د. عەلی موسەوی لەم دیمانە تایبەتەدا، بە ڕوانگەیەکی ئەنسرۆپۆلۆجیی (مرۆڤناسیی) جیهانییەوە تیشکی خستە سەر بەها مرۆیی و کۆمەڵایەتییەکانی ئەم ڕێپێوانە ملیۆنییە.
کاتێک لە ڕێپێوانی ئەربەعین دەکۆڵینەوە، زانستی ئەنسرۆپۆلۆجیا (مرۆڤناسی) ڕوانگەیەکی گشتگیرمان پێدەبەخشێت بۆ تێگەیشتن لەم دیاردە مرۆییە فرەڕەهەندە. ئەم زیارەتەی کە ساڵانە ملیۆنان کەس بەرەو کەربەلا لە عێراق ڕادەکێشێت، زۆر لە بۆنەیەکی ئایینیی ئاسایی گەورەترە؛ بەڵکو پلاتفۆرمێکە کە دەرفەتی کلتوری و کۆمەڵایەتیی قووڵ دەڕەخسێنێت.
لە گفتوگۆکەیدا لەگەڵ پەیامنێری جام کوردی، د. عەلی موسا ئەلموسەوی ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم ڕووداوە دەرفەتێکی زێڕینە بۆ لێکۆڵینەوە لە ئاوێتەبوونی کلتور و ئاینە جیاوازەکان؛ شوێنێکە کە خەڵکی لە ئاسیا، ئەفریقا، ئەوروپا، ئەمریکا و ئوسترالیاوە تێیدا کۆدەبنەوە تاوەکو یەکێتیی مرۆیی و پەیوەندییەکی وا نیشان بدەن کە سنوورەکانی ڕەگەز، زمان و ئاین دەبەزێنێت.
د. موسەوی جەختی لەوە کردەوە کە ئەم فرەیی و جیاوازییە ڕۆڵێکی کاریگەر دەگێڕێت لە بەهێزکردنی چەمکەکانی تێگەیشتن و ئاشتی لەسەر ئاستی جیهان. لە کاتی ڕێپێوانی ئەربەعیندا، ملیۆنان کەس لە ئاین، مەزهەب و کلتورە جیاوازەکانەوە لە کەربەلا کۆدەبنەوە بۆ یادکردنەوەی چلەی ئیمام حسێن (ع). ئەمەش دەریژێرێت کە چۆن بەها هاوبەشەکان دەتوانن شارستێنییە جیاوازەکان لەژێر ئامانجێکی مرۆیی هاوبەشدا کۆبکەنەوە.
زانیار و توێژەران لەم ڕووداوەدا دەرفەتێکی بێوێنەیان دەستدەکەوێت بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەریی کارلێکی کلتوری و ئایینی لەسەر ڕەفتاری مرۆڤ؛ شوێنێک کە کلتور و بیرۆکەکان لە ئەزموونێکی بەکۆمەڵی تەواودا بەیەک دەگەن.
بەپێی وتەی سەرۆکی دامەزراوەی نێودەوڵەتیی "فرحة یتیم"، ئەو تنۆک و فرەییەی لە ڕێپێوانی ئەربەعیندا هەیە، مۆدێلێکی گرنگە بۆ لێکۆڵینەوە لە پەیوەندییەکانی نێوان کلتورەکان. بەشداربووان بەسەر بەربەستەکانی زمان، ڕەگەز و ئایندا زاڵ دەبن، کە ئەمەش چەمکی یەکێتیی مرۆیی بەرجەستە دەکات.
سەرەڕای ڕەهەندە ئایینییە ڕوونەکەی، ئەم بۆنەیە ڕەهەندی کۆمەڵایەتی و ئابووریی گرنگیشی هەیە. لە کاتێکدا ڕەهەندە ڕۆحییەکە گەشە دەکات، ژیانی ئابووریش بە چالاکییەک دەگەشێتەوە کە کاریگەریی ئەرێنی لەسەر کۆمەڵگە ناوخۆییەکان دادەنێت، ئەمەش دەیکاتە بابەتێکی سەرنجڕاکێش بۆ توێژەرانی بوارەکانی ئەنسرۆپۆلۆجیای ئابووری و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی.
