ئێستاش وا دەردەکەوێت سیاسەتەکانی بەرامبەر تاران، کۆماری ئیسلامی ئێرانی گەیاندبێتە قۆناغی بەکارهێنانی کارتە هەرە کاریگەرەکەی: گەرووی هورمز.
هورمز؛ زیاتر لە تەنها ڕێڕەوێکی ئاویی
ئێران بە کردەیی هەڕەشە دێرینەکەی خۆی بۆ داخستنی گەرووی هورمز جێبەجێ کردووە. تاران هاوشێوەی پەکین درکی بەوە کردووە کە بە چ خێراییەکی سەرسوڕهێنەر دەتوانێت ئازارێکی ئابووریی کوشندە بە ڕۆژئاوا بگەیەنێت. بەکارهێنانی ئەم گەرووە وەک کارتێکی فشار، نیشانەی ئەوەیە کە کۆماری ئیسلامی چاوی لە ئامانجێکی گەورەترە؛ نەک تەنها ڕزگاربوون لە هێرشەکانی ئیسرائیل، بەڵکو دەرچوون لەم ململانێیە بە پێگەیەکی نێودەوڵەتیی بەهێزترەوە.
تێچووی شەڕ و دەستکەوتی ستراتیژی
بێگومان ئێران باجێکی قورسی داوە؛ لەدەستدانی ڕێبەری وڵات و ڕاوێژکارە باڵاکان لە ڕۆژانی سەرەتای ململانێکەدا، لەگەڵ هێرشی توند بۆ سەر سەکۆکانی موشەک و ناوەندەکانی فەرماندەیی، گورزی کوشندە بوون. ئەمە بێجگە لە ئابوورییەکی ماندوو کە لەژێر باری هەڵاوسانێکی بێوێنەدایە.
بەڵام ئەزموونەکان دەریدەخەن ئێران تەنها "خۆڕاگری" ناکات. تاران سەلماندوویەتی کە توانای گەیاندنی زیانی ڕاستەقینەی بە دراوسێ دەوڵەمەندەکانی وەک سعوودیە و ئیمارات هەیە. لەوەش گرنگتر، گەرووی هورمز خەریکە دەبێتە سەرچاوەیەکی داهاتی خەیاڵی بۆ تاران.
"باجی تێپەڕبوون"؛ ملیارەها دۆلار بۆ خەزێنەی ئێران
ئامارەکان باس لەوە دەکەن کە ئێران بڕی نزیکەی (٢) ملیۆن دۆلار وەک باج یان (ڕەسم) لە هەر کەشتییەک وەردەگرێت بۆ تێپەڕبوون.
لە بارودۆخی ئاساییدا ڕۆژانە (١٤٠) کەشتی بەوێدا تێدەپەڕن. ئەگەر تاران لە چەسپاندنی ئەم سیستمە سەرکەوتوو بێت، مانگانە ملیارەها دۆلار بۆ خەزێنەکەی زیاد دەکات،
ئەمەش هاوکێشەی گەمارۆ ئابوورییەکان بەتەواوی سەرەوژێر دەکات.
مارکۆ ڕووبیۆ، سیناتۆری ئەمریکی، پێشتر هۆشداریی دابوو کە ئێران باج دەخاتە سەر کەشتییە ئەمریکییەکان. هەرچەندە واشنتۆن ئەمە بە "نایاسایی" ناو دەبات، بەڵام پرسیارە جەوهەرییەکە ئەوەیە: ئەمریکا دەتوانێت چی بکات؟
بێدەسەڵاتیی بژاردەی سەربازی
نەخشەداڕێژەرە سەربازییەکانی ڕۆژئاوا ئێستا زۆر ڕەشبینن بەرامبەر هەر هەوڵێکی سەربازی بۆ کردنەوەی گەرووەکە. سروشتی جوگرافیای ناوچەکە و تەکنەلۆژیای فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئێران کە لە دوورییەکی زۆرەوە کار دەکەن، وایکردووە تەنانەت پاسەوانیی دەریاییش نەتوانێت سەلامەتیی کەشتییە بازرگانییەکان گەرەنتی بکات. کۆنترۆڵکردنی (دوورگەی خارگ)یش — وەک ئەوەی ترەمپ پێشنیازی کردبوو — تەنها کێشەکان ئاڵۆزتر دەکات.
دانوستان؛ بژاردەیەکی تفت و تاڵ
لە ئێستادا دانوستان وەک واقیعیترین بژاردە دەردەکەوێت، بەڵام تێچووەکەی بۆ ڕۆژئاوا زۆر بەرز دەبێت. ئێران کار بۆ داهاتوویەک دەکات کە تێیدا یاساکانی یارییەکە خۆی دایان دەڕێژێت.
تەنانەت دۆناڵد ترەمپ کە خۆی بە "پیاوی ڕێککەوتنەکان" دەزانێت، لەم دواییانەدا دانی بەوەدا ناوە کە دانوستان لەگەڵ ئێران "زۆر سەیرە". پێشنیازەکەی ئەو بۆ ئیدارەدانی هاوبەشی گەرووەکە لە نێوان ئێران و هاوپەیمانانی ئەمریکا، وەک نیشانەیەک بۆ قبوڵکردنی هەژموونی ئێران لێکدرایەوە، بەڵام پێناچێت ئێرانییەکان بایەخێکی ئەوتۆ بەم جۆرە پێشنیازانە بدەن.
کۆتایی: پارەدان یان وێرانکاری؟
دراوسێکانی ئێران لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختدان. هێرش بۆ سەر دامەزراوەکانی نەوت یان وێستگەکانی ئاو دەبێتە هۆی وێرانکارییەکی درێژخایەن بۆ ئابوورییەکانیان. بۆیە لەوانەیە وڵاتانی ناوچەکە و تەنانەت زلهێزە ئاسیاییەکانی وەک ژاپۆن و چین، بەو ئەنجامە بگەن کە "پارەدان بە ئێران لەبەرامبەر پاراستنی ئاسایشدا"، تێچووی زۆر کەمتر بێت لە هەڵگیرسانی شەڕێکی گشتگیر کە تەواوی بازاڕی وزەی جیهان بسوتێنێت.