لە کاتێکدا ترەمپ بەردەوامە لە خستنەڕووی وێنەیەکی جیاواز لە واقیعی بەرەکانی شەڕ بە ئیدیعای وەک ناونانی گەرووی هورمز بە "ئەمریکی" و گواستنەوەی فڕۆکە هەڵگرەکان بۆ نیشاندانی خۆڕاگری ئەمریکا، فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا، CENTCOM، گۆڕانکاری لە فەرماندەی هێزی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی ڕاگەیاند. بەگوێرەی ڕاگەیاندراوەکە، دەریاوان تۆماس دۆنۆڤان جێگرەوەی مەیجر جەنەڕاڵ جاسپەر جێفرزی گرتووەتەوە و ڕێوڕەسمی گۆڕینی فەرماندەیی لە ١٣ی ئاب لە شاری تامپای ویلایەتی فلۆریدا بەڕێوەچوو.
هێزی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی سێنتکۆم بەرپرسیارە لە پلاندانان و جێبەجێکردنی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکان لە ٢١ وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاسیای ناوەڕاست و باشووری ئاسیا؛ بۆیە گۆڕینی فەرماندەکەی لە ناوەڕاستی ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازیی بەرفراواندا ناتوانرێت بە تەنها هەنگاوێکی ئیداری هەژمار بکرێت. هەرچەندە پێکهاتەی سیاسی ئەمریکا هەوڵدەدات ئەم گۆڕانکارییە وەک پرۆسەیەکی سروشتی بخاتەڕوو، بەڵام لە پراکتیکی سەربازیدا، گۆڕینی فەرماندەیی لەم جۆرە هەلومەرجەدا دەتوانێت نیشانەی ناڕازیبوون بێت لە ئەدای مەیدانی و هەوڵدان بۆ بەڕێوەبردنی دەرئەنجامەکانی شکستێک.
مەیدان گێڕانەوەی واشنتۆنی شکاند
ترەمپ بەڵێنی دابوو، بە پێچەوانەی ئیدارەی بایدن و ئۆباما، شەڕێکی کورت و کەم تێچووی و دەستکەوتی زۆر دەستپێبکات؛ شەڕێک کە لە گێڕانەوەی سەرەتاییدا بڕیار بوو ئێران بخاتە سەر ئەژنۆ و سەرچاوە وزە بخاتە ژێر کۆنترۆڵی ئەمریکا و هەروەها پرسی گەرووی هورمز لە بەرژەوەندی واشنتۆن چارەسەر بکات. بەڵام مەیدان گێڕانەوەیەکی تری دروست کرد.
ستراتیژی سێ لایەنەی ئێران لە مەیدان و شەقام و دیپلۆماسیدا لەگەڵ توانا ڕەسەنەکانیدا، تەحەدای حیساباتی واشنتۆنی کرد. ئاشکرابوونی لاوازی و سنوورداربوونی کۆگاکانی چەکی ئەمریکا، زیانەکانی بە ئامێر و هێزەکانی ئەمریکا، خستنەخوارەوەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و فڕۆکەی جەنگی و سەپاندنی تێچووی قورس، کەلێنی نێوان ئامانجە ڕاگەیەندراوەکان و ئەنجامە ڕاستەقینەکانی شەڕەکەی ئاشکرا کرد.
تەنانەت ئامانجکردنی ئەمریکا زیاتر بە ڕادەیەک کەم بووەوە کە جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ترەمپ، کەمکردنەوەی نرخی سووتەمەنی لە نێو ئامانجەکانی کردەوەکانی ئەمریکا لە دژی ئێران لەخۆگرتبوو و پرسی ئەتۆمی لە پێشینەدا نەخستەڕوو. ئەم گۆڕانکارییە لە قسەکردندا، لەگەڵ ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە دۆخی سەختی ناڕەزایەتییە سەربازی و ناوخۆییەکانی ئەمریکا، ئەوە نیشان دەدات کە تێچووی سیاسی و سەربازی ئەم ڕووبەڕووبوونەوە بۆ واشنتۆن زیاتر دەبێت.
لەم ڕوانگەیەوە گۆڕانکاری لە فەرماندەی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی سێنتکۆم دەتوانێت لە یەک کاتدا دوو مانای هەبێت: دانپێدانانی بێدەنگ بە نەگەیشتن بە ئامانجە سەرەتاییەکان و هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی کەسێکی بەرپرسیار یان قوربانییەک بۆ بەڕێوەبردنی فشارە ناوخۆییەکان. بێگومان ئەگەرێکی تریش هەیە، ئەویش چڕبوونەوەی ناکۆکییەکانە لەناو پێکهاتەی سیاسی و سەربازی ئەمریکا سەبارەت بە چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ ئێران و گەرووی هورمز. وەک چۆن هەندێک لە بەرپرسانی سەربازی ئەمریکیش گومانیان لە کاریگەریی بژاردەی سەربازی بۆ کردنەوەی هورمز دەربڕیوە.
