به گزارش جام کوردی، رسانه در سالهای اخیر از یک ابزار صرفاً اطلاعرسان به یکی از مهمترین بازیگران عرصه اجتماعی تبدیل شده است. هر حادثه، بحران یا رویداد، در کنار میدان واقعی، یک میدان دیگر نیز دارد؛ میدانی که در آن روایتها ساخته میشوند، افکار عمومی شکل میگیرد و گاهی حتی مرز میان واقعیت و تحریف باریک میشود. در چنین شرایطی، خبرنگار تنها ناقل خبر نیست؛ او بخشی از زنجیره اعتماد عمومی است.
در نشست روز خبرنگار در کردستان نیز همین نقش
پررنگ رسانه، محور سخنان مسئولان انتظامی، مرزبانی و نماینده ولیفقیه در استان
بود.
روایت واقعیت در برابر روایت تحریف
فرمانده انتظامی استان کردستان با اشاره به نقش
تعیینکننده رسانهها در تحولات اجتماعی و سیاسی، خبرنگاران را از پیشگامان آگاهیبخشی
و هدایت افکار عمومی دانست و گفت رسانهها در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی
همواره در کنار مردم و مسئولان حضور داشتهاند.
یحیی الهی با اشاره به تجربه دوران دفاع مقدس و
همچنین جنگ تحمیلی اخیر علیه کشور، اظهار کرد که دشمن در کنار اقدامات میدانی، از
ظرفیت گسترده رسانهای و عملیات روانی نیز برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی استفاده
کرده است.
به گفته او، یکی از اهداف اصلی این جریان، تحریف
واقعیتها و جابهجا کردن جایگاه ظالم و مظلوم در ذهن افکار عمومی بوده است؛ هدفی
که به اعتقاد فرمانده انتظامی استان، با حضور مسئولانه خبرنگاران و روایت دقیق وقایع
با ناکامی مواجه شد.
الهی تأکید کرد خبرنگاران با انعکاس واقعیتهای
میدان و روایت مجاهدتهای رزمندگان اجازه ندادند تصویر واقعی حوادث در میان انبوه
اخبار و روایتهای جهتدار گم شود.
این نگاه به رسانه، البته فقط به زمان جنگ و
بحران محدود نمیشود. به اعتقاد فرمانده انتظامی کردستان، رسانه در روزهای آرام نیز
بخشی از سازوکار تأمین امنیت اجتماعی است. زیرا امنیت تنها به معنای نبود تهدید و
جرم نیست؛ احساس امنیت مردم نیز بخشی از امنیت پایدار جامعه به شمار میرود.
از همین منظر، اطلاعرسانی دقیق، پرهیز از شایعه
و انعکاس مسئولانه اخبار میتواند به افزایش آرامش عمومی کمک کند. رسانهای که
واقعیت را دقیق و بدون بزرگنمایی روایت کند، در عمل بخشی از سرمایه اجتماعی جامعه
را حفظ میکند.
خبرنگار؛ پل میان مردم و مسئولان
یکی دیگر از محورهای مشترک سخنان مسئولان در این
نشست، جایگاه خبرنگار بهعنوان پل ارتباطی میان جامعه و حاکمیت بود.
خبرنگار از یک سو صدای مردم است؛ مطالبات،
مشکلات و دغدغههای آنان را به مسئولان منتقل میکند و از سوی دیگر وظیفه دارد
اقدامات، خدمات و برنامههای دستگاههای مختلف را برای افکار عمومی توضیح دهد.
این نقش دوطرفه، رسانه را به یکی از مهمترین
ابزارهای ارتباط اجتماعی تبدیل کرده است. به همین دلیل، هرچه ارتباط میان
خبرنگاران و دستگاههای اجرایی، انتظامی و امنیتی شفافتر و حرفهایتر باشد،
امکان شکلگیری اعتماد عمومی نیز بیشتر خواهد شد.
فرمانده انتظامی کردستان نیز ضمن قدردانی از
همراهی رسانهها با مجموعه انتظامی و مرزبانی استان، بر تداوم این تعامل تأکید کرد
و خواستار استمرار همکاری رسانهها برای آگاهیبخشی و خدمت به مردم شد.
مرزبانان و خبرنگاران در یک میدان
فرمانده مرزبانی استان کردستان نیز در این
نشست، از زاویهای دیگر به نقش رسانه پرداخت؛ از منظر مرز و امنیت.
احمدرضا حاتمی با اشاره به گسترش جنگ روانی و
رسانهای، گفت خبرنگاران در شرایطی فعالیت میکنند که دشمنان با استفاده از شبکههای
اجتماعی و ابزارهای ارتباطی تلاش میکنند بر افکار عمومی اثر بگذارند.
او تأکید کرد که انتشار اخبار نادرست و تحلیلهای
جهتدار میتواند فضای جامعه را تحت تأثیر قرار دهد و در چنین شرایطی، خبرنگار
مسئول و آگاه میتواند با بررسی دقیق اطلاعات و روایت درست وقایع، مانع گسترش شایعات
شود.
