جام کوردی - «لقمان حسن»، تحلیلگر سیاسی، در مصاحبەای پیرامون موضوعات راهبردی از جمله خروج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای آن بر امنیت و سیاست عراق و اقلیم کردستان، و همچنین تلاشهای دولت اقلیم برای بازنگری در سیاست خارجی خود، به تحلیل و بررسی ابعاد مختلف این بحران پرداخت.
ابهام در خروج نیروهای آمریکایی از عراق
لقمان حسن در آغاز سخنان خود با اشاره به توافقات پیشین میان دولت عراق و ایالات متحده، تصریح کرد که اگرچه هر دو طرف بر سر زمان مشخص خروج نیروها تأکید دارند، اما ابهامات زیادی وجود دارد. وی افزود: «با توجه به اینکه مهلت تعیینشده برای خروج نیروها پایان سپتامبر است، ما کمتر از بیست روز فرصت داریم تا ببینیم چه تغییراتی در منطقه رخ خواهد داد. خروج نیروها مستقیماً به تحولات سیاسی، نظامی و امنیتی بستگی دارد و هرگونه تغییر ناگهانی میتواند این تصمیم را با چالش مواجه کند.»
وی در ادامه، به یکی از چالشهای اصلی اشاره کرد و گفت: «یکی از الزامات آمریکا برای خروج، انجام خواستههایی نظیر یکپارچهسازی نیروها (از جمله پشمرگه) در ساختار ارتش عراق و تحویل تسلیحات به دولت است.»
تقابل نفوذ میان آمریکا و ایران در خاک عراق
این تحلیلگر با اشاره به مقاومت گروههای مسلح نظیر «گروه نجبا» در برابر ادغام در ارتش عراق و همچنین مواضع سرسختانه رهبران شیعه مانند «هادی عامری» و «نوری مالیکی» مبنی بر بخشی از سیستم دفاعی بودن حشدالشعبی، گفت: «این نشان میدهد که تقابل میان منافع آمریکا و ایران در عراق بسیار شدت گرفته است. این موضوع مستقیماً به رقابت برای سلطه و نفوذ در عراق و منطقه باز میگردد. به همین دلیل، وضعیت بسیار پیچیده است و احتمال دارد توافقات فعلی به همان شکلی که انتظار میرود اجرا نشوند.»
تغییر استراتژی آمریکا: از حضور نظامی به حضور اقتصادی
لقمان حسن در تحلیل رویکرد جدید واشینگتن، اظهار داشت: «آمریکا پس از متحمل شدن خسارات مادی و انسانی گسترده در عراق، در حال تغییر استراتژی است. با توجه به توافقات اخیر (مانند سفر علی زیدی و ۴۸ قرارداد با شرکتهای آمریکایی)، احتمال دارد آمریکا از طریق حضور شرکتهای اقتصادی و سرمایهگذاریهای کلان، بار دیگر به عراق بازگردد و با استفاده از پوشش حقوقی "حفاظت از سرمایهگذاران"، حضور خود را مشروعیت ببخشد.»
رقابت برای سلطه در خاورمیانه و انتخابات آمریکا
وی در ادامه افزود: «تقابلها در خاورمیانه، در واقع نبرد برای سلطه است؛ یعنی تعیین اینکه چه کسی سیاستهای منطقه را دیکته کند. خروج بیهدف آمریکا ممکن است به معنای پیروزی ایران تلقی شود، در حالی که ایران رقیب اصلی آمریکا در بازطراحی نقشه خاورمیانه است. با توجه به انتخابات نزدیک ترامپ در ماه نوامبر، اگر خروج آمریکا بدون دستاورد سیاسی مشخص و توافقات عینی با خواستههای خود همراه نباشد، میتواند به شکست جمهوریخواهان در انتخابات منجر شود.»
تجربه تلخ کردها از قدرتهای خارجی و ضرورت دیپلماسی
در پاسخ به این پرسش که آیا خروج نیروهای آمریکایی فرصتی برای بازنگری در سیاست خارجی اقلیم کردستان است، لقمان حسن با اشاره به تاریخ پرفراز و نشیب کردها گفت: « تاریخ نشان داده است که هرگاه قدرتهای خارجی (مانند آنچه در سالهای ۱۹۴۶ جمهوری مهاباد یا پس از قیام ۱۹۹۱ رخ داد) حضور داشتند، در نهایت به نفع منافع خودشان عمل کردند و کردها آسیب دیدند.»
وی پیشنهاد خود را برای آینده اقلیم چنین مطرح کرد:
بهترین گزینه برای کردها، پرهیز از طرفداری متعصبانه در جنگهای منطقهای است. ما باید بر پایه واقعیتهای سیاسی، به دنبال زبان گفتوگو، توافق و دیپلماسی با دولتهای پیرامون باشیم؛ چرا که این دولتها با مشروعیت بینالمللی و جایگاه در سازمان ملل، ماندگار هستند، در حالی که قدرتهای خارجی مانند اشغالگران، رفتنی هستند.
اگر نیروهای متحد خروج کنند، ممکن است خطر کنترل مجدد اقلیم توسط دولت مرکزی عراق افزایش یابد. بنابراین، مسئولان اقلیم نباید در برابر این تغییرات هیجانزده عمل کنند، بلکه باید با آمادگی کامل و یافتن راهکارهای دیپلماتیک، خود را برای دوران جدیدی که پس از ۳۰ سپتامبر رقم خواهد خورد، آماده سازند.
برگرفتە از روانگە