به گزارش جام کوردی، قصرشیرین تنها یک منطقه آزاد مرزی نیست. این منطقه در مجاورت دو گذرگاه مهم خسروی و پرویزخان قرار گرفته که سالهاست بخش قابل توجهی از صادرات غیرنفتی ایران به عراق از طریق آنها انجام میشود. همین موقعیت جغرافیایی، قصرشیرین را به یکی از معدود مناطق آزاد کشور تبدیل کرده که بازار هدف آن نه یک ظرفیت بالقوه، بلکه بازاری واقعی، بزرگ و در دسترس با بیش از ۴۰ میلیون مصرفکننده در کشور عراق و اقلیم کردستان است.
منطقه آزاد باید فراتر از واردات خودرو دیده شود
بیتردید آغاز واردات خودرو و امکان تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد در سراسر کرمانشاه و حتی احتمال توسعه آن به استانهای همجوار، یک مزیت اقتصادی محسوب میشود؛ اما موفقیت منطقه آزاد قصرشیرین را نباید صرفاً با تعداد خودروهای واردشده سنجید.
تجربه بسیاری از مناطق آزاد کشور نشان داده هرگاه این مناطق به مراکز واردات کالا تبدیل شدهاند، اثر توسعهای آنها محدود و کوتاهمدت بوده است. در مقابل، مناطق آزادی موفق بودهاند که توانستهاند به پایگاه تولید، صادرات، لجستیک و سرمایهگذاری مشترک تبدیل شوند.
قصرشیرین نیز برای رسیدن به اهداف اصلی خود باید بر نقش صادراتی و تجاری تمرکز کند؛ نقشی که ارتباط مستقیم با اقتصاد عراق دارد.
عراق؛ بزرگترین فرصت اقتصادی غرب ایران
عراق طی دو دهه اخیر یکی از مهمترین مقاصد صادراتی ایران بوده است. بسیاری از کالاهای ایرانی از مصالح ساختمانی و محصولات کشاورزی گرفته تا مواد غذایی، لوازم خانگی و خدمات فنی مهندسی در بازار عراق حضور دارند.
مزیت کرمانشاه نسبت به بسیاری از استانهای دیگر، نزدیکی جغرافیایی، اشتراکات فرهنگی، قومی و زبانی با بخشهایی از عراق و دسترسی به دو مرز فعال تجاری است.
منطقه آزاد قصرشیرین میتواند این مزیتها را به یک مزیت رقابتی پایدار تبدیل کند؛ به شرط آنکه به حلقه اتصال تولیدکنندگان ایرانی و بازار عراق تبدیل شود.
فرصتهای پیش روی منطقه آزاد قصرشیرین
نخستین فرصت، ایجاد مراکز پردازش، بستهبندی و صادرات کالاهای کشاورزی است. محصولاتی مانند نخود کرمانشاه، زعفران، محصولات باغی و فرآوردههای غذایی میتوانند از طریق منطقه آزاد با ارزش افزوده بیشتر وارد بازار عراق شوند.
فرصت دوم، توسعه صنایع لجستیکی و حملونقل است. قصرشیرین میتواند به هاب ترانزیتی غرب کشور تبدیل شود؛ جایگاهی که علاوه بر صادرات به عراق، امکان اتصال به بازارهای سوریه و حتی کشورهای عربی را نیز فراهم میکند.
فرصت سوم، جذب سرمایهگذاران عراقی است. بسیاری از تجار و فعالان اقتصادی عراق تمایل دارند در نزدیکی مرز سرمایهگذاری کنند. منطقه آزاد میتواند با ارائه مشوقهای مناسب، این سرمایهها را به سمت واحدهای تولیدی و خدماتی هدایت کند.
چالشهایی که نباید نادیده گرفته شوند
با وجود ظرفیتهای فراوان، منطقه آزاد قصرشیرین با چالشهایی نیز روبهروست.
یکی از مهمترین چالشها، خطر تبدیل شدن منطقه آزاد به یک بازار وارداتی است. اگر سهم تولید و صادرات در فعالیتهای منطقه افزایش نیابد، مزایای اقتصادی آن برای مردم استان محدود خواهد بود!
چالش دیگر، ضعف زیرساختهای لجستیکی و صنعتی است. هنوز بسیاری از سرمایهگذاران از کمبود برخی خدمات پشتیبان، انبارهای مدرن، صنایع تبدیلی و امکانات حملونقل گلایه دارند.
وابستگی شدید تجارت منطقه به شرایط سیاسی و اقتصادی عراق نیز از دیگر ریسکهاست. هرگونه تغییر در قوانین واردات عراق یا تنشهای سیاسی میتواند بر حجم مبادلات اثر بگذارد.
چه باید کرد؟
برای جلوگیری از این چالشها و استفاده حداکثری از ظرفیت منطقه آزاد قصرشیرین، چند اقدام ضروری به نظر میرسد که به آن اشاره میشود:
۱-ایجاد شهرکهای صنعتی و صنایع تبدیلی صادراتمحور در محدوده منطقه آزاد.
۲-راهاندازی مراکز دائمی نمایشگاه و بازاریابی محصولات ایرانی برای تجار عراقی.
۳-تسهیل حضور سرمایهگذاران و شرکتهای عراقی در منطقه.
۴-توسعه زیرساختهای حملونقل، انبارداری و لجستیک.
۵-تقویت خدمات بانکی، بیمهای و گمرکی متناسب با تجارت بینالملل.
۶-ایجاد برند مشترک صادراتی برای محصولات شاخص کرمانشاه در بازار عراق.
۷-اتصال ظرفیت منطقه آزاد به گردشگری سلامت و تردد زائران از مرز خسروی.
منطقه آزاد قصرشیرین میتواند به مهمترین پل اقتصادی میان ایران و عراق در غرب کشور تبدیل شود؛ پلی که علاوه بر افزایش صادرات و جذب سرمایهگذاری، زمینه اشتغال پایدار و رونق اقتصادی کرمانشاه را فراهم کند. اما تحقق این هدف نیازمند آن است که نگاه مسئولان و مدیران منطقه فراتر از واردات خودرو و مزایای کوتاهمدت باشد.
موفقیت واقعی منطقه آزاد زمانی رقم خواهد خورد که قصرشیرین به مرکز تولید، تجارت، صادرات و همکاریهای اقتصادی مشترک با عراق تبدیل شود؛ جایگاهی که با توجه به ظرفیتهای جغرافیایی و مرزی منطقه، بیش از هر زمان دیگری دستیافتنی به نظر میرسد.
اختصاصی جام کوردی
۱۴۰۵/۱۰۱