جام کوردی - هەڵبژاردنی ستراتیژی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ لە شەڕی ئێران و ئەمریکادا دەبێ بە "هەڵبژاردنێکی ستراتیژیی عەقڵانی لە هەلومەرجی نایەکساندا" هەژمار بکرێت. ئەم ڕێبازە لەبری ئەوەی هەوڵبدات لەگەڵ هێزی باڵادا هاوتا بێت، هەوڵدەدات بۆ "گۆڕینی گۆڕەپانی یاریکردن"؛ هەوڵدەدات ڕێسای خوازراوەکەی لە بەرەکانی شەڕدا جێبەجێ بکات بە گۆڕینی لاوازییەکان بۆ دەرفەت و بەکارهێنانی جوگرافیا وەکو هێرشبەر و بەستنەوەی مەیدانی سەربازی بە ئابووری و تێڕوانین.
ئەگەر شەڕی دەریایی ئێران و ئەمریکا بە نەخشە کلاسیکییەکانی شەڕ، واتە یەکخستنی کەشتییە زەبەلاح و قورسەکان، پشتیوانی ئاسمانی و پێکدادانی ڕاستەوخۆ شی بکەینەوە، هەر لە سەرەتاوە هەڵەیەکی چەمکیمان کردووە. فۆرمولەکردنی ڕاستەقینەی ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە لەسەر بنەمای "سیمیتری هێز" نییە بەڵکو لەسەر بنەمای "گۆڕینی یاساکانی یارییەکە" دامەزراوە؛ ستراتیژییەک کە لە ئەدەبیاتی سەربازیدا بە "جەنگی دەریایی ناهاوسەنگ" ناسراوە. لەم چوارچێوەیەدا ئامانجی ئێران ئەوەیە کە ڕاستەوخۆ کێبڕکێ لەگەڵ باڵادەستی تەکنەلۆژی ئەمریکا بکات، بەڵکو بێلایەنکردنی بە سەپاندنی تێچوون و ئاڵۆزکردنی ژینگە و ڕاکێشانی شەڕە بۆ گۆڕەپانی یارییە پەسەندکراوەکەی.
خاڵی دەستپێکی ئەم ستراتیژە جوگرافیایە؛ گەرووی هورمز تەنیا ڕێڕەوێک یان شریتێکی تەسکی ئاو نییە، بەڵکو "گرێی جیۆئابووری" جیهانی هاوچەرخە؛ کە بەشێکی بەرچاو لە ڕۆیشتنی وزەی جیهان پێیدا تێدەپەڕێت. ئەم تایبەتمەندییە ڕەهەندێک دەدات بە هەر نائەمنییەک، تەنانەت سنووردار و کاتی، لە دەرەوەی ململانێیەکی ناوخۆیی. لە ژینگەیەکی وەهادا ئێران سوودمەندە لە "سودی نزیکایەتی": نزیکیی لە کەناراوەکان، باڵادەستی زانیاری زیاتر، ئەگەری بڵاوەپێکردنی چەند چینێکی هێز و دەستڕاگەیشتن بە خێرایی بە هێڵەکانی پشتیوانی. بە واتایەکی تر جوگرافیا بۆ ئێران سنووردارکردن نییە، بەڵکو "ڕێژەی بەهێزکردنی ستراتیژییە". لەم چوارچێوەیەدا دەتوانرێت پێکهاتە سەرەکییەکانی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگی ئێران لە چەند میحوەرێکی شیکاریدا دابڕێژرێت:
یەکەم) گۆڕینی لۆژیکی "بارستە و پەرشوبڵاوی" لەبری چڕبوونەوە و باڵادەستی ڕەها. لە بەرامبەر بەلەمی گەورە و پێشکەوتوودا، ئێران پشت بە تۆڕێک لە کەشتییە سووک و خێرا و هەرزانەکان دەبەستێت کە زۆر جووڵاون و توانای وەڵامدانەوەی خێرایان هەیە. ئەم کەشتیانە لە شێوەی تاکتیکی "هێرشی ڕەوە" کاردەکەن؛ واتە چوونە ژوورەوە لە یەک کاتدا لە چەند ئاراستەیەکەوە بۆ تێرکردنی سیستەمی بەرگری ئاڵۆز. لۆژیکی ئەم ڕێبازە ڕوونە: تەنانەت پێشکەوتووترین سیستەمەکانیش توانای سنوورداریان هەیە بۆ ڕێگریکردن لە هەڕەشەکان لە یەک کاتدا. بۆیە "زیادکردنی ژمارەی هەڕەشەکان" دەتوانێت ببێتە هۆی "کەمکردنەوەی کاریگەریی تەکنەلۆژیای باڵا". لێرەدا چەندایەتی دەبێتە ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی کوالیتی.
