سێ ساڵ دوای ئەو ئۆپەراسیۆنە، ئەوەی بەرچاوی جیهان کەوتووە، نەک نمایشە پڕوپاگەندەیییەکانی تلئەبیب، بەڵکو قەبارەی وێرانکاری، کوشتار، ئاوارەیی و کارەساتە مرۆییەکەی غەززەیە. ئیسرائیل لەم سێ ساڵەدا غەززەی کردووەتە یەکێک لە دیارترین مەیدانی وێرانکارییە مرۆییەکانی سەردەم و مەودای کردەوە سەربازییەکانیشی بۆ لوبنان، سووریا، یەمەن و ئێران فراوان کردووە.
ئەمڕۆ ساڵوەگەری «تۆفانی ئەقسا» بۆ ئیسرائیل لە کاتێکدا دێت کە کەلێنی نێوان گێڕانەوە فەرمییەکانی تلئەبیب و تێگەیشتنی ڕای گشتیی جیهان لە هەموو کاتێک قووڵتر بووەتەوە. داتاکانی نوێی «سەنتەری توێژینەوەی پیو» (Pew Research) نیشانی دەدەن کە پرسەکە چیتر تەنیا ناکۆکیی سیاسی لەسەر سیاسەتەکانی ئیسرائیل نییە، بەڵکو وێنەیەکی زۆر نەرێنی لەم ڕژێمە لە بەشێکی زۆری جیهاندا دروست بووە.
غەززە؛ مەیدانی تاوان و شکستی پڕوپاگەندە
وێرانکاریی بەرفراوانی ژێرخانەکانی غەززە، تێکدانی ماڵان، قوتابخانە و نەخۆشخانەکان، کوشتنی ژنان و منداڵان و فشاری بەردەوام لەسەر هاووڵاتییانی سڤیل، وێنەیەکی دروست کردووە کە تەنانەت دەزگا زەبەلاحە پڕوپاگەندەیییەکانی ئیسرائیلیش نەیانتوانیوە بیشارنەوە. ئامارە فەرمییەکانیش قووڵیی کارەساتەکە دەردەخەن؛ ئاژانسی «ڕۆیتەرز» لە سێیەمین ساڵوەگەڕی تۆفانی ئەقسادا ڕایگەیاندووە کە ژمارەی فەلەستینییە کوژراوەکان لە غەززە لە ٧٤ هەزار کەس تێپەڕیوە؛ ژمارەیەک کە بەرپرسانی تەندروستیی غەززە ڕایان گەیاندووە.
ژمارەکان کە رسوایی تلئەبیب دەردەخەن
سەنتەری توێژینەوەی «پیو» لە بەهاری ٢٠٢٦دا بە توێژینەوە لە دیدگای ٤٤ هەزار و ٦٥٧ کەس لە ٣٦ وڵاتدا، وێنەیەکی بێوێنەی لە دۆخی متمانەی ئیسرائیل پێشکەش کردووە: بە تێکڕا ٦٧٪ی خەڵکی ئەو وڵاتانە دیدگای نەرێنییان بۆ ئیسرائیل هەیە و تەنیا ٢٥٪ دیدگایەکی ئەرێنییان هەیە.
لە ئەوروپاش دۆخەکە شۆککەرترە؛ لە سوید و ئیسپانیا ٧٨٪، لە هۆڵەندا ٧٦٪، لە ئیتالیا ٧٥٪ و لە ئەڵمانیا ٧٣٪ی ڕای گشتی دیدگای نەرێنییان بۆ ئیسرائیل هەیە. لە بەریتانیا ئەم ڕێژەیە ٦٩٪، لە کەنەدا ٦٥٪ و لە ئەمریکاش کە گرنگترین پشتیوانی سیاسی و سەربازیی ئیسرائیلە، بۆ ٦٠٪ بەرز بووەتەوە. تەنانەت لە تورکیاش ٩٧٪ی بەشداربووان دیدگای نەرێنییان تۆمار کردووە. ئەم ژمارانە چیتر تەنیا هۆشداری نین، بەڵکو "حیسابێکی قورسە" کە ڕای گشتیی جیهان بۆ ساڵانێک لە توندوتیژی و داگیرکاری لەبەردەم تلئەبیبدا دایناوە.
نەتانیاهۆ؛ ڕوخسارێک کە بە قەیرانی یاسایی و جیهانییەوە گرێ دراوە
قەیرانەکە تەنیا پەیوەست نییە بە ناوی ئیسرائیلەوە؛ بنیامین نەتانیاهۆش بووەتە یەکێک لە هێماکانی ئەم داڕمانە. لە ڕاپرسییەکەی «پیو»دا، لە ٥٩٪ی ئەمریکییەکانەوە تا ٨٨٪ی ئیتالییەکان، خەڵکی جیهان ڕایان گەیاندووە کە متمانەیەکی ئەوتۆیان بە نەتانیاهۆ نییە.
لە لایەکی دیکەشەوە، دادگای تاوانی نێودەوڵەتی لە ٢١ی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ نەتانیاهۆ دەرکرد بە تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ و تاوان دژی مرۆڤایەتی. ئەم فەرمانە نەتانیاهۆی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا خستووەتە ژێر مەترسیی دەستگیرکردن لە وڵاتانی ئەندامی ئەنجوومەنی ڕۆمادا.
سێ ساڵ دوای «تۆفانی ئەقسا»، وێنەی ئیسرائیل لە ڕای گشتیی جیهاندا بە تەواوی ڕەش بووەتەوە؛ وێنەیەک کە نە بە پڕوپاگەندە، نە بە گێڕانەوەی ساختە و نە بە فشاری سیاسی پاک نابێتەوە. کاتێک ٦٧٪ی خەڵکی ٣٦ وڵات دیدگای نەرێنییان بۆ ئیسرائیل هەیە، ئەوە باس لە قەیرانێکی کاتی ناکات، بەڵکو باس لە داڕمانی متمانەی نێودەوڵەتیی ڕژێمێک دەکات کە ئێستا کارنامەی جەنگ و وێرانکارییەکەی لەبەردەم دادگایی ڕای گشتیی جیهاندایە.