جام کوردی- پرفورمنس محیطی «Silent | سایلنت» با حضور حدود ۹۰ بازیگر و در قالب یکی از بزرگترین اجراهای تئاتر فیزیکال کردستان، قرار است از اول شهریورماه در مریوان به صحنه برود؛ اجرایی سهساعته که از چهارراه شبرنگ آغاز میشود و در زریبار پایان مییابد و با روایت رنج و دشواریهای زندگی کولبران، مخاطب را با این پرسش مواجه میکند که چرا بخشی از جوانان منطقه برای تأمین معاش، ناچار به انتخاب یکی از پرخطرترین شیوههای کار شدهاند
تئاتر گاهی از صحنه فاصله میگیرد و به خیابان، میدان و زندگی مردم میآید؛ جایی که دیگر مرزی میان بازیگر و تماشاگر وجود ندارد. «Silent | سایلنت» از همین جنس است؛ یک پرفورمنس محیطی و فیزیکال که اینبار سراغ یکی از مسائل پرچالش مناطق مرزی، یعنی کولبری، رفته است. سید سوران حسینی، نویسنده و کارگردان این اثر، معتقد است «سایلنت» قرار نیست درباره کولبران قضاوت کند، بلکه میخواهد مخاطب را با شرایطی مواجه کند که یک انسان را به انتخاب چنین شغل پرخطری وادار میکند. پیرامون این اثر نمایشی با سيد سوران حسینی گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
چه شد که موضوع کولبری را برای این نمایش انتخاب کردید؟
کولبری برای ما فقط یک شغل یا یک موضوع آماری نیست؛ پشت هر کولبر، یک انسان، یک خانواده و مجموعهای از آرزوها و نگرانیها قرار دارد. مسئله اصلی «سایلنت» خود کولبر نیست، بلکه شرایطی است که کولبری را به یک واقعیت اجتماعی تبدیل کرده است.
ما میخواهیم این پرسش را مطرح کنیم که چرا یک جوان باید به جای داشتن شغل پایدار، کارخانه، کارگاه و فرصت ساختن آینده، بار سنگین را بر دوش بگذارد و برای تأمین زندگی خود وارد مسیری شود که هر لحظه امکان آسیب یا حتی مرگ در آن وجود دارد؟
بنابراین نمایش شما بیشتر به ریشههای کولبری میپردازد؟
دقیقاً. اگر بخواهیم با کولبری برخورد کنیم اما درباره ریشههای اقتصادی و اجتماعی آن صحبت نکنیم، به راهحل پایداری نمیرسیم. نبود فرصتهای شغلی، ضعف زیرساختهای اقتصادی، کمبود صنایع و کارخانهها و نبود یک برنامه روشن برای ساماندهی وضعیت کولبران، بخشی از زنجیرهای است که باید درباره آن صحبت شود.
«سایلنت» تلاش میکند نگاه مخاطب را از خود کولبر به شرایطی ببرد که او را به این انتخاب رسانده است.
ویژگی مهم این اثر، محیطی و فیزیکال بودن آن است. این شیوه چه تفاوتی با یک اجرای معمول تئاتر دارد؟
در تئاتر محیطی، مخاطب دیگر صرفاً روی صندلی نمینشیند و نمایش را از فاصلهای مشخص تماشا نمیکند. ما تلاش کردهایم فاصله میان صحنه و مخاطب را از بین ببریم و او را وارد فضای اجرا کنیم.
«سایلنت» قرار نیست فقط داستان کولبری را برای مخاطب تعریف کند؛ میخواهد مخاطب بخشی از یک تجربه زنده باشد و با فشار، رنج، خطر و پیامدهای این پدیده اجتماعی مواجه شود.
این اثر از چه شیوههایی برای روایت استفاده میکند؟
«سایلنت» با بهرهگیری از ظرفیتهای تئاتر فیزیکال، محیطی و مستند و همچنین با الهام از رویکرد تئاتر ستمدیدگان آگوستو بوآل شکل گرفته است. در این شیوه، بدن، حرکت و فضا به اندازه کلمات اهمیت دارند.
هدف ما این است که مسئلهای مانند کولبری را از یک خبر یا مجموعهای از آمار فراتر ببریم و آن را به یک تجربه انسانی تبدیل کنیم.
اجرای شما از نظر تعداد بازیگران نیز متفاوت است.
بله. این پروژه با حضور جمع زیادی از هنرمندان جوان شکل گرفته است و در اجرای عمومی، حدود ۹۰ بازیگر حضور خواهند داشت. این یکی از بزرگترین تجربههای تئاتر فیزیکال در استان کردستان خواهد بود.
گروه بینالمللی تئاتر «زێد» تلاش کرده است از ظرفیت هنرمندان جوان استفاده کند و یک اجرای گسترده و متفاوت را در فضای شهری رقم بزند.
اجرای «سایلنت» چه زمانی و در چه مسیری برگزار میشود؟
قرار است اجرای عمومی نمایش از اول شهریورماه در مریوان آغاز شود. این اجرا حدود سه ساعت ادامه خواهد داشت و از چهارراه شبرنگ آغاز میشود و در زریبار به پایان میرسد.
انتخاب این مسیر نیز بخشی از ساختار نمایش است. ما میخواهیم شهر و فضای واقعی منطقه، بخشی از صحنه نمایش باشد و مخاطب احساس نکند با یک داستان دور از زندگی روزمره مواجه است.
مخاطب در این نمایش چه نقشی دارد؟
مخاطب برای ما فقط تماشاگر نیست. او بخشی از تجربه «سایلنت» است. تلاش کردهایم شرایطی ایجاد کنیم که مخاطب با مسئله کولبری روبهرو شود و درباره آن فکر کند.
هنر الزاماً قرار نیست پاسخ همه مشکلات اقتصادی و اجتماعی را بدهد، اما میتواند پرسشهایی ایجاد کند که جامعه و مسئولان نمیتوانند بهسادگی از کنار آنها عبور کنند.
و پرسش اصلی «سایلنت» چیست؟
پرسش ما ساده اما جدی است؛ اگر جوانان فرصت شغلی، درآمد پایدار و امکان ساختن یک آینده امن داشته باشند، آیا کولبری همچنان انتخاب آنها خواهد بود؟
«سایلنت» میخواهد همین پرسش را بلند و بیپرده مطرح کند. گاهی سکوت، خودش میتواند زبان اعتراض باشد..
۱۴۰۵/۱۰۳