دووەم) یەکخستنی دەریا و کەناراوەکان لە سەنگەرێکی بەردەوامدا. بە پێچەوانەی مۆدێلە کلاسیکییەکان کە دەریا وەک گۆڕەپانێکی سەربەخۆ دەبینن، لە ستراتیژی ئێراندا، دەریا درێژکراوەی کەناراوەکانە. جێگیرکردنی سیستەمی مووشەکی لە کەناراوەکان و ناو دوورگەکان و تەنانەت لە قووڵایی وڵاتدا جۆرێک لە "چەتری ئاگر" دروست دەکات کە مەترسییەکی بەردەوام لەسەر بوونی دوژمن لە ناوچەکەدا دروست دەکات. ئەمە لۆژیکی "ڕێگەنەدان بە دەستڕاگەیشتن/ سنووردارکردنی ناوچەیی"یە، کە مەرج نییە لە ئەنجامدا دوژمن لەناوبردنی دوژمن بێت، بەڵکو زیاتر زەوتکردنی ئازادیی کارکردنی دەبێت. لەم جۆرە هەلومەرجەدا کەشتییە گەورەکان ئەگەر زیانیشیان پێ نەگات، ناچار دەبن وریا بن و خۆیان دوور بخەنەوە و جوڵەیان کەم بکەنەوە.
سێیەم) مینە دەریاییەکان وەکو ڕێگرییەکی نەبینراو و کەم تێچووی. مینڕێژکردن یەکێکە لە کۆنترین ئامرازەکانی شەڕی دەریایی، بەڵام هێشتا لە ژینگەکانی وەک کەنداوی فارسدا کاریگەرییەکی زۆری هەیە. خاڵی گرنگ ئەوەیە کە "کاریگەری مین" تەنیا تەقینەوەکەی نییە، بەڵکو لە "ئەگەری بوونی"دایە. هەر ئەم ئەگەرە ئۆپەراسیۆنەکانی پاککردنەوە و جوڵەی خاو و زیادبوونی تێچووی کارکردن لە دیوەکەی تردا دەسەپێنێت. لە بڕگەیەکی ژیانی وەک گەرووی هورمزدا، تەنانەت پەکخستنی کاتی کەشتیوانیش دەتوانێت لێکەوتەی ئابووری جیهانی هەبێت.
چوارەم) ناڕوونی و نادڵنیایی و سست بوونەوە وەک چەک. لە شەڕی ناهاوسەنگدا، دڵنیایی دوژمن، دوژمنی کاریگەرییەکەیەتی. ئێران بە بڵاوەپێکردنی هێزەکانی و هەمەچەشنکردنی ئامرازەکانی و زیادکردنی نەرمی تاکتیکی خۆی هەوڵدەدات ژینگەیەک دروست بکات کە پێشبینیکردنی قورس بێت. هێرشەکە لە کوێوە دێت؟ بە چ چڕییەک؟ کەی؟ ئەم "ناڕوونییە ئۆپەراسیۆنییە" خۆی ڕێگریکردنە، چونکە فەرماندەیی بەرامبەر ناچار دەکات کە زۆر وریا بێت و سەرچاوە خەرج بکات بۆ داپۆشینی هەموو سیناریۆ ئەگەرییەکان.
پێنجەم) بەستنەوەی گۆڕەپانی سەربازی بە گۆڕەپانی ئابووری جیهانی. لەم ستراتیژەدا ئامانج تەنیا ململانێی سەربازی نییە، بەڵکو "کاریگەری لێدان"ە لەسەر ئابووری جیهانی. زیادبوونی مەترسی لە گەرووی هورمز بە خێرایی لە نرخی وزە، تێچووی بیمە، ڕێژەی کەشتیوانی و تەنانەت بازاڕە داراییەکانیشدا ڕەنگ دەداتەوە. بە واتایەکی تر، کردارێکی سنووردار لە ئاستی تاکتیکیدا دەتوانێت لە ئاستی ستراتیژیدا بگۆڕێت بۆ شۆک. ئەمە ئەو خاڵەیە کە "دەسەڵاتی ناهاوسەنگ" سنوورە سەربازییەکان دەبڕێت و دەبێتە "هێزی ئابووری".
