دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کە لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢٤ خۆی وەک کاندیدێکی ئاشتیخواز ناساند، ئێستا بژاردەی هێرشی سەربازیی بۆ سەر ئێران خستۆتە سەر مێز بە جێگیرکردنی دوو کەشتی جەنگی گەورە لەوانە کەشتیی یو ئێس ئێس جیراڵد ئاڕ فۆرد و یو ئێس ئێس ئەبراهام لینکۆڵن لە ئاوەکانی ناوچەکەدا. بەڵام سەرلێشێواوی ستراتیژی و نەبوونی "ئامانجی کۆتایی ڕوون" بۆ هێرشێکی لەو شێوەیە نەک هەر هاوپەیمانەکانی ئەمریکای نیگەران کردووە، بەڵکو فەرماندە باڵاکانی پنتاگۆنیشی نیگەران کردووە. گۆڤاری ئیکۆنۆمیست لە شیکارییەکدا بە ئاماژەدان بەم ناڕوونییە، هۆشداری دەداتە ترامپ لە مێژووی ڕیتۆریکی باراک ئۆباما سەبارەت بە شەڕی ناوخۆی سوریا و وەک ئەوەی لە لێواری "دەستپێکردنی شەڕێکی بێمانا"دا وەسفی دەکات.
بلۆفی باوەڕپێکراو یان شەڕێکی ڕاستەقینە؟ میراتی ئۆباما بۆ ترەمپ
ڕۆژنامەی ئیکۆنۆمیست لە وتارە شیکارییەکەیدا مەترسی "دەرکردنی هەڕەشەی بەتاڵ"مان بیردەخاتەوە. باراک ئۆباما سەرۆکی پێشووی ئەمەریکا زیانی بە متمانەی واشنتۆن گەیاند بە کێشانی گومانلێکراو "هێڵی سوور" بۆ بەشار ئەسەد سەرۆکی پێشووی سوریا بۆ بەکارهێنانی چەکی کیمیایی و دواتر پاشەکشە. به ڵام ئه مڕۆ دۆناڵد تره مپ، سه ڕۆکی ئێستای ئه مریکا به تۆنێکی توندتر و له هه لومه ڕجی جیاجیادا قسه ی کردووه ، به ڵام به ڕێبازێکی هاوشێوه له ڕێبازه که ی ئۆباما، بانگه شه ی سه ڕکوتکردنی خۆپیشانده ڕان له ئێران ده کات (له گه ڵ ئه و به ڵێنه ی گوایە "یارمه تی له ڕێگه یه") و هاوکات داوای ڕاگرتنی بەڕنامه ئەتۆمییه که ی ئێرانی کردووه، که به "خراپ" ناوی برد. بەڵام پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە: ئایا بەڕاستی ترەمپ شەڕی دەوێت، یان ئەم هەڕەشانە تەنها بۆ بەدەستهێنانی هێڵی دانوستان دانراون؟ ڕاپۆرتە میدیاییەکانی ئەمریکا ئاماژەیان بەوە کردووە کە ترەمپ سەرسوڕمانی خۆی دەربڕیوە لەوەی ئێران "تەسلیمی" هەڕەشە و گوشارەکان نەبووە.
ڕێگری یان سەرکەشی؟ هۆشدارییەک لە ناوەوەی پێنتاگۆنەوە
بە پێچەوانەی ئەو تێڕوانینەی جەماوەرییەوە کە تیمی ئاسایشی کۆشکی سپی یەکگرتوون لە پشتیوانیکردن لە هێرشەکەدا، سەرچاوە ئاگادارەکان لە دۆخەکە باس لەوە دەکەن کە کۆبوونەوەی مشتومڕاوی لە کۆشکی سپی "ژووری بارودۆخ" بەڕێوەدەچێت. ژەنەڕاڵ دان کاین، سەرۆکی ئەرکانی هاوبەشی ئەمریکا کە بە نزیک لە ترەمپ دادەنرێت، لە کۆبوونەوەکانی ئەم دواییەدا سەبارەت بە مەترسییەکانی ململانێی پەرتبوون لەگەڵ ئێران هۆشداری داوە.
بەگوێرەی ماڵپەڕی هەواڵی ئەکسیۆس، ژەنەڕاڵ کاین هۆشداریی داوەتە ترەمپ کە هەڵمەتێکی سەربازی دژی ئێران مەترسی ئەوە هەیە ئەمریکا تێوەگلێنێت لە شەڕێکی درێژخایەندا. ئەم هۆشدارییانە لە کاتێکدایە کە تەنانەت جێگری سەرۆکی ترەمپ، جەی دی ڤانس، نیگەرانی خۆی سەبارەت بە "ئاڵۆزی و مەترسییەکان"ی ئۆپەراسیۆنێکی تەواو دەربڕیوە. کەواتە پێدەچێت سەرەڕای مشتومڕە گەرمەکانی تیمی دانوستانکاری ئەمریکا لە جنێڤ، عەقڵانییەت لە پنتاگۆن بەردەوامە لە جەختکردنەوە لەسەر وریایی.
