جام کوردی – با گذشتە بیش از یک ماە و نیم از برگزاری انتخابات دور ششم پارلمان اقلیم کردستان، موضوع تشکیل کابینه دهم به بحث داغی در میان افکار عمومی و محافل سیاسی و رسانە ای تبدیل شده است.
علیرغم انتظارات شهروندان، احزاب بە ویژە دو حزب حاکم (دموکرات و اتحادیە میهنی) هنوز به توافق نهایی برای تشکیل کابینە نرسیدهاند.
برخی از شهروندان این تأخیر را به کشمکش بین احزاب، به ویژه دو حزب اصلی برای حفظ منافع خود نسبت میدهند.
شاهو عبدالقادر، تحلیلگر سیاسی در این بارە گفت که تأخیر در تشکیل کابینه جدید در درجه اول به عوامل و دلایل اصلی داخلی و منطقهای متعددی از جمله موارد زیر مربوط می شود:
الف. درگیری بین احزاب پیروز بر سر سهم و مناصب: اختلافات عمیق بین نیروهای سیاسی اصلی (به ویژه اتحادیه میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان) بر سر توزیع مناصب ارشد (ریاست اقلیم، ریاست دولت و پارلمان) و وزارتخانههای حاکمیتی و اصلی.
ب. تفاوت در برنامههای مدیریتی: احزاب، دستور کارهای متفاوتی در مورد شیوه حکومتداری، درآمدها و برداشت خود از مفهوم مشارکت واقعی در تصمیمگیری سیاسی دارند.
ج. نفوذ و دخالت خارجی: موقعیت جغرافیایی و سیاسی اقلیم کردستان باعث شده است که دستور کار کشورهای منطقه و موازنه قدرت بین بغداد و اربیل، تأثیر مستقیمی بر سرعت یا کندی روند توافق داشته باشد.
د- ضعف اعتماد بین احزاب: پیشینه اختلافات از پیش موجود و عدم اجرای برخی توافقات قبلی، منجر به نوعی بیاعتمادی در جریان مذاکرات شده است.
وقتی از او پرسیده شد که آیا تأخیر در تشکیل دولت تأثیر منفی بر مردم خواهد داشت؟ شاهو عبدالقادر توضیح داد: «این تأخیر تأثیر منفی مستقیمی بر زندگی روزمره شهروندان دارد، از جمله:
۱. کند شدن روند اقتصادی و رکود بازار: به دلیل عدم قطعیت اوضاع سیاسی، سرمایهگذاران و بازرگانان از سرمایهگذاری خودداری میکنند که منجر به کند شدن بازار و کاهش فرصتهای شغلی میشود.
۲. مشکلات خدمات عمومی: دولت اجرایی از اختیارات کافی برای امضای پروژههای استراتژیک جدید برخوردار نیست، که این امر بر بخشهای بهداشت، آموزش، جادهها و خدمات اساسی تأثیر میگذارد.
۳. تضعیف جایگاه اقلیم کردستان در بغداد: فقدان یک دولت فراگیر و قوی، باعث میشود که اقلیم کردستان نتواند از حقوق مالی و حقوق خود در برابر دولت فدرال دفاع کند.
۴. ناامیدی عمومی: طولانی شدن این وضعیت، ناآرامی روانی و اجتماعی را در بین شهروندان ایجاد می کند و اعتماد مردم به روند و نهادهای سیاسی را کاهش می دهد.
برای تشکیل زودهنگام کابینه جدید چه باید کرد و راهکار چیست؟
شاهو عبدالقادر گفت: «برای غلبه بر این بنبست سیاسی، باید چندین راهکار مناسب اتخاذ شود، از جمله، مصالحه ملی و ارتقای منافع عمومی: احزاب سیاسی باید از شعارها و خواستههای خود کوتاه بیایند. باید شفافیت ایجاد شود، نه اینکه فقط مناصب بدون قدرت توزیع شود. علاوه بر این، احزاب باید اختلافات را به پارلمان ببرند و مسائل را از طریق ابزارهای قانونی و قانون اساسی حل کنند، نه اینکه روند کار را خارج از نهادهای رسمی مختل کنند.»
او افزود که اجرای اصلاحات اساسی در نهادها، به ویژه در دو موضوع اصلی: اول: بازگرداندن درآمدها به دولت و وزارت دارایی و خارج کردن آنها از دست شرکتهای حزبی و خصوصی. دوم، متحد کردن نیروهای پیشمرگه، وزارت داخلی، سازمانهای امنیتی مختلف و سایر نیروهای ویژه تحت یک سیستم و حکومت واحد و از بین بردن نقاط اختلاف که همیشه مانع تشکیل یک دولت قوی میشود که منعکس کننده دو قدرت و دو منطقه باشد.
در همین رابطە، روزنامه نگار ترزە طه با تأکید بر مسئله «لجاجت سیاسی» و پیامدهای حقوقی آن، گفت: «احزاب سیاسی اقلیم کردستان و لجاجت رهبران سیاسی دلیل تأخیر در تشکیل کابینه دهم است. »
ترزە طه در پاسخ به این سوال که آیا تاخیر در تشکیل دولت تأثیر منفی بر مردم خواهد داشت، توضیح داد: «این تأثیر عموماً ناشی از فقدان قانون بودجه، هزینهها و تخصیص بودجه برای پروژهها است. توافقات سیاسی مختل شده و مشکلات در هر دو رژیم راکد مانده است. »
ترزە طه توضیح داد که برای تشکیل زودهنگام کابینه جدید، احزاب سیاسی باید به توافق برسند و زمینههای مشترک پیدا کنند و از لجاجت دست بردارند.
شایان ذکر است که مشکل اصلی، فقدان وحدت و اعتماد بین قطبهای سیاسی است که نه تنها دولت، بلکه پارلمان به عنوان یک نهاد قانونی را نیز دچار فروپاشی کرده است. در این میان، شهروندانی که انتظار بهبود معیشت و خدمات را دارند، هزینه آن را میپردازند، بنابراین تنها راه برونرفت، سازش و بازگشت به میز مذاکره برای منافع بالاتر است.
برگرفتە از خبرگزاری روانگە