شەشەم) فرە چینەکردنی شەڕەکە لە دەریاوە بۆ سایبەر و گێڕانەوە. شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ تەنها بە مانای بەکارهێنانی ئامرازی جیاواز لە دەریادا نییە، بەڵکو بە مانای بەستنەوەی دۆمەینە جیاوازەکانیشە. دەتوانرێت ئۆپەراسیۆنەکان لە دەریادا لەگەڵ کردەی ئەلیکترۆنی دژی ژێرخانی دەریایی، شەڕی زانیاری و بەڕێوەبردنی گێڕانەوە لە میدیادا بێت. لە حاڵەتێکی وادا کاریگەری هەر کردەیەکی سەربازی چەند هێندە دەبێت، چونکە لە یەک کاتدا لە مێشکی بینەر و بڕیاردەرەکاندا بەرهەم دەهێنرێتەوە.
حەوتەم) کات وەک گۆڕاوێکی ستراتیژی. لە مۆدێلی کلاسیکدا خێرایی و لێدانی یەکلاکەرەوە گرنگە؛ بەڵام لە شەڕی ناهاوسەنگدا، "وەرینی وردە وردە" و کاتی کشانی دەتوانێت ببێتە سوودێک. درێژکردنەوەی دۆخێکی نائەمنی، تەنانەت لە ئاستێکی نزمیشدا، دەتوانێت فشار بخاتە سەر ئیرادەی سیاسی و ئابووری لایەنی بەرامبەر. بە تایبەت لەو هەلومەرجەی کە ڕای گشتی و بازاڕەکان هەستیارن بەرامبەر بە ناسەقامگیری، کات دەبێتە ئامرازێک بۆ زیادکردنی تێچوونەکان.
هەڵبژاردنی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ لە ململانێی ئێران و ئەمریکادا دەبێ بە "هەڵبژاردنێکی ستراتیژی عەقڵانی لە هەلومەرجی نایەکساندا" هەژمار بکرێت. ئەم ڕێبازە لەبری ئەوەی هەوڵی یەکسانکردنی لەگەڵ دەسەڵاتی باڵاتر بدات، هەوڵدەدات "گۆڕینی گۆڕەپانی یاریکردن". هەوڵدەدات لاوازییەکان بکاتە دەرفەت،
بە بەکارهێنانی جوگرافیا وەکو لیڤەر، و بەستنەوەی مەیدانی سەربازی بە ئابووری و تێگەیشتن، دەتوانێت حوکمڕانی خوازراوەکەی لە بەرەکانی شەڕدا جێبەجێ بکات. لە چوارچێوەیەکی وەهادا، مەرج نییە سەرکەوتن لە لەناوبردنی تەواوەتی دوژمندا پێناسە بکرێت، بەڵکو لە "سەپاندنی تێچوون و سنووردارکردنی بژاردەکان و دروستکردنی ڕێگرییەکی کاریگەر"دا پێناسە دەکرێت؛ پێناسەیەک کە زیاتر بەستراوەتەوە بە زیرەکی ستراتیژییەوە نەک بە دەسەڵاتی سەختەوە.
ڕاپۆرتی تایبەت؛ کارتە بەهێزەکانی ئێران لە شەڕی دەریایی لەگەڵ ئەمریکادا
جام کوردی - هەڵبژاردنی ستراتیژی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ لە شەڕی ئێران و ئەمریکادا دەبێ بە "هەڵبژاردنێکی ستراتیژیی عەقڵانی لە هەلومەرجی نایەکساندا" هەژمار بکرێت. ئەم ڕێبازە لەبری ئەوەی هەوڵبدات لەگەڵ هێزی باڵادا هاوتا بێت، هەوڵدەدات بۆ "گۆڕینی گۆڕەپانی یاریکردن"؛ هەوڵدەدات ڕێسای خوازراوەکەی لە بەرەکانی شەڕدا جێبەجێ بکات بە گۆڕینی لاوازییەکان بۆ دەرفەت و بەکارهێنانی جوگرافیا وەکو هێرشبەر و بەستنەوەی مەیدانی سەربازی بە ئابووری و تێڕوانین.