توێژەرانی ئەنسرۆپۆلۆجیا لە ڕێگەی لێکۆڵینەوە لەم زیارەتەوە، دەتوانن دەرئەنجامی دەوڵەمەند دەربارەی کارلێکە کلتورییەکان و نەخشەی ڕەفتارە بەکۆمەڵ و ئاشتییانەکان بەدەستبهێنن کە سنوورەکان دەبەزێنن. ئەم گردبوونەوانە مۆدێلێکی هاوچەرخی سروشتی تەواوکاریی مرۆڤ و هەوڵەکانیانت لەپێناو بەدیهێنانی ئاشتی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی.
سکرتێری گشتی ئەنجومەنی نێودەوڵەتی بۆ دیالۆگی دینی و مرۆیی زیاتر وتی:
"دەتوانین بڵێین زیارەتی ئەربەعین لە دروشمێکی ئایینی تێدەپەڕێت و دەبێتە حەماسەیەکی مرۆیی؛ ڕەنگدانەوەی دەوڵەمەندیی فرەیی کلتوری و ئایینییە لە یەکخستنی دڵەکاندا لەدەوری پەیامێکی هاوبەش لە قوربانیدان و خۆبەخشی. ئەم ڕێپێوانە مەشخەڵی هیوایە و بەڵگەیەکی زیندووە لەسەر توانای مرۆڤ بۆ هاوکاری لەبەرامبەر ئاڵۆزی و ئاڵنگارییەکانی سەردەمدا."
لە ڕوانگەی ئەنسرۆپۆلۆجییەوە، د. عەلی موسەوی ئەم دیاردەیەی بۆ پەیامنێری جام کوردی شیcreدەکاتەوە بۆ سێ لایەنی بنەڕەتی:
ڕەهەندی کلتوری: بریتییە لە ئاڵوگۆڕی کلتور و دابونەریت لە نێوان زیارەتکاراندا. هەر گرووپێک بەشێک لە کلتوری خۆی (لە ڕێگەی خۆراک، پۆشاک، یان دابونەریتی کەلەپووری) پێشکەش دەکات، کە مۆزایکێکی ڕەنگاڵەیی هاوبەش و هەماهەنگ پێکدەهێنێت.
ڕەهەندی کۆمەڵایەتی: لە کاری بەکۆمەڵ و هاوکاریی نێوان بەشداربوواندا دەردەکەوێت سەرباری جیاوازییەکانیان. هەمووان بە پێشکەشکردنی هاوکاریی خۆراک و لۆجیستی بەشداری دەکەن، وەک دەربڕینێک بۆ ڕۆحی کۆمەڵ و پشتگیریی یەکتری.
ڕەهەندی ڕۆحی: وەک پایەیەکی بەهێز دەمێنێتەوە؛ بەو پێیەی زۆربەی بەشداربووان هەوڵدەدەن پەیوەندییە ڕۆحییەکانیان بەهێز بکەن و پەیوەندییان لەگەڵ هێما ئایینییەکاندا قووڵتر بکەنەوە، کە ئەمەش ئەزموونێکی کاریگەر دروست دەکات و شوێنەوارێکی قووڵ لە دەروونیاندا بەجێدەهێڵێت.
لە کۆتایی ئەم گفتوگۆ تایبەتەدا لەگەڵ جام کوردی، د. عەلی موسا ئەلموسەوی جەختی کردەوە کە کۆڵینەوە لە زیارەتی ئەربەعین بە ڕوانگەیەکی مرۆڤناسانە، ئاڵۆزی و دەوڵەمەندیی ئەزموونی مرۆیی هاوبەش لەم ڕووداوە بێوێنەیەدا ڕوون دەکاتەوە. ئەمەش پەیوەندی لە نێوان کلتورەکاندا بەهێز دەکات و یادەوەریی نەمر دروست دەکات کە لە سنووری کات و شوێن تێدەپەڕێن، تاوەکو وەک شایەتحاڵێک لەسەر هێزی بەردەوامی یەکێتیی مرۆیی بپڕشنگێنەوە.