ئێرانۆفۆبیای بێهودە؛ بژاردەکان لەسەر مێزەکە لە واشنتۆن
میدیاکانی ئەمریکا چەندین بژاردەی جۆراوجۆریان ئاشکرا کردووە کە پێشنیار کراون بۆ ترەمپ. بەڵام شرۆڤەکارانی باڵای ئەمنیەتی جەخت لەوە دەکەنەوە کە ئەگەر سەرکردە باڵاکانی ئێرانیش بکرێنە ئامانج، پێکهاتەی قووڵ و دامەزراوەیی کۆماری ئیسلامی ناڕووخێت. ڕیچارد هاس، سەرۆکی پێشووی ئەنجوومەنی پەیوەندییەکانی دەرەوە لەم بارەیەوە دەڵێت: “ڕوون نییە کە ململانێیەکی لەو شێوەیە چ کاریگەرییەکی لەسەر سەروەری ئێران دەبێت؛ ئەوەندەش دەتوانێت بەهێزی بکات، ئەوەندەش لاوازی دەکات”. شارەزایان پێیان وایە بە پێچەوانەی سیناریۆی لەشکرکێشی ئەمریکا بۆ سەر ڤەنزوێلا (دەستگیرکردنی مادورۆ)، ئێران چەندین ناوەندی دەسەڵات و کاریگەریی ناوچەیی هەیە کە هەر هێرشێک دەکاتە تاڵاوێک بۆ ئەمریکا.
دووفاقی مێژوویی ترەمپ
هاوکات بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل بە نائومێدیەوە لە هەوڵی ڕاکێشانی ئەمریکادایە بۆ شەڕێکی تەواو. سەرچاوە هەواڵییەکان ئاشکرایان کردووە کە ڕاوێژکارانی ترەمپ بژاردەی هێرشی پێشوەختەی ئیسرائیلیان بۆ سەر ئێرانیش لەبەرچاو گرتووە، بە مەبەستی ئامادەکردنی خەڵکی ئەمریکا بۆ پشتیوانی سەربازی تەواو لە ئەگەری وەڵامدانەوەی تۆڵەسەندنەوە لەلایەن تارانەوە. بەڵام هەواڵەکان باس لەوە دەکەن کە نەتانیاهۆ دوای دوایین کۆبوونەوەی لەگەڵ ترەمپ، هەستی بە نائومێدی کردووە کە نەیتوانیوە بە تەواوەتی بە هەڵوێستەکەیەوە بیهێنێتە ناو کەشتییەکەوە و پرسیاری کردووە: “ئایا ئەو (ترەمپ) هێشتا لەگەڵمانە؟”
پێدەچێت دۆناڵد ترەمپ لە دوو پەیوەندییەکی مێژووییدا گیربێت. لە لایەک خۆبەزلزانینی سیاسی و بەڵێنە پڕ سۆزەکانی "ئاشتی لە ڕێگەی هێزەوە" پاڵی دەنێت بەرەو بژاردەی سەربازی. لە لایەکی دیکەوە هۆشدارییەکانی فەرماندەکانی سەبارەت بە “ڤێتنامی نوێ” لە کەنداوی فارس و نەبوونی ئامانجێکی ستراتیژی ڕوون ئامۆژگاری دەکەن کە وریا بێت.
ڕۆژنامەی ئیکۆنۆمیست لە کۆتایی شیکارییەکانیدا دەڵێت: پێدەچێت فەرمانڕەواکانی ئێران یەکگرتوو بن و تەنانەت لە نێو ئەمریکییەکانیشدا کەم کەس پێیان وایە کە بە تەنیا مووشەک دەتوانێت بیانخاتە خوارەوە. ڕەنگە حکومەتی ئێران لە پێناو مانەوەی خۆیدا هەوڵی ئەوە بدات کە بەهێزتر لە هەر ململانێیەک دەربچێت. ئەگەر ئەوە حیساباتی ئێران بێت، ترەمپ خۆی خستۆتە ناو پەیوەندییەکەوە. هێرشکردن بەبێ ئامانجێکی ڕوون ڕێک ئەو هەڵەیە کە لە مێژە گاڵتەی پێدەکات. زۆرێک لە شەڕە بچووک و کورتخایەنەکان دەگۆڕدرێن بۆ شەڕی گەورە و درێژخایەن. ئێران فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و مووشەکی بالیستیکی هەیە. سەرکردەکانی دەڵێن، لە یەک ساڵی ڕابردوودا زیاتر ئامادەن بۆ بەکارهێنانیان لە دژی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی. بیهێنە بەرچاوت ئەگەر هێرشێک ژمارەیەکی زۆر سەربازی ئەمریکی بکوژێت. چین یان ڕووسیا زۆر دڵخۆش دەبن ئەگەر جارێکی تر ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا تێکەڵاو بێت.
شیکارییەکە لە کۆتاییدا دەڵێت: ترەمپ هێشتا دەتوانێت ئامانجێکی جەنگ دابنێت کە بتوانێت پشتیوانی گشتی و کۆنگرێس کۆبکاتەوە. بەڵام تا ئەو کاتە، باشترە بەردەوام بێت لە قسەکردن لەکاتێکدا بەلەمەکانی ڕابگرێت و شەڕ دەستپێنەکات — تەنانەت ئەگەر تەقە نەکردن وەک پاشەکشەکردن دەرکەوێت.