به گزارش جام کوردی، مسئولین کرمانشاه سالهاست از ظرفیتهای کمنظیر در حوزه بهداشت و درمان سخن میگویند؛ استانی که از یکسو در مسیر ارتباطی ایران با عراق قرار گرفته و از سوی دیگر، مجموعهای از مراکز درمانی تخصصی و فوقتخصصی را در خود جای داده است.
همین موقعیت موجب شده توسعه توریسم سلامت و جذب بیماران عراقی، به یکی از محورهای مهم برنامههای حوزه سلامت استان تبدیل شود.
در سالهای اخیر، خدمات درمانی کرمانشاه از سطح نیازهای عمومی فراتر رفته و بخشهایی از درمانهای پیچیده و تخصصی را نیز پوشش داده است.
مجتمع بیمارستانی امام رضا(ع)، بیمارستان فوقتخصصی قلب و عروق امام علی(ع)، بیمارستان بیستون و دیگر مراکز درمانی دانشگاهی و خصوصی، بخشی از این ظرفیت را تشکیل میدهند.
بیمارستان امام علی(ع) با برخورداری از بخشهایی مانند جراحی قلب، CCU، ICU، آنژیوگرافی، آنژیوپلاستی و الکتروفیزیولوژی قلب، از مراکز مهم درمان بیماریهای قلبی در غرب کشور محسوب میشود.
مجتمع بیمارستانی امام رضا(ع) نیز در حوزه جراحیها و درمانهای تخصصی، تصویربرداری، مراقبتهای ویژه و خدمات تشخیصی ظرفیت قابل توجهی دارد.
بازدید مدیران آژانسهای گردشگری عراق از این بیمارستان و آشنایی آنان با بخش پذیرش بیماران بینالملل، نشانهای از تلاش برای پیوندزدن توان درمانی کرمانشاه با بازار سلامت کشور عراق است.
بر اساس اعلام مسئولان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، ۱۴ مرکز در استان مجوز فعالیت در حوزه گردشگری سلامت دریافت کردهاند که ۱۰ مرکز از این تعداد، بیمارستانهای بزرگ و فعال هستند.
همچنین سالانه حدود ۵۰۰ بیمار عراقی در مراکز درمانی استان بستری میشوند؛ آماری که در برابر ظرفیتهای موجود، میتواند هم نشانه آغاز یک مسیر و هم بیانگر فاصله قابل توجه میان توان بالقوه و عملکرد واقعی کرمانشاه باشد!
این فاصله در اظهارات پیام امیدوار، کارشناس گردشگری سلامت وزارت بهداشت نیز مورد تأکید قرار گرفته است. او در سفر به کرمانشاه با اشاره به ظرفیتهای درمانی استان گفته بود «پتانسیلهای کرمانشاه برای گردشگری سلامت ۱۰۰ است، اما متأسفانه تنها از حدود ۱۰ درصد این ظرفیت بهرهبرداری میشود!»
این در حالیست که رئیس دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه نیز پیشتر از آمادگی ۱۰ بیمارستان زیرمجموعه این دانشگاه برای پذیرش بیماران بینالمللی خبر داده بود.
در نشستهای مرتبط با گردشگری سلامت، موضوعاتی مانند ایجاد کلینیک ارجاع بیماران در سلیمانیه، شناسایی و غربالگری بیماران در عراق، همکاری با شرکتهای تسهیلگر و برگزاری برنامههای معرفی ظرفیتهای درمانی استان نیز مطرح شده است.
با این حال، توریسم سلامت فقط با معرفی بیمارستانها، انتشار تصاویر تجهیزات یا دعوت از آژانسهای گردشگری رونق نمیگیرد.
بیمار عراقی، مانند هر بیمار دیگری، پیش از هر چیز به دنبال درمان مطمئن، رفتار محترمانه، هزینه روشن، تشخیص دقیق و پیگیری مناسب پس از درمان است.
اگر بیمار در جریان درمان احساس کند که صرفاً به چشم منبع درآمد دیده میشود، نهتنها احتمال بازگشت او کاهش مییابد، بلکه تجربه منفیاش میتواند اعتماد دیگر بیماران و حتی نگاه عمومی جامعه عراق به خدمات درمانی کرمانشاه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در همین رابطه، گلایه برخی بیماران داخلی اهمیت بیشتری پیدا میکند. روایتهایی که به جام کوردی رسیده، از تجربه ویزیتهای عجولانه، نوبتهای چندماهه، فرصت اندک برای گفتوگو با پزشک، تجویز آزمایشها و تصویربرداریهای متعدد، هزینههای سنگین دارو و مکمل، فقدان توضیح کافی درباره نحوه مصرف دارو و ضعف پیگیری وضعیت بیمار پس از جراحی یا درمان حکایت دارد.
-یکی از بیماران به نام "مونا امیری" مدعی است پس از انجام عمل جراحی، پزشک بدون نیاز روشن، دوباره برای او سونوگرافی درخواست کرده؛ درحالیکه نتیجه سونوگرافی را همراه داشته است. او تصور میکند مجموعهای از ارجاعهای درمانی در اطراف مطب پزشک شکل میگیرد که بیشتر شبیه بازاریابی تجاری است تا درمان!
-"نادر رحمانی" بیمار دیگر از معرفیشدن به یک داروخانه خاص گلایه کرده و مدعی شده نسخه پزشک به شکلی نوشته شده که تنها همان داروخانه توان خواندن آن را داشته است!
