جام کوردی - منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه-مریوان یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی کردستان برای خروج از اقتصاد مرزی و حرکت به سمت تولید، صادرات و جذب سرمایهگذاری است؛ ظرفیتی که میتواند با تکیه بر موقعیت جغرافیایی استان، بهویژه همجواری با اقلیم کردستان عراق، به حلقهای مهم در زنجیره تجارت ایران با بازارهای منطقه تبدیل شود. اما تحقق این هدف نیازمند چیزی فراتر از تصویب قانون، تعیین محدوده و استقرار یک سازمان اداری است؛ این منطقه به زیرساخت، برنامه روشن و حمایت جدی دولت نیاز دارد.
منطقه آزاد بانه-مریوان در شرایطی فعالیت خود را توسعه میدهد که اقتصاد کردستان بیش از هر زمان دیگری نیازمند ایجاد فرصتهای جدید برای سرمایهگذاری و اشتغال است. بنابراین، امروز باید به جای گرفتار شدن در حاشیهها، اصل مسئله را ببینیم: چگونه میتوان فعالیت این منطقه را بهگونهای گسترش داد که منافع آن به مردم بانه، مریوان، کردستان و در نهایت اقتصاد غرب کشور برسد؟
مدیریت این سازمان نیز البته از نقدها و پرسشها در امان نبوده است. از جمله موضوعاتی که درباره مدیرعامل منطقه آزاد بانه-مریوان مطرح شده، مسئله سن بازنشستگی و تناسب آن با مسئولیت مدیریتی در این سازمان است. چنین نقدهایی را نمیتوان نادیده گرفت، اما نباید اجازه داد اختلافنظرهای مدیریتی و حاشیهای، ضرورت توسعه این ظرفیت اقتصادی را تحتالشعاع قرار دهد. انتظار جامعه از مسئولان آن است که درباره این نقدها شفاف باشند و همزمان، ارزیابی عملکرد مدیران بر اساس نتیجه، کارآمدی، شفافیت و میزان تحقق اهداف منطقه انجام شود.
واقعیت این است که حتی بهترین مدیریت نیز بدون زیرساخت نمیتواند سرمایهگذار را به کردستان بیاورد. یکی از مهمترین موانع پیش روی منطقه آزاد بانه-مریوان، وضعیت راههای مواصلاتی استان است. سرمایهگذاری که قرار است کالای خود را تولید و صادر کند، پیش از هر چیز به مسیر مطمئن، سریع و اقتصادی برای انتقال کالا نیاز دارد.
در کنار جادهها، توسعه حملونقل ریلی و هوایی نیز باید در اولویت سیاستهای توسعهای کردستان قرار گیرد. نبود شبکه ریلی مناسب، محدودیتهای ارتباط هوایی و ضعف برخی محورهای مواصلاتی، هزینه حضور فعالان اقتصادی در استان را افزایش میدهد و جذابیت سرمایهگذاری را کاهش میدهد. منطقه آزادی که قرار است با اقلیم کردستان عراق، ترکیه و بازارهای منطقه ارتباط اقتصادی برقرار کند، نمیتواند بدون شبکه حملونقل قدرتمند به اهداف خود برسد.
اینجاست که مسئولیت دولت بیش از گذشته اهمیت پیدا میکند. اگر قرار است منطقه آزاد بانه-مریوان به دروازه تجارت غرب کشور تبدیل شود، دولت باید نگاه ویژهتری به توسعه زیرساختهای کردستان داشته باشد. توسعه راه، راهآهن، فرودگاه، ارتباطات و زیرساختهای لجستیکی، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری برای آینده اقتصادی استان است.
از سوی دیگر، اقلیم کردستان عراق میتواند یکی از مهمترین شرکای اقتصادی این منطقه باشد. بازار اقلیم، نزدیکی جغرافیایی و ظرفیت فعالان اقتصادی آن، فرصتی است که نباید از دست برود. تفاهمنامهها با مسئولان و سرمایهگذاران اقلیم زمانی ارزشمند خواهند بود که به قراردادهای واقعی، ایجاد واحدهای تولیدی، توسعه صادرات و اشتغال تبدیل شوند.
منطقه آزاد بانه-مریوان نباید به واردات کالا و خودرو محدود شود. فلسفه اصلی چنین منطقهای باید تولید، صادرات، جذب سرمایه، توسعه صنایع تبدیلی و ایجاد اشتغال پایدار باشد. اگر قرار است سرمایهگذار داخلی و خارجی وارد کردستان شود، باید اطمینان داشته باشد که در کنار مشوقهای قانونی، زیرساخت و مسیر اداری مناسبی نیز در اختیار او قرار میگیرد.
در این شرایط، توسعه فعالیتهای منطقه آزاد بانه-مریوان یک مطالبه عمومی و برحق مردم کردستان است. مردم استان سالهاست از ظرفیتهای مرزی، موقعیت جغرافیایی و همجواری با بازارهای منطقه سخن میگویند، اما اکنون زمان آن رسیده است که این ظرفیتها از مرحله شعار عبور کنند و به سرمایهگذاری، تولید و اشتغال واقعی تبدیل شوند.
کردستان برای توسعه، بیش از وعده به تصمیمهای عملی نیاز دارد. منطقه آزاد بانه-مریوان میتواند یکی از همین تصمیمهای بزرگ باشد؛ به شرط آنکه دولت، مدیریت استان و مدیران منطقه آزاد، توسعه آن را یک اولویت بدانند و برای رفع موانعش اقدام کنند.
امروز مسئله اصلی این نیست که منطقه آزاد بانه-مریوان چرا هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است؛ مسئله این است که آیا میتوانیم از این فرصت تاریخی برای ساختن آینده اقتصادی کردستان استفاده کنیم یا باز هم شاهد از دست رفتن یک ظرفیت دیگر خواهیم بود؟ پاسخ به این پرسش، مطالبهای جدی از مسئولان و مدیران است.
فردین کمانگر روزنامهنگار
1405/103