ئەگەر شەڕی دەریایی ئێران و ئەمریکا بە نەخشە کلاسیکییەکانی شەڕ، واتە یەکخستنی کەشتییە زەبەلاح و قورسەکان، پشتیوانی ئاسمانی و پێکدادانی ڕاستەوخۆ شی بکەینەوە، هەر لە سەرەتاوە هەڵەیەکی چەمکیمان کردووە. فۆرمولەکردنی ڕاستەقینەی ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە لەسەر بنەمای "سیمیتری هێز" نییە بەڵکو لەسەر بنەمای "گۆڕینی یاساکانی یارییەکە" دامەزراوە؛ ستراتیژییەک کە لە ئەدەبیاتی سەربازیدا بە "جەنگی دەریایی ناهاوسەنگ" ناسراوە. لەم چوارچێوەیەدا ئامانجی ئێران ئەوەیە کە ڕاستەوخۆ کێبڕکێ لەگەڵ باڵادەستی تەکنەلۆژی ئەمریکا بکات، بەڵکو بێلایەنکردنی بە سەپاندنی تێچوون و ئاڵۆزکردنی ژینگە و ڕاکێشانی شەڕە بۆ گۆڕەپانی یارییە پەسەندکراوەکەی.
خاڵی دەستپێکی ئەم ستراتیژە جوگرافیایە؛ گەرووی هورمز تەنیا ڕێڕەوێک یان شریتێکی تەسکی ئاو نییە، بەڵکو "گرێی جیۆئابووری" جیهانی هاوچەرخە؛ کە بەشێکی بەرچاو لە ڕۆیشتنی وزەی جیهان پێیدا تێدەپەڕێت. ئەم تایبەتمەندییە ڕەهەندێک دەدات بە هەر نائەمنییەک، تەنانەت سنووردار و کاتی، لە دەرەوەی ململانێیەکی ناوخۆیی. لە ژینگەیەکی وەهادا ئێران سوودمەندە لە "سودی نزیکایەتی": نزیکیی لە کەناراوەکان، باڵادەستی زانیاری زیاتر، ئەگەری بڵاوەپێکردنی چەند چینێکی هێز و دەستڕاگەیشتن بە خێرایی بە هێڵەکانی پشتیوانی. بە واتایەکی تر جوگرافیا بۆ ئێران سنووردارکردن نییە، بەڵکو "ڕێژەی بەهێزکردنی ستراتیژییە". لەم چوارچێوەیەدا دەتوانرێت پێکهاتە سەرەکییەکانی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگی ئێران لە چەند میحوەرێکی شیکاریدا دابڕێژرێت:
یەکەم) گۆڕینی لۆژیکی "بارستە و پەرشوبڵاوی" لەبری چڕبوونەوە و باڵادەستی ڕەها. لە بەرامبەر بەلەمی گەورە و پێشکەوتوودا، ئێران پشت بە تۆڕێک لە کەشتییە سووک و خێرا و هەرزانەکان دەبەستێت کە زۆر جووڵاون و توانای وەڵامدانەوەی خێرایان هەیە. ئەم کەشتیانە لە شێوەی تاکتیکی "هێرشی ڕەوە" کاردەکەن؛ واتە چوونە ژوورەوە لە یەک کاتدا لە چەند ئاراستەیەکەوە بۆ تێرکردنی سیستەمی بەرگری ئاڵۆز. لۆژیکی ئەم ڕێبازە ڕوونە: تەنانەت پێشکەوتووترین سیستەمەکانیش توانای سنوورداریان هەیە بۆ ڕێگریکردن لە هەڕەشەکان لە یەک کاتدا. بۆیە "زیادکردنی ژمارەی هەڕەشەکان" دەتوانێت ببێتە هۆی "کەمکردنەوەی کاریگەریی تەکنەلۆژیای باڵا". لێرەدا چەندایەتی دەبێتە ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی کوالیتی.
دووەم) یەکخستنی دەریا و کەناراوەکان لە سەنگەرێکی بەردەوامدا. بە پێچەوانەی مۆدێلە کلاسیکییەکان کە دەریا وەک گۆڕەپانێکی سەربەخۆ دەبینن، لە ستراتیژی ئێراندا، دەریا درێژکراوەی کەناراوەکانە. جێگیرکردنی سیستەمی مووشەکی لە کەناراوەکان و ناو دوورگەکان و تەنانەت لە قووڵایی وڵاتدا جۆرێک لە "چەتری ئاگر" دروست دەکات کە مەترسییەکی بەردەوام لەسەر بوونی دوژمن لە ناوچەکەدا دروست دەکات. ئەمە لۆژیکی "ڕێگەنەدان بە دەستڕاگەیشتن/ سنووردارکردنی ناوچەیی"یە، کە مەرج نییە لە ئەنجامدا دوژمن لەناوبردنی دوژمن بێت، بەڵکو زیاتر زەوتکردنی ئازادیی کارکردنی دەبێت. لەم جۆرە هەلومەرجەدا کەشتییە گەورەکان ئەگەر زیانیشیان پێ نەگات، ناچار دەبن وریا بن و خۆیان دوور بخەنەوە و جوڵەیان کەم بکەنەوە.
