نقش هنر در مواجهه
با خشونت برگزار خواهد شد. به گفته او، این بخشها تلاش دارند جشنواره را از یک رویداد
صرفاً نمایشی به یک فضای گفتوگوی فرهنگی و فکری تبدیل کنند.
شوکت استقبال فیلمسازان از این
جشنواره را رو به رشد توصیف میکند و این روند را نشانهای از جهانی شدن دغدغه
عدالت و حقوق بشر در میان هنرمندان میداند. او میگوید هر سال تعداد آثار ارسالی
افزایش مییابد و این مسئله نشان میدهد که موضوع ژینوساید و رنج انسانی، محدود به
مرزهای جغرافیایی نیست و به یک دغدغه مشترک جهانی تبدیل شده است.
در ادامه این گفتوگو، دبیر جشنواره
به معیارهای انتخاب آثار نیز اشاره میکند. او میگوید در کنار کیفیت هنری، دو
عنصر «صداقت تاریخی» و «پیام انسانی» نقش تعیینکنندهای در انتخاب فیلمها دارند.
به اعتقاد او، اثری که صرفاً از نظر فنی قوی باشد اما نتواند حقیقت انسانی یا
اجتماعی را منتقل کند، در چارچوب اهداف جشنواره قرار نمیگیرد. هدف اصلی، نمایش فیلمهایی
است که بتوانند تأثیری واقعی بر آگاهی عمومی و نگاه مخاطبان بگذارند.
او همچنین تأکید میکند که جشنواره ژینوساید
تنها به موضوع انفال محدود نمیشود، بلکه تمامی روایتهای مرتبط با نسلکشی،
پاکسازی قومی، سرکوب سیستماتیک و نقض حقوق بشر در نقاط مختلف جهان را در بر میگیرد.
به این ترتیب، جشنواره تلاش دارد بستری برای همصدایی روایتهای انسانی از مناطق
مختلف جهان فراهم کند.
هنر باید در کنار حقیقت بایستد
با این حال، شوکت از چالشهای جدی این
مسیر نیز سخن میگوید؛ از جمله محدودیت منابع مالی، دشواری در جلب حمایت نهادهای بینالمللی
و پیچیدگیهای اجرایی برگزاری یک رویداد با ماهیت فراملی. با وجود این مشکلات،
برگزارکنندگان بر ادامه مسیر تأکید دارند و معتقدند اهمیت پیام جشنواره آنقدر
بالاست که میتواند بر بسیاری از محدودیتها غلبه کند.
در بخش پایانی گفتوگو، او خطاب به
هنرمندان میگوید: «هنر باید در کنار حقیقت بایستد. اگر صدای قربانیان خاموش شده،
این هنر است که میتواند آن را دوباره زنده کند و به گوش جهان برساند.» به باور
او، هنرمندان نهتنها روایتگران زیبایی، بلکه حافظان حافظه تاریخی و وجدان جمعی
جوامع انسانی هستند.
در پایان، ادریس شوکت جشنواره ژینوساید چمچمال را در یک جمله چنین تعریف میکند: «ما باور داریم که یاد قربانیان باید از طریق هنر زنده بماند؛ زیرا جامعهای که تاریخ خود را فراموش کند، آینده خود را نیز از دست خواهد داد.»
1405/103