-در روایتی دیگر، "فاطمه" که برای درمان یک عفونت ویروسی مراجعه کرده، از تجویز حجم زیادی از ویتامینها و مکملها در کنار داروهای اصلی سخن میگوید؛ هزینهای که به گفته او، توان پرداختش را نداشته و ناچار شده بخشی از اقلام نسخه را حذف کند!
-بیمار دیگری به نام "کیوان سهرابی"نیز از نوبتهای طولانی شش یا هفتماهه و زمان اندک ویزیت انتقاد کرده و گفته است بیمار هنگام مراجعه، آنقدر نگران از دسترفتن نوبتش است که فرصت توضیح کامل وضعیت خود به پزشک را پیدا نمیکند و معمولا افراد مجموعهای ویزیت میشوند نه تک نفره و این رفتار کاملا غیراخلاقی است!
این گلایهها البته به معنای زیر سؤال بردن توان علمی همه پزشکان یا تعمیم رفتار برخی افراد به جامعه پزشکی نیست.
کرمانشاه پزشکان متخصص و متعهد بسیاری دارد که با دانش، مسئولیتپذیری و فداکاری به بیماران خدمت میکنند. مسئله اصلی، رفتارهایی است که در صورت اثبات، با اصول اخلاق پزشکی، حق آگاهی بیمار و ضرورت پرهیز از تحمیل هزینههای غیرضروری سازگار نیست.
پزشک حق دارد در برابر دانش، مهارت، زمان و مسئولیتی که برای درمان بیمار صرف میکند، دستمزد دریافت کند؛ اما این حق، نباید به مجوزی برای ویزیتهای بیحوصله، آزمایشهای غیرضروری، نسخههای پرهزینه، ارجاعهای مبهم یا بیتوجهی به وضعیت بیمار تبدیل شود!
بیمار باید بداند چرا یک دارو برای او تجویز شده، هر آزمایش چه ضرورتی دارد، چه گزینههای درمانی دیگری وجود دارد و پس از جراحی یا مصرف دارو، چه مراقبتهایی باید انجام دهد.
از سوی دیگر، ارتباط مالی یا حرفهای میان پزشک، داروخانه، مرکز تصویربرداری و آزمایشگاه، اگر بدون شفافیت و برخلاف منافع بیمار شکل بگیرد، میتواند به اعتماد عمومی آسیب بزند.
حتی اگر در مواردی چنین ارتباطی از نظر قانونی یا حرفهای قابل اثبات نباشد، صرف شکلگیری ابهام نیز نشان میدهد که نظام سلامت به شفافیت بیشتر در نسخهنویسی، ارجاع بیماران، اعلام هزینهها و نظارت بر عملکرد مراکز درمانی نیاز دارد.
توریسم سلامت کرمانشاه نیز دقیقاً از همین نقطه آسیبپذیر است. بیمار عراقی ممکن است برای یک جراحی تخصصی، درمان قلب، خدمات ناباروری، تصویربرداری پیشرفته یا دیگر خدمات درمانی وارد استان شود؛ اما قضاوت او تنها بر اساس نتیجه پزشکی نخواهد بود.
نحوه برخورد در پذیرش، مدت انتظار، توضیح پزشک، دسترسی به مترجم، شفافیت هزینه، کیفیت اقامت، پیگیری پس از ترخیص و حتی رفتار کارکنان درمانی، همه بخشی از تجربه او را میسازند.
کرمانشاه برای جذب بیمار از عراق، به چیزی فراتر از تبلیغ نیاز دارد؛ این استان باید بتواند "اعتماد درمانی" صادر کند و این مهم جز با تجربه واقعی بیمار، رضایت خانواده او، توصیه بیماران قبلی و رفتار حرفهای کادر درمان شکل نمیگیرد.
اگر قرار است کرمانشاه از موقعیت مرزی خود برای توسعه توریسم سلامت استفاده کند، لازم است نظارت بر فرآیند درمان، رسیدگی به شکایت بیماران، شفافیت ارجاعها، کنترل تجویزهای غیرضروری، آموزش اخلاق حرفهای و تقویت ارتباط پزشک و بیمار، همپای توسعه تجهیزات و زیرساختها دنبال شود.
در غیر این صورت، ممکن است استان از نظر امکانات درمانی ظرفیت بالایی داشته باشد، اما در میدان رقابت برای جذب بیمار عراقی، به دلیل تجربه نامطلوب برخی بیماران، فرصتهای خود را از دست بدهد!
کرمانشاه برای تبدیلشدن به قطب سلامت غرب کشور، هم به پزشکان توانمند نیاز دارد و هم به سازوکاری که اجازه ندهد رفتار معدودی از پزشکان، اعتبار مجموعه پزشکی استان را خدشهدار کند.
حفظ حرمت بیمار، توضیح صادقانه روند درمان، پرهیز از هزینهتراشی و پیگیری وضعیت بیمار پس از درمان، نه امتیاز اضافی، بلکه بخش جداییناپذیر حرفه پزشکی است؛ همان چیزی که میتواند رضایت بیمار کرمانشاهی را به اعتماد بیمار عراقی و اعتماد بیمار عراقی را به رونق پایدار توریسم سلامت تبدیل کند.
اختصاصی جام کوردی
۱۴۰۵/۱۰۱