سێیەم) مینە دەریاییەکان وەکو ڕێگرییەکی نەبینراو و کەم تێچووی. مینڕێژکردن یەکێکە لە کۆنترین ئامرازەکانی شەڕی دەریایی، بەڵام هێشتا لە ژینگەکانی وەک کەنداوی فارسدا کاریگەرییەکی زۆری هەیە. خاڵی گرنگ ئەوەیە کە "کاریگەری مین" تەنیا تەقینەوەکەی نییە، بەڵکو لە "ئەگەری بوونی"دایە. هەر ئەم ئەگەرە ئۆپەراسیۆنەکانی پاککردنەوە و جوڵەی خاو و زیادبوونی تێچووی کارکردن لە دیوەکەی تردا دەسەپێنێت. لە بڕگەیەکی ژیانی وەک گەرووی هورمزدا، تەنانەت پەکخستنی کاتی کەشتیوانیش دەتوانێت لێکەوتەی ئابووری جیهانی هەبێت.
چوارەم) ناڕوونی و نادڵنیایی و سست بوونەوە وەک چەک. لە شەڕی ناهاوسەنگدا، دڵنیایی دوژمن، دوژمنی کاریگەرییەکەیەتی. ئێران بە بڵاوەپێکردنی هێزەکانی و هەمەچەشنکردنی ئامرازەکانی و زیادکردنی نەرمی تاکتیکی خۆی هەوڵدەدات ژینگەیەک دروست بکات کە پێشبینیکردنی قورس بێت. هێرشەکە لە کوێوە دێت؟ بە چ چڕییەک؟ کەی؟ ئەم "ناڕوونییە ئۆپەراسیۆنییە" خۆی ڕێگریکردنە، چونکە فەرماندەیی بەرامبەر ناچار دەکات کە زۆر وریا بێت و سەرچاوە خەرج بکات بۆ داپۆشینی هەموو سیناریۆ ئەگەرییەکان.
پێنجەم) بەستنەوەی گۆڕەپانی سەربازی بە گۆڕەپانی ئابووری جیهانی. لەم ستراتیژەدا ئامانج تەنیا ململانێی سەربازی نییە، بەڵکو "کاریگەری لێدان"ە لەسەر ئابووری جیهانی. زیادبوونی مەترسی لە گەرووی هورمز بە خێرایی لە نرخی وزە، تێچووی بیمە، ڕێژەی کەشتیوانی و تەنانەت بازاڕە داراییەکانیشدا ڕەنگ دەداتەوە. بە واتایەکی تر، کردارێکی سنووردار لە ئاستی تاکتیکیدا دەتوانێت لە ئاستی ستراتیژیدا بگۆڕێت بۆ شۆک. ئەمە ئەو خاڵەیە کە "دەسەڵاتی ناهاوسەنگ" سنوورە سەربازییەکان دەبڕێت و دەبێتە "هێزی ئابووری".
شەشەم) فرە چینەکردنی شەڕەکە لە دەریاوە بۆ سایبەر و گێڕانەوە. شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ تەنها بە مانای بەکارهێنانی ئامرازی جیاواز لە دەریادا نییە، بەڵکو بە مانای بەستنەوەی دۆمەینە جیاوازەکانیشە. دەتوانرێت ئۆپەراسیۆنەکان لە دەریادا لەگەڵ کردەی ئەلیکترۆنی دژی ژێرخانی دەریایی، شەڕی زانیاری و بەڕێوەبردنی گێڕانەوە لە میدیادا بێت. لە حاڵەتێکی وادا کاریگەری هەر کردەیەکی سەربازی چەند هێندە دەبێت، چونکە لە یەک کاتدا لە مێشکی بینەر و بڕیاردەرەکاندا بەرهەم دەهێنرێتەوە.
حەوتەم) کات وەک گۆڕاوێکی ستراتیژی. لە مۆدێلی کلاسیکدا خێرایی و لێدانی یەکلاکەرەوە گرنگە؛ بەڵام لە شەڕی ناهاوسەنگدا، "وەرینی وردە وردە" و کاتی کشانی دەتوانێت ببێتە سوودێک. درێژکردنەوەی دۆخێکی نائەمنی، تەنانەت لە ئاستێکی نزمیشدا، دەتوانێت فشار بخاتە سەر ئیرادەی سیاسی و ئابووری لایەنی بەرامبەر. بە تایبەت لەو هەلومەرجەی کە ڕای گشتی و بازاڕەکان هەستیارن بەرامبەر بە ناسەقامگیری، کات دەبێتە ئامرازێک بۆ زیادکردنی تێچوونەکان.
