در نخستین قسمت این مجموعه، به سراغ «علی اعظم زنگنه» مشهور به «امیرکل» رفتهایم؛ فرزند بزرگ حسینخان اعظم زنگنه که از چهرههای سیاسی ایل بزرگ زنگنه بود و در دورهای از تاریخ کرمانشاه، مسئولیتهای مهمی از جمله استانداری و نمایندگی مجلس شورای ملی را برعهده داشت.
از علاقه به سیاست تا استانداری کرمانشاه
علی اعظم زنگنه در سال ۱۲۵۵ هجری شمسی در کرمانشاه متولد شد. مطابق رسم خانوادگی، تحصیل را از دوران کودکی آغاز کرد و دورههای مقدماتی و متوسطه را در زادگاه خود به پایان رساند.
او از نوجوانی به امور حکومتی و سیاست علاقه داشت و پس از آشنایی با جریان مشروطه و حمایت از آن، به شکل عملی وارد عرصه سیاست شد.
پس از حوادث شهریور ۱۳۲۰، علی اعظم زنگنه به عنوان استاندار کرمانشاه انتخاب شد و در این جایگاه، خدماتی را برای زادگاه و مردم این شهر انجام داد.
امیرکل همچنین به مجلس شورای ملی راه یافت و در چند دوره، نمایندگی مردم کرمانشاه را برعهده داشت. او در سالهای فعالیت خود، مسئولیتهای مختلفی را در شهرهای گوناگون ایران تجربه کرد.
در جریان هجوم روسها به کرمانشاه نیز از جمله افرادی بود که در پشتیبانی از مردم شهر و تأمین نیازهای آنان نقش داشت.
اجلالیه؛ نشانی از مهماننوازی امیرکل
از امیرکل زنگنه به عنوان شخصیتی مردمدار و مهماننواز یاد شده است. یکی از شناختهشدهترین نمودهای این ویژگی، ساخت عمارت بزرگ «اجلالیه» بود؛ بنایی که برای سالها محل رفتوآمد مهمانان، بهویژه میهمانان غیربومی، و همچنین محل برگزاری برخی جلسات دولتی و حکومتی بود.
بر اساس آنچه در دیوان سید عبدالکریم غیرت کرمانشاهی آمده، امیرکل از شخصیتهای متعین و باکفایت غرب کشور بوده و از نظر گستردگی زندگی، مهماننوازی و امکاناتی همچون کالسکهخانه و سرطویله، در سراسر ایران شهرت داشته است.
در این منبع همچنین آمده است که عمارت اجلالیه محل اقامت شخصیتهای بزرگ و مهمانان تاریخی ایران بوده است.
امیرکل دوران جوانی خود را در کنار جدش ظهیرالملک، پدرش اعظمالدوله و برادرش فخیمالسلطنه، که از شهیدان راه مشروطه بودند، درگیر مسائل سیاسی، نظامی و رزمی فوجهای چهارگانه زنگنه گذراند.
او همچنین مدتی حکومت ثلاث شامل ملایر، نهاوند و تویسرکان و نیز اراک را برعهده داشت.
پایان زندگی امیرکل
علی اعظم زنگنه، مشهور به امیرکل، سرانجام در سال ۱۳۲۹ هجری شمسی در تهران درگذشت.
این چهره سیاسی کرمانشاه، بخشی از تاریخ معاصر استان را در مقامهای مختلفی از جمله استانداری و نمایندگی مجلس شورای ملی تجربه کرد و نام او در منابع تاریخی مرتبط با کرمانشاه و خاندان زنگنه ثبت شده است.
۱۴۰۵/۱۰۱