جام کوردی - کاربەدەستانی ئەمریکی بە پشتبەستن بە قسەی سەربازی و نمایشی دەسەڵات و بانگهێشتی مەرجدار بۆ دانوستان هەوڵیان دەدا ئیرادەی خۆیان بەسەر ئێراندا بسەپێنن. لە ژینگەیەکی وەهادا، ڕێبەری شۆڕش بە ڕوونکردنەوەی لۆژیکی ڕاستەقینەی دەسەڵات و ئاشکراکردنی ناعەقڵانییەتی هەڕەشەکان، چوارچێوەی گوتاریی سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی پێناساندەوە.

ئەم قسانە لە کاتێکدا هاتبوون کە گوتاری هەڕەشە لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا لە دژی کۆماری ئیسلامی ئێران جارێکی دیکە بەرچاو بووبووەوە. کاربەدەستانی ئەمریکا بە پشتبەستن بە قسەی سەربازی و نمایشی دەسەڵات و بانگهێشتی مەرجدار بۆ دانوستان، هەوڵیان دا ئیرادەی خۆیان بەسەر ئێراندا بسەپێنن. لە کەشێکی وەهادا، ڕێبەری شۆڕش بە ڕوونکردنەوەی لۆژیکی ڕاستەقینەی دەسەڵات و ئاشکراکردنی ناعەقڵانییەتی هەڕەشەکە، چوارچێوەی گوتاریی سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی پێناسە کردەوە؛ چوارچێوەیەک کە لەسەر بنەمای سەربەخۆیی و سەروەری نەتەوەیی و بەرگریی چالاکانە دامەزراوە.

لەم بەیاننامانەدا سیاسەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامی لە شێوەی گوتارێکی سەربەخۆخوازانە و ڕێگریکردندا نیشان دەدرێت کە خاڵی سەرەکی ئەو گوتارە نکۆڵیکردنە لە شەرعیەتی دەستێوەردانی زلهێزە دەرەکییەکان لە مافەکانی گەلی ئێران. ئەمریکا نەک وەک ئەکتەرێکی ئاسایی، بەڵکو وەک هێمای ئیمپراتۆریەتێکی داکشتوو کە ڕەفتارەکانی عەقڵانییەتی بەردەوامی تێدا نییە. ئەم ناعەقڵانییە وەک نیشانەی لاوازی پێکهاتەیی سەیر دەکرێت نەک دەسەڵات. بەم پێیە، هەبوونی توانا و چەکی بەرگریی، هەڵبژاردنێکی سیاسی یان تاکتیکی نییە، بەڵکو پێویستییەکی حەتمییە بۆ مانەوە لە سیستەمێکی نێودەوڵەتی نائەمنیدا. لۆژیکی بەڕێوەبردنی ئەم گوتارە ڕوونە: هەر وڵاتێک بێبەش بێت لە توانا و هێزی بەرگریی، بە شێوەیەکی سروشتی بەر هەڕەشە و فشار دەکەوێت. بۆیە دژایەتی ئەمەریکا بۆ جۆر یان مەودای چەکەکانی ئێران نەک لە ڕوانگەی یاساییەوە، بەڵکو لە ڕوانگەی هەژمونییەوە لێکدەدرێتەوە. هەمان لۆژیک لەسەر پرسی وزەی ئەتۆمی دووبارە دەبێتەوە. بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای ئەتۆمی ئاشتیانە بە مافێکی دامەزراو و نێودەوڵەتی دادەنرێت کە هەم لە بەڵگەنامە فەرمییەکانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی و هەم لە داب و نەریتی یاسایی جیهانیدا دانپێدانراوە. بۆیە دەستێوەردانی ئەمریکا لەم بوارەدا وەک پێشێلکردنی سەروەری نیشتمانی لێکدەدرێتەوە نەک نیگەرانییەکی ڕەوای نێودەوڵەتی. هەروەها بانگهێشتی ئەمریکا بۆ دانوستان لەم لێدوانانەدا وەک دژایەتییەکی ناوخۆیی خراوەتەڕوو. دانوستانێک کە ئەنجامەکەی پێشوەختە دیاری کراوە، لە بنەڕەتدا دانوستان نییە. بانگهێشتێکی لەو شێوەیە وەک نیشانەی بێتوانایی لە قبوڵکردنی واقیعی دەسەڵات و سەربەخۆیی ئێران سەیر دەکرێت. لەم ڕوانگەیەوە دانوستاندن تەنها کاتێک مانای هەیە کە لەسەر بنەمای یەکسانی و ڕێزگرتنی یەکتر بێت نەک سەپاندن و فشار. هەڕەشە سەربازییەکانی ئەمریکا، لەوانەش جەختکردنەوە لەسەر بەهێزترین سوپای جیهان یان ناردنی کەشتییە جەنگییەکان، لەم گوتارەدا ئەرکی ڕێگریکردنیان لەدەست دەدەن. دەسەڵاتی سەربازی ڕەها و گەرەنتی نییە و تەنانەت بەهێزترین سوپاکانیش دەتوانن لە بەرامبەر ئیرادە و توانا و ئامادەیی لایەنی بەرامبەردا لاواز بن. لەم چوارچێوەیەدا هاوسەنگی هێز نەک تەنیا لە ئامرازە سەربازییەکان، بەڵکو لە پەیوەندیی سەروەری بە میللەت و یەکگرتوویی نەتەوەیی و توانای وەڵامدانەوەشدا پێناسە دەکرێت.

بەم پێیە ئەو سیاسەتە دەرەکییەی کە لەم بەیاننامانەدا هاتووە، لەسەر سێ پایە دامەزراوە: سەربەخۆیی لە بڕیاردان، شەرعیەتی یاسایی داواکارییە نەتەوەییەکان و خۆڕاگری چالاکانە. لەم گوتارەدا ئەمریکا وەک ئەکتەرێک دەناسێنرێت کە بەهۆی دابەزینی ناوخۆوە پەنای بۆ زمانی هەڕەشەکان بردووە، بەڵام هەر ئەم زمانە سنوورداربوونی ستراتیژی خۆی ئاشکرا دەکات. لەبەرامبەردا ئێران وەک چالاکوانێک وێنا دەکرێت کە بە پشتبەستن بە ماف و دەسەڵات و ئیرادەی نەتەوەیی خۆی، بەبێ پێویستی ڕەزامەندی زلهێزە باڵادەستەکان ڕێبازی خۆی دەڕوات و هەڕەشەکە کۆنترۆڵ و بەڕێوەدەبات، نەک ئەوەی بکەوێتە ژێر کاریگەریی هەڕەشە.