جام کوردی - چوونە دەرەوەی سەربازانی ئەمریکا لە عێراق دوای زیاتر لە دوو دەیە، لە روانگەی بەرپرسان، کەسایەتییەکان و لایەنە سیاسییەکانی عێراقەوە، بە واتای بەهێزکردنی سەربەخۆیی، سەروەری و بەرپرسیارێتی نیشتمانییە بە مەبەستی کێشانی داهاتوویەکی سەقامگیرتر و بەهێزکردنی بناغەکانی بەرگریی ئەم وڵاتە دێتە ئەژمار.
ڕۆژی ٣٠ی سێپتەمبەری ٢٠٢٦ (٨ی ڕەزبەری ١٤٠٥)، وێستگەیەکی گرنگە لە مێژووی هاوچەرخی عێراق؛ چونکە ئەم وڵاتە بە ڕاگەیاندنی فەرمیی چوونە دەرەوەی دوایین هێزی ئەمریکی لە بنکەکانی، بەتایبەت بنکەی ئاسمانیی هەولێر، چووە قۆناغێکی نوێوە. ئەم ڕۆژە بۆ دەوڵەتی عێراق بە مانای وەرگرتنەوەی تەواوەتیی بەرپرسیارێتییە ئەمنییەکان، سەربازییەکان و بڕیاردانی سەروەرییە و کۆتایی بە قۆناغێکی درێژخایەنی ئامادەیی سەربازیی ئەمریکا لەم وڵاتە دەهێنێت.
پاش زیاتر لە چارەکێ سەدە مانەوە، ئێستا عێراق ڕووبەڕووی گۆڕانکارییەکی ستراتیژی و بەرچاو بووەتەوە. ئەم هەنگاوە بە مانای کۆتاییهاتنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییە ڕاستەوخۆکانی هاوپەیمانیی ناسراو بە «هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی» و ڕادەستکردنی تەواوەتیی بەرپرسیارێتییە ئەمنییەکان بە دەوڵەتی عێراقە. وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پنتاگۆن) ڕایگەیاند کە چوونە دەرەوەی هێز و کەلوپەلەکان لە بنکەی هەولێر، نیشانەی کۆتاییهاتنی فەرمیی ئۆپەراسیۆنەکانی ناسراو بە (Inherent Resolve) لە عێراقە.
هەڵوێستی فەرمیی دەوڵەت و بەرپرسان
ئەم ڕووداوە لە بەغدا گرنگییەکی نیشتمانی و سیاسیی باڵای هەبووە. «عەلی فالح ئەلزەیدی»، سەرۆکوەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراق، لە ڕێوڕەسمی فەرمیی «ڕۆژی سەروەری»دا ڕایگەیاند کە عێراق لە قۆناغی تێپەڕبوون بەرەو دۆخێکدایە کە تێیدا تەواوی بەرپرسیارێتیی ئاسایش و سەقامگیریی خۆی لە ئەستۆ دەگرێت.
لە کۆبوونەوەی نائاسایی «ئەنجومەنی وەزاریی ئاسایشی نەتەوەیی»دا، ئەلزەیدی جەختی کردەوە کە: «بڕیارە ئەمنییەکان و سەربازییەکان ئێستا بە تەواوی نیشتمانین و تەنیا لە دەسەڵاتی دامەزراوە فەرمییەکانی دەوڵەتدایە. »
هەروەها «نزار ئامیدی»، سەرۆک کۆماری عێراق، لە بەیاننامەیەکدا بە بۆنەی «ڕۆژی سەروەری»وە ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی دەچێتە قۆناغێکی پشتبەستوو بە سەروەریی تەواو و ڕەتکردنەوەی هەر جۆرە دەستێوەردانێک لە کاروباری ناوخۆیدا.
کاردانەوەی لایەنە سیاسییەکان و هێزەکانی بەرگری
بەرپرسان، کەسایەتییەکان و لایەنەکانی «مقاوەمەی ئیسلامی» پێشوازییان لەم هەنگاوە کرد و بە هەنگاوێکی گرنگیان زانی بۆ بەهێزکردنی سەروەری. لەگەڵ ئەوەشدا، هۆشدارییان دا لەسەر پێویستیی هۆشیاری بۆ ئەگەری گەڕانەوەی ئەمریکا لە شێوازی تری وەک کۆمپانیا ئەمنییەکان یان ڕاوێژکاری.
حەشدی شەعبی: فالح فەیاز، سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی، ڕۆژی چوونە دەرەوەی هێزە ئەمریکییەکانی بە ڕۆژی جەژن و شانازی بۆ عێراق ناوبرد.
نووری مالیکی: سەرۆکوەزیرانی پێشووی عێراق، ئەم هەنگاوەی بە پێویست بۆ تەواوکردنی سەروەریی عێراق و سەربەخۆیی بڕیاردان وەسف کرد.
بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق: بە وێستگەیەکی مێژوویی زانی و جەختی لەسەر پێویستیی دابینکردنی سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی پێشکەوتوو بۆ پاراستنی ئاسمانی عێراق کردەوە.
کەتائیبی حیزبوڵڵا: هۆشداری دا کە هەر جۆرە پێشێلکارییەکی ئاسمانی لەلایەن ئەمریکاوە دوای چوونە دەرەوە، ڕووبەڕووی کاردانەوە دەبێتەوە. ئەبو موجاهید ئەلعەساف، بەرپرسی ئەمنی کەتائیب، ئەمڕۆی بە نموونەی پشتیوانیی میللی بۆ بەرگریی عێراق دانا.
بزووتنەوەی نەجەبا:* وێڕای پێشوازیکردن، هۆشداری دا لە هەر جۆرە ئامادەییەکی ئەمریکا لەژێر پەردەی کۆمپانیای ئەمنی یان ڕاوێژکاری.
ڕوانگەی شرۆڤەکاران
شرۆڤەکاران و شارەزایانی کاروباری عێراق جەختیان لەسەر ئەوە کردەوە کە ئەمە هەنگاوێکی بنەڕەتییە بۆ سەروەری، بەڵام پێویستی بە یەکگرتوویی نیشتمانی هەیە.
جومعە ئەلعەتوانی، سەرۆکی ناوەندی لێکۆڵینەوەی «ئوفوق»، ئاماژەی بەوە کرد کە ئامادەییی ئەمریکا هەمیشە وەک بەڵایەک بووە بۆ عێراق و پێشنیاری کرد کە "بەهێزیی یەکگرتوویی سیاسی" هۆکاری سەرەکیی ئەم سەرکەوتنەیە.
فازل ئەبو ڕەغیف، شارەزای کاروباری ئەمنی، پێی وایە تواناییە گەشەسەندووەکانی دەزگا ئەمنییەکان و دەزگای دژە تیرۆر، هێزی زیاتری بە بەغدا داوە بۆ ئەوەی بڕیاری ئەمنی بە سەربەخۆیی بدات.
سەلیم زاخور، شارەزای یاسای دەستووری، لەگەڵ بەگرنگ زانینی ئەم هەنگاوە، هۆشداری دا لەوەی ئەمریکا ڕەنگە لە ڕێگەی ئامرازە داراییەکان و داهاتە نەوتییەکانەوە هەوڵی گوشار بۆ سەر عێراق بدات، بۆیە دەوڵەت دەبێت لەو ڕووەشەوە ئامادە بێت.