حاتمی، رسانهها را حلقه اتصال مردم و مسئولان
دانست و گفت خبرنگاران علاوه بر انتقال مطالبات جامعه، میتوانند خدمات دستگاههای
مختلف را نیز برای مردم تبیین کنند.
این موضوع در مناطق مرزی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛
مناطقی که در آنها امنیت، اقتصاد، معیشت، فرهنگ و ارتباطات اجتماعی درهمتنیده
است. مرزبانی صرفاً یک مأموریت نظامی و انتظامی نیست و نیروهای مرزبانی در بسیاری
از حوزههای اجتماعی و فرهنگی نیز حضور دارند؛ موضوعی که به گفته فرمانده مرزبانی
استان، رسانهها میتوانند آن را برای مردم روایت کنند.
حاتمی در پایان از خبرنگاران به دلیل همراهی با
مجموعه مرزبانی قدردانی کرد و آنان را «ستاره»های عرصه آگاهیبخشی، امیدآفرینی و
خدمت به مردم توصیف کرد.
سه کلمه برای خبرنگاری
در میان سخنان مطرحشده در این نشست، تأکید نماینده
ولیفقیه در کردستان بر اصول حرفهای خبرنگاری، بخش دیگری از این مراسم را به خود
اختصاص داد.
عبدالرضا پورذهبی خبرنگاری را فراتر از یک شغل
و آن را یک مسئولیت اجتماعی و اخلاقی دانست و برای این حرفه سه اصل اساسی را
برشمرد: صداقت، دقت و معنویت.
به گفته او، خبرنگار پیش از هر چیز باید صادق
باشد؛ واقعیت را همانگونه که هست ببیند و همانگونه که یافته است، روایت کند.
صداقت، مهمترین سرمایه رسانه است و اگر اعتماد میان خبرنگار و مخاطب از بین برود،
کارکرد رسانه نیز آسیب خواهد دید.
اصل دوم از نگاه نماینده ولیفقیه در کردستان،
دقت است؛ دقت در محتوای خبر، نگارش، چارچوب خبر و حتی نحوه انتقال پیام. خطاهای
خبری، هرچند ممکن است در ظاهر کوچک باشند، اما در عصر سرعت انتشار اطلاعات میتوانند
با سرعتی چندبرابر بازنشر شوند و پیامدهای اجتماعی به همراه داشته باشند.
پورذهبی سومین اصل را «معنویت» عنوان کرد؛ اصلی
که به باور او باید با تعهد اخلاقی خبرنگار همراه باشد. خبرنگار مسئول کسی است که
پیش از انتشار هر مطلب، به پیامدهای آن بیندیشد و بداند در برابر محتوایی که تولید
و منتشر میکند مسئول است.
امنیت فقط در خیابان تأمین نمیشود
وجه مشترک سخنان مطرحشده در این نشست را میتوان
در یک گزاره خلاصه کرد: امنیت امروز تنها در میدان و مرز ساخته نمیشود؛ بخشی از
آن در عرصه رسانه شکل میگیرد.
نیروهای انتظامی و مرزبانی وظیفه تأمین امنیت عینی
را بر عهده دارند، اما رسانه میتواند با اطلاعرسانی دقیق و مسئولانه، به ایجاد
احساس امنیت و آرامش در جامعه کمک کند.
در مقابل، انتشار شایعات، اخبار تأییدنشده و
روایتهای هیجانی میتواند به نگرانی عمومی دامن بزند. به همین دلیل، مسئولیت
خبرنگار در شرایط بحران شاید بیش از هر زمان دیگری سنگین باشد.
برای کردستان که همزمان با ظرفیتهای فرهنگی و
اجتماعی گسترده، در موقعیت جغرافیایی حساسی قرار دارد، نقش رسانه در ایجاد ارتباط
میان مردم، مسئولان و نهادهای امنیتی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نشست روز خبرنگار فرماندهی انتظامی و مرزبانی
کردستان در نهایت یک پیام مشترک داشت: رسانه اگر از حقیقت فاصله نگیرد، میتواند
در کنار مردم و نهادهای مسئول، بخشی از راه مقابله با شایعه، تحریف و جنگ روانی را
بر عهده بگیرد.
اما این نقش زمانی ماندگار خواهد بود که
خبرنگار، استقلال حرفهای، دقت، صداقت و مسئولیت اجتماعی خود را حفظ کند؛ زیرا
اعتماد عمومی سرمایهای نیست که یکباره ساخته شود و بهسادگی قابل بازگشت باشد.
در روزگاری که هر شهروند با یک تلفن همراه به یک
منتشرکننده محتوا تبدیل شده است، ارزش خبرنگار حرفهای بیش از گذشته به توانایی او
در تشخیص حقیقت، راستیآزمایی، روایت دقیق و مسئولانه وقایع وابسته است. شاید به
همین دلیل باشد که در میان همه تعاریف مطرحشده در این نشست، سه واژه «صداقت، دقت
و معنویت» همچنان میتواند کوتاهترین تعریف از مسئولیت سنگین خبرنگاری باشد.
1405/103