غەززە؛ ڕێگایەکی نوێ بۆ دەستکەوت
دانانی جاسپەر جێفرس وەک فەرماندەی هێزی سەقامگیری نێودەوڵەتی پەیوەست بە پلانی ئاشتی غەززە بەشێکی گرنگی دیکەی ئەم هاوکێشەیە. ئەم پێشهاتە لە هەمان کاتدا ڕوودەدات کە ترەمپ دوای چەند مانگێک جارێکی دیکە پرسی غەززەی کردۆتە یەکێک لە میحوەرە سەرەکییەکانی سیاسەتی دەرەوەی خۆی و بەرپرسانی ئەمریکاش بەدوای ڕاوێژکاری نوێدا دەگەڕێن سەبارەت بە داهاتووی ئەم شریتە.
ئەو پلانانەی کە واشنتۆن دەیخاتە ڕوو، لەسەر بنەمای میحوەرەکانی وەک چەکداماڵینی حەماس، ئاوەدانکردنەوەی غەززە و کشانەوەی ڕژێمی زایۆنی لەم ناوچەیە دامەزراون. پێدەچێت ئەمریکا بە گواستنەوەی بەشێک لە توانای سەربازی و سیاسی خۆی بۆ پرسی غەززە، لە هەمان کاتدا بەدواداچوون بۆ ئامانجەکانی ڕژێمی زایۆنی کە لە ڕێگەی سەربازی و دیپلۆماسییەوە نەگەیشتوونەتە ئەنجامی خوازراو، هەوڵ دەدات دەستکەوتێک لە سیاسەتی دەرەوە بۆ ترەمپ دروست بکات؛ بە تایبەتی کە پێشینەی ئەو لە حاڵەتەکانی ئێران و هورمزەوە تا چین و ڕووسیا و شەڕی ئۆکرانیا ڕووبەڕووی کێشەی جددی بووەتەوە و گۆڕەپانی ناوخۆیی دەستکەوتێکی ئاسانی پێشکەش نەکردووە بۆ ئەوەی پێشکەشی خەڵک بکات.
هاوکێشەی ئێران لەگەڵ گۆڕینی فەرماندەکاندا ناگۆڕێت
بەڵام ئایا ترەمپ بە گۆڕینی فەرماندەکانی سێنتکۆم بەدوای ڕێکخستنەوەی سەربازیدا دەگەڕێت یان هەوڵی کەمکردنەوەی توندی فشارە سەربازییەکان و بەدواداچوونی شەڕی پەرتبوون و سزا ئابوورییەکان بۆ تاران یەکلاکەرەوە نییە. ئێران جەخت لەوە دەکاتەوە کە هاوکێشەی گەرووی هورمز بە قسەکردن و گواستنەوەی فەرماندەکان ناگۆڕێت و ئاسایش و شێوازی کردنەوەی و داخستنی ئەم ڕێڕەوی ئاوییە ملکەچی بەرژەوەندی و ئیرادەی ئێران دەبێت.
هەروەها ستراتیژی ئێران تەنیا کۆتایی هێنان بە شەڕ نییە؛ سزادانی دەستدرێژکار، دەرکردنی ئەمریکا لە ناوچەکە، دامەزراندنی نەزمێکی ئاسایشی ناوخۆیی، دەستەبەرکردنی ماف و قەرەبووکردنەوەی دەرئەنجامی دەستدرێژییەکە، دامەزراندنی سەروەری و ئاسایشی ئێران لە گەرووی هورمز، نەهێشتنی هەڕەشەکان لەسەر وڵات، هەڵگرتنی سزاکان و ئازادکردنی سەروەت و سامانی ئێران بەشێکن لەم هاوکێشە ستراتیژییە.
لەم ڕوانگەیەوە گۆڕینی فەرماندەیی لە سێنتکۆمدا دەتوانێت هەوڵێک بێت بۆ دووبارە پێناسەکردنەوەی گێڕانەوەی شکست و بەڕێوەبردنی دەرئەنجامەکانی نەک دروستکردنی گۆڕانکاری لە واقیع لەسەر زەوی. چەکی لەدەستچوو و تێچووی قورسی شەڕ بە گۆڕینی فەرماندەیەک قەرەبوو ناکرێتەوە و ئێرانیش وڵاتێک نییە کە بەم جۆرە گۆڕانکاریانە سازش لەسەری بکەوێت. تاران ستراتیژی خۆی بەگوێرەی هەلومەرجەکە ڕێکدەخات و هێزە چەکدارەکانی ئێرانیش لە ئامادەباشیدا دەمێننەوە بۆ ئەوەی وەڵامێکی یەکلاکەرەوە و ڕێگری لە هەر هەڕەشەیەک بدەن.