- به گزارش جام کوردی، او فرزند آقا محمدعلی آلآقا بود و در محرم سال ۱۱۹۱ هجری قمری در کرمانشاه دیده به جهان گشود.
آغاز راه علم از کودکی
مسیر علمی حاج آقا احمد از ششسالگی آغاز شد. او در همان سنین کودکی، نزد پدر و برادر بزرگترش، آقا محمدجعفر، به فراگیری علوم متداول زمان پرداخت.
صرف و نحو عربی، منطق، معانی، کلام و ریاضیات بخشی از دانشهایی بود که در سالهای نخست زندگی آموخت. در این دوره، آثاری همچون «جامع عباسی»، «الفیه» اثر شیخ شهید، «مفاتیح»، «خلاصه الحساب»، «شرح عمیدی بر تهذیب علامه» و «مختصر ناصح و شرایع» را نیز نزد پدر و برادرش فراگرفت.
اما علاقه او به دانش تنها به فراگیری محدود نماند و خیلی زود به عرصه تألیف نیز وارد شد.
تألیف از پانزدهسالگی
حاج آقا احمد هنوز نوجوان بود که نگارش آثار علمی را آغاز کرد. در ۱۵سالگی، «حاشیه بر صمدیه شیخ بهاءالدین» را تألیف کرد؛ اثری که نشان میدهد مسیر علمی او از همان سالهای نوجوانی، با مطالعه و تحقیق همراه بوده است.
از نجف تا هندوستان؛ سفری در مسیر دانش
حاج آقا احمد تا ۲۰سالگی در کنار پدر زندگی کرد، اما در سال ۱۲۱۰ هجری قمری برای زیارت، کسب علم و معرفت راهی نجف اشرف شد.
در نجف در درس ملا اسماعیل یزدی شرکت کرد و در همین دوره نگارش آثاری مانند «معالم الاصول» و «کتاب وافیه» را آغاز کرد. «الدرر الغرویه» نیز در چهار جلد و در محضر همین عالم برجسته به رشته تحریر درآمد.
او در نجف تنها از یک استاد بهره نبرد و از محضر بزرگانی همچون علامه بحرالعلوم و شیخ محمدجعفر نجفی، معروف به کاشفالغطا، نیز استفاده کرد.
پس از چند سال اقامت در نجف، به کرمانشاه بازگشت؛ اما این پایان سفرهای علمی او نبود. مدتی بعد، بار دیگر راهی سفر شد و اینبار مقصدش هندوستان بود.
پنج سال در هندوستان
حاج آقا احمد چند سال از عمر خود را در هندوستان گذراند و در شهرهایی از جمله لکنهو، عظیمآباد، فیضآباد و بنگاله حضور یافت.
او در این سرزمین مورد احترام و اعتماد مردم قرار گرفت و به عنوان عالمی مجتهد، مرجع علمی و دینی آنان شناخته شد. بخش قابل توجهی از آثار او نیز در همین دوران به نگارش درآمد.
در میان نوشتههای او، «مرآت الاحوال جهان نما» جایگاه ویژهای دارد؛ اثری تذکرهگونه که در آن نام و شرح حال کوتاهی از علما و دانشمندانی که حاج آقا احمد با آنان دیدار داشته، ثبت شده است. این کتاب از آثار شناختهشده اوست و نام آقا احمد کرمانشاهی را در میان نویسندگان و عالمان آن دوره برجسته کرده است.
بازگشت به کرمانشاه و پایان زندگی
حاج آقا احمد پس از سالها سفر و کسب علم، سرانجام در سال ۱۲۲۴ هجری قمری به کرمانشاه بازگشت.
او در زادگاه خود به زندگی ادامه داد و در سال ۱۲۳۵ هجری قمری در کرمانشاه دار فانی را وداع گفت.
میراث علمی حاج آقا احمد
آنچه از حاج آقا احمد کرمانشاهی برجای مانده، تنها خاطرهای از یک عالم و مجتهد نیست؛ مجموعهای از آثار علمی و دینی نیز یادگار اوست.
از جمله آثار منسوب به او میتوان به این موارد اشاره کرد:
- عقد الجواهر الحسان
- رساله فیضیه
- تنبیه الغافلین
- ربیع الازهار
- نورالانوار
- مخزن القوت
- تحفه الاخوان
- قوت لایموت
- شرح مختصر نافع
- تفسیر قرآن مجید
- کتاب وافیه
- الدرر الغرویه
- معالم الاصول
حاج آقا احمد کرمانشاهی را میتوان از چهرههایی دانست که زندگی علمیاش از کرمانشاه آغاز شد، در حوزه نجف ادامه یافت و با سفر و حضور چندساله در هندوستان گستردهتر شد؛ عالمی که بخشی از میراث علمی خود را در قالب تألیف و ثبت دانش و احوال عالمان زمانه به یادگار گذاشت.
۱۴۰۵/۱۰۱