هەڵبژاردنی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ لە ململانێی ئێران و ئەمریکادا دەبێ بە "هەڵبژاردنێکی ستراتیژی عەقڵانی لە هەلومەرجی نایەکساندا" هەژمار بکرێت. ئەم ڕێبازە لەبری ئەوەی هەوڵی یەکسانکردنی لەگەڵ دەسەڵاتی باڵاتر بدات، هەوڵدەدات "گۆڕینی گۆڕەپانی یاریکردن". هەوڵدەدات لاوازییەکان بکاتە دەرفەت،
بە بەکارهێنانی جوگرافیا وەکو لیڤەر، و بەستنەوەی مەیدانی سەربازی بە ئابووری و تێگەیشتن، دەتوانێت حوکمڕانی خوازراوەکەی لە بەرەکانی شەڕدا جێبەجێ بکات. لە چوارچێوەیەکی وەهادا، مەرج نییە سەرکەوتن لە لەناوبردنی تەواوەتی دوژمندا پێناسە بکرێت، بەڵکو لە "سەپاندنی تێچوون و سنووردارکردنی بژاردەکان و دروستکردنی ڕێگرییەکی کاریگەر"دا پێناسە دەکرێت؛ پێناسەیەک کە زیاتر بەستراوەتەوە بە زیرەکی ستراتیژییەوە نەک بە دەسەڵاتی سەختەوە.
ڕاپۆرتی تایبەت؛ کارتە بەهێزەکانی ئێران لە شەڕی دەریایی لەگەڵ ئەمریکادا
جام کوردی - هەڵبژاردنی ستراتیژی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ لە شەڕی ئێران و ئەمریکادا دەبێ بە "هەڵبژاردنێکی ستراتیژیی عەقڵانی لە هەلومەرجی نایەکساندا" هەژمار بکرێت. ئەم ڕێبازە لەبری ئەوەی هەوڵبدات لەگەڵ هێزی باڵادا هاوتا بێت، هەوڵدەدات بۆ "گۆڕینی گۆڕەپانی یاریکردن"؛ هەوڵدەدات ڕێسای خوازراوەکەی لە بەرەکانی شەڕدا جێبەجێ بکات بە گۆڕینی لاوازییەکان بۆ دەرفەت و بەکارهێنانی جوگرافیا وەکو هێرشبەر و بەستنەوەی مەیدانی سەربازی بە ئابووری و تێڕوانین.
ئەگەر شەڕی دەریایی ئێران و ئەمریکا بە نەخشە کلاسیکییەکانی شەڕ، واتە یەکخستنی کەشتییە زەبەلاح و قورسەکان، پشتیوانی ئاسمانی و پێکدادانی ڕاستەوخۆ شی بکەینەوە، هەر لە سەرەتاوە هەڵەیەکی چەمکیمان کردووە. فۆرمولەکردنی ڕاستەقینەی ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیە لەسەر بنەمای "سیمیتری هێز" نییە بەڵکو لەسەر بنەمای "گۆڕینی یاساکانی یارییەکە" دامەزراوە؛ ستراتیژییەک کە لە ئەدەبیاتی سەربازیدا بە "جەنگی دەریایی ناهاوسەنگ" ناسراوە. لەم چوارچێوەیەدا ئامانجی ئێران ئەوەیە کە ڕاستەوخۆ کێبڕکێ لەگەڵ باڵادەستی تەکنەلۆژی ئەمریکا بکات، بەڵکو بێلایەنکردنی بە سەپاندنی تێچوون و ئاڵۆزکردنی ژینگە و ڕاکێشانی شەڕە بۆ گۆڕەپانی یارییە پەسەندکراوەکەی.
