به گزارش جام کوردی، کرمانشاه امروز حدود ۷۵۰ هکتار مزرعه زعفران دارد و بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی، سالانه حدود ۸.۵ تن محصول از این مزارع برداشت میشود.
از سوی دیگر، برای امسال توسعه ۵۰۰ هکتار دیگر از مزارع زعفران استان برنامهریزی شده است. همین اعداد نشان میدهد که زعفران دیگر یک کشت حاشیهای در کرمانشاه نیست و میتواند به بخشی از برنامه تغییر الگوی کشت استان تبدیل شود.
مزیت مهم زعفران برای کرمانشاه، نیاز آبی پایین آن است. در شرایطی که محدودیت منابع آب به یکی از دغدغههای جدی بخش کشاورزی تبدیل شده، توسعه محصولی که نسبت به بسیاری از کشتهای رایج نیاز آبی کمتری دارد، میتواند هم به حفظ منابع آب کمک کند و هم درآمد بیشتری برای کشاورزان ایجاد کند.
اما اهمیت زعفران فقط در میزان مصرف آب خلاصه نمیشود. این محصول از جمله کالاهای با ارزش افزوده بالاست و برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی، ارزش آن نسبت به حجم تولید بسیار قابل توجه است.
همین ویژگی، زعفران را برای تجارت فرامرزی و صادرات نیز جذاب میکند.اینجاست که عراق برای کرمانشاه اهمیت پیدا میکند.
استان کرمانشاه به واسطه مرز مشترک با عراق، مرزهای پرویزخان و خسروی، شبکه حملونقل و ارتباط دیرینه اقتصادی با بازار عراق، از مزیتی برخوردار است که بسیاری از استانهای تولیدکننده زعفران در کشور از آن بیبهرهاند.
با این حال، در اخباری که تاکنون در خصوص توسعه کشت زعفران در استان منتشر شده، صادرات زعفران کرمانشاه به عراق چندان مطرح نشده است؛ بنابراین نباید از یک بازار بالفعل سخن گفت، بلکه باید از یک ظرفیت صادراتی قابل توسعه صحبت کرد!
بازار عراق میتواند یکی از نخستین مقاصدی باشد که برای زعفران کرمانشاه مورد مطالعه جدی قرار میگیرد. نزدیکی جغرافیایی، هزینه پایینتر حملونقل نسبت به بازارهای دوردست و ارتباط تجاری گسترده کرمانشاه با عراق، این امکان را فراهم میکند که محصول تولیدی استان به جای خامفروشی، با بستهبندی و برند مشخص وارد بازار منطقه شود.
البته رسیدن به چنین نقطهای صرفاً با افزایش سطح زیرکشت اتفاق نمیافتد. اگر ۵۰۰ هکتار به سطح مزارع زعفران اضافه شود اما محصول همچنان بدون فرآوری و بستهبندی مناسب به بازار عرضه شود، بخش مهمی از ارزش اقتصادی آن نصیب تولیدکننده نخواهد شد.
مسئله اصلی، ایجاد زنجیره ارزش زعفران در کرمانشاه است؛ از آموزش و تولید استاندارد تا فرآوری، بستهبندی، برندسازی، بازاریابی و صادرات.
در این میان، خامفروشی یکی از جدیترین تهدیدهاست. محصولی با چنین ارزش اقتصادی نباید صرفاً به شکل ماده اولیه از استان خارج شود. ایجاد واحدهای فرآوری و بستهبندی میتواند ارزش افزوده بیشتری در داخل استان ایجاد کند و همزمان زمینه شکلگیری یک برند مشخص برای زعفران کرمانشاه را فراهم سازد.
از سوی دیگر، توسعه این کشت باید با آموزش و نظارت فنی همراه باشد. تجربههای مطرحشده از سوی کارشناسان نشان میدهد که رعایت اصول کشت و استفاده از روشهای مناسب، تأثیر مستقیمی بر میزان تولید و صرفه اقتصادی دارد.
بنابراین افزایش سطح زیرکشت بدون توجه به بهرهوری، الزاماً به معنای افزایش درآمد کشاورزان نیست.
کرمانشاه اکنون در نقطهای قرار دارد که میتواند از زعفران به عنوان بخشی از پاسخ خود به دو مسئله مهم بحران آب و اشتغال روستایی استفاده کند.
اما برای رسیدن به این هدف، نگاه به زعفران باید از یک محصول کشاورزی فراتر برود و به یک زنجیره اقتصادی تبدیل شود.
در چنین مسیری، بازار عراق نیز میتواند یک مقصد مهم برای توسعه صادرات باشد؛ نه با ادعای صادراتی که هنوز آماری از آن در دست نیست، بلکه با مطالعه بازار، شناسایی تقاضا، ایجاد شبکه توزیع و استفاده از مزیت مرزی کرمانشاه.
توسعه ۵۰۰ هکتاری مزارع زعفران اگر با چنین رویکردی دنبال شود، میتواند چیزی فراتر از افزایش سطح کشت باشد؛ فرصتی برای اینکه بخشی از کشاورزی استان از محصولات پرمصرف آب فاصله بگیرد، ارزش افزوده بیشتری در داخل کرمانشاه ایجاد شود و محصولی با قابلیت صادرات، از این استان به بازارهای منطقهای، از جمله عراق، راه پیدا کند.
زعفران برای کرمانشاه فقط طلای سرخ نیست؛ اگر درست مدیریت شود، میتواند بخشی از مسیر عبور کشاورزی استان از بحران آب به سمت کشاورزی کمآببر، اشتغالزا و صادراتمحور باشد.
اختصاصی جام کوردی
۱۴۰۵/۱۰۱