بۆ ئەوەی وێنەیەکی تەواو واقیعی و فەرمی لەسەر ئەم ململانێیە و لێدوانی بەرپرسانی هەردوولا ببینین، جام کوردی پوختەی لێدوانەکانی ئەم مژارە لە زاری بەرپرسانی عێراق و هەرێمەوە دەخاتە ڕوو:
بەغداد نکولی ناکات و پێداگری دەکات کە پێویستە سەرجەم داهاتە نانەوتییەکان (بەتایبەت گومرکی خاڵە سنوورییەکان) بەپێی یاسای ئیدارەی دارایی فیدراڵی ڕادەستی گەنجینەی دەوڵەت بکرێت، پێشتر محەممەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران پرسی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی دەبەستەوە بەو پابەندییانەوە.
بەڵام لە ئێستادا عەلی زەیدی لەم کابینە نوێیەدا
"زیاتر جەخت لە پرسی یەکخستنی سیستەمی گومرکی و کۆنترۆڵکردنی داهاتی خاڵە سنوورییەکان دەکاتەوە، وەک لە لێدوانەکانیدا ئاماژەی پێداوە، ئەو هەنگاوە بنەمایەکی سەرەکییە بۆ چەسپاندنی دادپەروەری دارایی. چونکە ناتوانرێت بودجە و شایستە داراییەکان بە تەواوی ڕەوانە بکرێن ئەگەر داهاتە نانەوتییەکان بەپێی یاسا فیدراڵییەکان ڕادەست نەکرێن."
هاوکات بەرپرسانی وەزارەتی دارایی عێراق و لێژنەی دارایی پەرلەمان لێدوانەکانیاندا سەبارەت بە ناردنی مووچەی هەرێم هەمیشە جەخت لەوە دەکەنەوە:
"هەرێمی کوردستان دەبێت 50%ی داهاتی خاڵە سنوورییەکان و گومرکەکان ڕادەستی بەغداد بکات. چونکە بڕوایان وایە، کێشەی ناردنی مووچە کاتێک چارەسەر دەبێت کە هەولێر پابەند بێت بە ناردنی دۆسیە داراییەکان و ڕێگەدان بە دیوانی چاودێری دارایی فیدراڵی بۆ وردبینییکردنی داهاتە ناوخۆییەکان."
حکومەتی هەرێمی کوردستانیش لە لایەکەوە ڕازیبوونی خۆی بۆ جێبەجێکردنی یاساکان نیشانداوە، بەڵام لە لایەکی دیکەوە جەخت دەکاتەوە کە نابێت پرسی ژیان و مووچەی هاووڵاتیان بکرێتە کارتێکی فشار.
لەو نێوەندەدا مەسرور بارزانی (سەرۆکی حکومەتێکی ماوە بە سەرچووە لە هەرێمی کوردستان): لەبارەی کێشە داراییەکان و پرسی گومرک و مووچە ڕایگەیاندووە:
" ئێمە تەواوی پابەندییەکانی خۆمان بەپێی دەستوور جێبەجێ کردووە. ئێمە لارییمان نییە لە یەکخستنی سیستەمی گومرکی و شەفافییەت لە داهاتی خاڵە سنوورییەکاندا، بەڵام نابێت شایستە داراییەکان و مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم وەک ئامرازێکی فشاری سیاسی دژی قەبووڵکردنی مافە دەستوورییەکانمان بەکاربهێندرێت."
لەلایەکی ترەوە ئومێد سەباح (سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم): لەبارەی گفتوگۆکانی خاڵە سنوورییەکان ئاماژەی بەوە کردووە:
"شاندەکانی هەرێم هەمیشە بە ئامادەیی تەواوەوە چوونەتە بەغداد بۆ ڕێککەوتن لەسەر دۆسیەی گومرک و باج. ئێمە هەنگاوی جددیمان ناوە بۆ ڕادەستکردنی داهاتە نانەوتییەکان بەپێی ئەو میکانیزمەی کە لە یاسای بودجەدا هاتووە، بەڵام پێویستە بەغدادیش ئەرکە یاساییەکانی خۆی لە ناردنی مووچەدا بێ دواکەوتن جێبەجێ بکات."
هەر سەبارەت بەم مژارە بازرگانانی هەرێم و عێراق چەندین جار تێبینی و سکاڵایان گەیاندووەتە لایەنە پەیوەندیدارەکان و ڕایانگەیاندووە:
"کاتێک کاڵایەک (بەتایبەت کەرەستەی خۆراکی، بەرهەمی ناوخۆیی، یان شیرینی و هاوردەکراو) لە خاڵە سنوورییەکانی هەرێمەوە (وەک ئیبراهیم خەلیل یان باشماخ) گومرک دەکرێت و باجەکەی دەدرێت، کاتێک دەچێتە بازگەکانی نێوان هەرێم و پارێزگاکانی تری عێراق (وەک بازگەکانی کەرکوک یان موسڵ)، لەوێ دووبارە داوای باج و گومرکی لێدەکرێتەوە یان ڕێگری لە چوونە ژوورەوەی دەکرێت بەبیانووی ئەوەی کە پشکنینی جۆریی بەغدادی بۆ نەکراوە."
ئەم واقیعە سەلمێنەری ئەوەیە کە ململانێی "سیستەمی گومرکی" تەنها لەسەر کاغەز نییە، بەڵکو ڕاستەوخۆ کاریگەری کردووەتە سەر بازاڕ، گرانیی نرخی کاڵاکان، و لە هەمووشیان گرنگتر، دروستکردنی ئاستەنگ لە بەردەم دابینکردنی سیولەی نەختینەیی بۆ مووچەی فەرمانبەران لە عێراق و هەرێمی کوردستان.