خاڵی دەستپێکی ئەم ستراتیژە جوگرافیایە؛ گەرووی هورمز تەنیا ڕێڕەوێک یان شریتێکی تەسکی ئاو نییە، بەڵکو "گرێی جیۆئابووری" جیهانی هاوچەرخە؛ کە بەشێکی بەرچاو لە ڕۆیشتنی وزەی جیهان پێیدا تێدەپەڕێت. ئەم تایبەتمەندییە ڕەهەندێک دەدات بە هەر نائەمنییەک، تەنانەت سنووردار و کاتی، لە دەرەوەی ململانێیەکی ناوخۆیی. لە ژینگەیەکی وەهادا ئێران سوودمەندە لە "سودی نزیکایەتی": نزیکیی لە کەناراوەکان، باڵادەستی زانیاری زیاتر، ئەگەری بڵاوەپێکردنی چەند چینێکی هێز و دەستڕاگەیشتن بە خێرایی بە هێڵەکانی پشتیوانی. بە واتایەکی تر جوگرافیا بۆ ئێران سنووردارکردن نییە، بەڵکو "ڕێژەی بەهێزکردنی ستراتیژییە". لەم چوارچێوەیەدا دەتوانرێت پێکهاتە سەرەکییەکانی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگی ئێران لە چەند میحوەرێکی شیکاریدا دابڕێژرێت:
یەکەم) گۆڕینی لۆژیکی "بارستە و پەرشوبڵاوی" لەبری چڕبوونەوە و باڵادەستی ڕەها. لە بەرامبەر بەلەمی گەورە و پێشکەوتوودا، ئێران پشت بە تۆڕێک لە کەشتییە سووک و خێرا و هەرزانەکان دەبەستێت کە زۆر جووڵاون و توانای وەڵامدانەوەی خێرایان هەیە. ئەم کەشتیانە لە شێوەی تاکتیکی "هێرشی ڕەوە" کاردەکەن؛ واتە چوونە ژوورەوە لە یەک کاتدا لە چەند ئاراستەیەکەوە بۆ تێرکردنی سیستەمی بەرگری ئاڵۆز. لۆژیکی ئەم ڕێبازە ڕوونە: تەنانەت پێشکەوتووترین سیستەمەکانیش توانای سنوورداریان هەیە بۆ ڕێگریکردن لە هەڕەشەکان لە یەک کاتدا. بۆیە "زیادکردنی ژمارەی هەڕەشەکان" دەتوانێت ببێتە هۆی "کەمکردنەوەی کاریگەریی تەکنەلۆژیای باڵا". لێرەدا چەندایەتی دەبێتە ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی کوالیتی.
دووەم) یەکخستنی دەریا و کەناراوەکان لە سەنگەرێکی بەردەوامدا. بە پێچەوانەی مۆدێلە کلاسیکییەکان کە دەریا وەک گۆڕەپانێکی سەربەخۆ دەبینن، لە ستراتیژی ئێراندا، دەریا درێژکراوەی کەناراوەکانە. جێگیرکردنی سیستەمی مووشەکی لە کەناراوەکان و ناو دوورگەکان و تەنانەت لە قووڵایی وڵاتدا جۆرێک لە "چەتری ئاگر" دروست دەکات کە مەترسییەکی بەردەوام لەسەر بوونی دوژمن لە ناوچەکەدا دروست دەکات. ئەمە لۆژیکی "ڕێگەنەدان بە دەستڕاگەیشتن/ سنووردارکردنی ناوچەیی"یە، کە مەرج نییە لە ئەنجامدا دوژمن لەناوبردنی دوژمن بێت، بەڵکو زیاتر زەوتکردنی ئازادیی کارکردنی دەبێت. لەم جۆرە هەلومەرجەدا کەشتییە گەورەکان ئەگەر زیانیشیان پێ نەگات، ناچار دەبن وریا بن و خۆیان دوور بخەنەوە و جوڵەیان کەم بکەنەوە.
سێیەم) مینە دەریاییەکان وەکو ڕێگرییەکی نەبینراو و کەم تێچووی. مینڕێژکردن یەکێکە لە کۆنترین ئامرازەکانی شەڕی دەریایی، بەڵام هێشتا لە ژینگەکانی وەک کەنداوی فارسدا کاریگەرییەکی زۆری هەیە. خاڵی گرنگ ئەوەیە کە "کاریگەری مین" تەنیا تەقینەوەکەی نییە، بەڵکو لە "ئەگەری بوونی"دایە. هەر ئەم ئەگەرە ئۆپەراسیۆنەکانی پاککردنەوە و جوڵەی خاو و زیادبوونی تێچووی کارکردن لە دیوەکەی تردا دەسەپێنێت. لە بڕگەیەکی ژیانی وەک گەرووی هورمزدا، تەنانەت پەکخستنی کاتی کەشتیوانیش دەتوانێت لێکەوتەی ئابووری جیهانی هەبێت.
چوارەم) ناڕوونی و نادڵنیایی و سست بوونەوە وەک چەک. لە شەڕی ناهاوسەنگدا، دڵنیایی دوژمن، دوژمنی کاریگەرییەکەیەتی. ئێران بە بڵاوەپێکردنی هێزەکانی و هەمەچەشنکردنی ئامرازەکانی و زیادکردنی نەرمی تاکتیکی خۆی هەوڵدەدات ژینگەیەک دروست بکات کە پێشبینیکردنی قورس بێت. هێرشەکە لە کوێوە دێت؟ بە چ چڕییەک؟ کەی؟ ئەم "ناڕوونییە ئۆپەراسیۆنییە" خۆی ڕێگریکردنە، چونکە فەرماندەیی بەرامبەر ناچار دەکات کە زۆر وریا بێت و سەرچاوە خەرج بکات بۆ داپۆشینی هەموو سیناریۆ ئەگەرییەکان.
