به گزارش جام کوردی، کرمانشاه نه تنها قطب تولید نخود کشور است، بلکه به واسطه همجواری با عراق از مزیتی برخوردار است که بسیاری از استانهای تولیدکننده از آن بیبهرهاند؛ دسترسی مستقیم به بازار مصرف.
در حالی که تولیدکنندگان سایر نقاط کشور باید هزینههای سنگین حملونقل را برای رسیدن به بازارهای صادراتی پرداخت کنند، نخودکاران کرمانشاهی تنها چند ساعت با بازارهای بزرگ عراق و حتی بغداد فاصله دارند. همین مزیت میتواند هزینه صادرات را کاهش داده و قدرت رقابت محصول ایرانی را افزایش دهد.
اما مهمترین نقطه قوت نخود کرمانشاه تنها موقعیت جغرافیایی نیست. کیفیت بالا، دانهبندی مناسب، سازگاری با اقلیم دیم و نیاز آبی پایین، این محصول را به گزینهای راهبردی در شرایط بحران آب تبدیل کرده است.
در حالی که بسیاری از محصولات کشاورزی با محدودیت منابع آبی مواجهاند، نخود میتواند با مصرف آب کمتر، ارزش اقتصادی بیشتری برای کشاورزان ایجاد کند.
با این حال، مسیر توسعه صادرات نخود به عراق بدون چالش نیست. یکی از مهمترین ضعفها، خامفروشی محصول است.
بخش قابل توجهی از نخود تولیدی استان بدون فرآوری، بستهبندی حرفهای و ایجاد ارزش افزوده صادر میشود؛ در حالی که سود اصلی در زنجیره فرآوری، بستهبندی و برندینگ نهفته است.
اگر کرمانشاه بتواند به جای صادرات فلهای، محصول خود را در قالب برندهای معتبر و محصولات فرآوریشده به عراق عرضه کند، درآمد حاصل از این بخش چند برابر خواهد شد.
مشکل دیگر، بیثباتی سیاستهای صادراتی است. تجربه سالهای گذشته نشان داده هر زمان محدودیت یا ممنوعیت صادرات اعمال شده، بازارهای هدف به سرعت در اختیار رقبا قرار گرفتهاند.
بازار عراق نیز از این قاعده مستثنی نیست و کشورهایی مانند ترکیه تلاش میکنند سهم بیشتری از بازار حبوبات این کشور را در اختیار بگیرند. از دست دادن بازار صادراتی بسیار آسانتر از بازپسگیری آن است.
در کنار این موارد، ضعف در بازاریابی حرفهای، نبود صنایع تبدیلی گسترده و کمبود حمایت از صادرکنندگان نیز از موانع توسعه این بخش به شمار میرود. در حالی که عراق یکی از بزرگترین مقاصد صادراتی کالاهای کرمانشاه است، هنوز زنجیره صادرات نخود در استان به بلوغ کامل نرسیده است.
واقعیت این است که نخود برای کرمانشاه صرفاً یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه یک ظرفیت اقتصادی، اشتغالزا و حتی امنیت غذایی است.
اگر توسعه کشت پاییزه، افزایش بهرهوری، ایجاد صنایع فرآوری و حمایت از صادرات در دستور کار قرار گیرد، نخود میتواند به «طلای زرد» واقعی زاگرس تبدیل شود؛ محصولی که هم به مقابله با بحران آب کمک میکند و هم ارزآوری قابل توجهی برای استان و کشور به همراه دارد.
امروز پرسش اصلی این نیست که آیا نخود کرمانشاه قابلیت حضور در بازار عراق را دارد یا نه؛ پرسش این است که آیا میتوانیم از یک صادرکننده مواد خام به یک بازیگر اثرگذار در بازار حبوبات عراق تبدیل شویم؟ پاسخ این پرسش، آینده یکی از مهمترین محصولات استراتژیک کرمانشاه را رقم خواهد زد.
اختصاصی جام کوردی
۱۴۰۵/۱۰۱