پێنجەم) بەستنەوەی گۆڕەپانی سەربازی بە گۆڕەپانی ئابووری جیهانی. لەم ستراتیژەدا ئامانج تەنیا ململانێی سەربازی نییە، بەڵکو "کاریگەری لێدان"ە لەسەر ئابووری جیهانی. زیادبوونی مەترسی لە گەرووی هورمز بە خێرایی لە نرخی وزە، تێچووی بیمە، ڕێژەی کەشتیوانی و تەنانەت بازاڕە داراییەکانیشدا ڕەنگ دەداتەوە. بە واتایەکی تر، کردارێکی سنووردار لە ئاستی تاکتیکیدا دەتوانێت لە ئاستی ستراتیژیدا بگۆڕێت بۆ شۆک. ئەمە ئەو خاڵەیە کە "دەسەڵاتی ناهاوسەنگ" سنوورە سەربازییەکان دەبڕێت و دەبێتە "هێزی ئابووری".
شەشەم) فرە چینەکردنی شەڕەکە لە دەریاوە بۆ سایبەر و گێڕانەوە. شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ تەنها بە مانای بەکارهێنانی ئامرازی جیاواز لە دەریادا نییە، بەڵکو بە مانای بەستنەوەی دۆمەینە جیاوازەکانیشە. دەتوانرێت ئۆپەراسیۆنەکان لە دەریادا لەگەڵ کردەی ئەلیکترۆنی دژی ژێرخانی دەریایی، شەڕی زانیاری و بەڕێوەبردنی گێڕانەوە لە میدیادا بێت. لە حاڵەتێکی وادا کاریگەری هەر کردەیەکی سەربازی چەند هێندە دەبێت، چونکە لە یەک کاتدا لە مێشکی بینەر و بڕیاردەرەکاندا بەرهەم دەهێنرێتەوە.
حەوتەم) کات وەک گۆڕاوێکی ستراتیژی. لە مۆدێلی کلاسیکدا خێرایی و لێدانی یەکلاکەرەوە گرنگە؛ بەڵام لە شەڕی ناهاوسەنگدا، "وەرینی وردە وردە" و کاتی کشانی دەتوانێت ببێتە سوودێک. درێژکردنەوەی دۆخێکی نائەمنی، تەنانەت لە ئاستێکی نزمیشدا، دەتوانێت فشار بخاتە سەر ئیرادەی سیاسی و ئابووری لایەنی بەرامبەر. بە تایبەت لەو هەلومەرجەی کە ڕای گشتی و بازاڕەکان هەستیارن بەرامبەر بە ناسەقامگیری، کات دەبێتە ئامرازێک بۆ زیادکردنی تێچوونەکان.
هەڵبژاردنی شەڕی دەریایی ناهاوسەنگ لە ململانێی ئێران و ئەمریکادا دەبێ بە "هەڵبژاردنێکی ستراتیژی عەقڵانی لە هەلومەرجی نایەکساندا" هەژمار بکرێت. ئەم ڕێبازە لەبری ئەوەی هەوڵی یەکسانکردنی لەگەڵ دەسەڵاتی باڵاتر بدات، هەوڵدەدات "گۆڕینی گۆڕەپانی یاریکردن". هەوڵدەدات لاوازییەکان بکاتە دەرفەت،
بە بەکارهێنانی جوگرافیا وەکو لیڤەر، و بەستنەوەی مەیدانی سەربازی بە ئابووری و تێگەیشتن، دەتوانێت حوکمڕانی خوازراوەکەی لە بەرەکانی شەڕدا جێبەجێ بکات. لە چوارچێوەیەکی وەهادا، مەرج نییە سەرکەوتن لە لەناوبردنی تەواوەتی دوژمندا پێناسە بکرێت، بەڵکو لە "سەپاندنی تێچوون و سنووردارکردنی بژاردەکان و دروستکردنی ڕێگرییەکی کاریگەر"دا پێناسە دەکرێت؛ پێناسەیەک کە زیاتر بەستراوەتەوە بە زیرەکی ستراتیژییەوە نەک بە دەسەڵاتی سەختەوە.