ئیدیعای مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانی عێراق، کە نووسینگەی تایبەتی لە هەولێر کراوەتە ئامانجی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئێران، لە دۆخێکدا بووە کە کارێکی لەو شێوەیە لەگەڵ پرەنسیپ و مێژووی هەڵسوکەوتی ناوچەیی کۆماری ئیسلامی ئێران ناگونجێت. هەرکاتێک ئێران بارەگای گروپە تیرۆریستی و جوداخوازەکانی چالاک لە هەرێمی کوردستانی عێراق بکاتە ئامانج، بە ئاشکرا بەرپرسیارێتی ئۆپەراسیۆنەکەی قبوڵ کردووە و وردەکارییەکانی خۆی ڕاگەیاندووە. لە لایەکی دیکەوە تاران هەمیشە ئاسایشی عێراقی بە بەشێک لە ئاسایشی خۆی زانیوە و تێچووی قورسی مرۆیی و دارایی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر و پاراستنی سەقامگیریی ئەم وڵاتە داوە.
بەم پێیە بەرپرسانی باڵای سەربازی و دیپلۆماسی ئێران ئیدیعای بارزانییان ڕەتکردووەتەوە و هۆشدارییان داوە لە هەوڵی دوژمنان بۆ دروستکردنی درز لە نێوان تاران و بەغدا و تێکدانی ئاسایشی ناوچەکە. پرسیاری بنچینەیی ئەوەیە: ئەگەر هێرشێک لەلایەن ئێرانەوە ئەنجامدرابێت، بۆچی هیچ بەرپرسیارێتییەکی فەرمی لە لایەن تارانەوە ڕانەگەیەندراوە و بۆچی ئەم بانگەشەیە لە کەشێکی تێکەڵ بە هەواڵسازیی سیاسی و میدیاییەوە کراوە؟
هەرێمی کوردستان؛ ناوبژیوانێکی ڕاستەقینە یان ئەکتەرێک لە سیناریۆیەکی ئەمریکیدا؟
ناتوانرێت چالاکبوونی کتوپڕی ڕۆڵی هەرێمی کوردستان لە هاوکێشە ناوچەییەکان بە جیا لە پێشهاتە میدیاییەکانی ڕۆژانی ڕابردوو هەژمار بکرێت. هاوکات لەگەڵ بانگەشەکان سەبارەت بە ڕۆڵی نێوەندگیری هەولێر لە نێوان ئێران و ئەمریکا، ماڵپەڕی ئەکسیۆس بە پشتبەستن بە سەرچاوە ئاگادارەکان، بانگەشەی ئەوەی کردووە کە واشنتۆن لە ڕێگەی نێوەندگیریی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، پەیوەندی بە سوپای پاسدارانەوە کردووە؛ ئیدیعایەک کە بەرپرسانی باڵای سیاسی و سەربازی ئێران ڕەتیان کردۆتەوە.
ئەم هەواڵسازییە لەگەڵ پێکهاتەی ناسراوی مەیدان و دیپلۆماسی و دانوستانەکانی ئێراندا ناگونجێت. ئێران لە ڕێگەی کەناڵە فەرمییەکان و لە ڕێگەی دەمی بەرپرسانی پەیوەندیدارەوە هەڵوێستی خۆی لەبارەی پرسە گرنگەکانی سیاسەتی دەرەوە ڕادەگەیەنێت و ئەگەر هەر دانوستانێک یان نێوەندگیرییەک دروست بکرێت نایشارێتەوە. بۆیە هاتنە ناوەوەی لەناکاوی هەولێر بۆ ناو ئەم جۆرە گێڕانەوەیانە، تیشک دەخاتە سەر ئەو پرسیارەی کە سەرکردەکانی هەرێم بە چ حیساباتێکیان بەکارهێناوە بۆ چوونە ناو ئەو یارییە میدیاییەی کە ئەمریکا دایڕشتووە؟
ڕێککەوتنی تاران و بەغدا و تاقیکردنەوەی بەرپرسیارێتی هەولێر
ئیدیعای بارزانی سەبارەت بە مەترسی لەسەر ئاسایشی عێراق لە کاتێکدایە کە پایەی سەرەکی پەیوەندییە ئەمنییەکانی ئێران و عێراق ڕێککەوتنی ئاسایشی تاران و بەغدایە؛ ڕێککەوتنێک کە بە هەوڵی شەهید دەریاوان عەلی شەمخانی لە ماوەی ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیدا پێکهێنرا و تیشکی خستە سەر بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و جوداخوازی و ئەو هۆکارانەی کە ئاسایشی دوو وڵات تێکدەدەن.
سەرەڕای ئەوەش، هەرێمی کوردستان هێشتا تۆمارێکی قبوڵکراوی لە جێبەجێکردنی تەواوەتی بەڵێننامە ئەمنییەکانی نەخستۆتەڕوو. چالاکیی گرووپە جوداخوازە چەکدارەکان و دژە ئێرانییەکان لەم ناوچەیەدا نیگەرانی بەردەوامی تاران بووە و چەندین ڕاپۆرت و لێدوان سەبارەت بە ڕاهێنان و تەیارکردنی بەشێک لە توخمەکانی دژە ئێرانی لە ناوچەکەدا، گرنگیی ئەم پرسەیان دوو هێندە کردووە.
ئەمە لەکاتێکدایە، کاتێک داعش هێرشی کردە سەر هەولێر، بە گوتەی مەسعود بارزانی، ئەمریکا لە قۆناغە سەرەتاییەکانی قەیرانەکەدا وەک چاوەڕوان دەکرا بەهانای ناوچەکە نەهات و ئەوە ئێران و شەهید لیوا قاسم سولەیمانی بوون کە چوونە ناو مەیدانەکە بۆ بەرگریکردن لە هەولێر و ڕووبەڕووبوونەوەی داعش. پێشینەیەکی لەم شێوەیە پرسیارێک دەوروژێنێت کە تا چەند سەرکردەکانی ناوچەکە پشت بە بەڵێنەکانی واشنتۆن دەبەستن.
ئەمریکا، دروستکردنی بەرەیەکی نوێ و تێچووی حیسابێکی هەڵە
هاوئاهەنگی ئەم ئیدیعایانە لەگەڵ گوشارەکانی ئەمریکا بۆ قۆرخکردنی چەک لە دەستی حکومەتی عێراق و هەوڵەکان بۆ داماڵینی چەک لە بەرخۆدان، هاوکات لەگەڵ باسکردنی داهاتووی ئامادەبوونی سەربازی واشنتۆن لە عێراق، پێویستی بە بیرکردنەوە هەیە. بۆچی لەم پرۆسەیەدا قسەی جددی لەسەر چەکداماڵینی گروپە چەکدارە چالاکەکانی ناوچەکە ناکرێت؟
پێدەچێت هەندێک لە بزووتنەوەکانی ئەم دواییە لە چوارچێوەی ستراتیژی ئەمریکا بۆ دروستکردنی بەرەی لاوەکی و وەرینی دەسەڵاتی ئێران و زیادکردنی گوشار لە مەیدان و دیپلۆماسیدا هەڵسەنگێندرێت؛ لە چالاککردنی هەڵەی تیرۆریستی لەسەر سنوورەکان و پێشهاتەکانی دەریای خەزەرەوە تا ئیدیعاکانی ئەم دواییەی دەسەڵاتدارانی ناوچەکە.
بەڵام ئەزموونی ساڵانی ڕابردوو دەریخستووە کە لە کاتە گرینگەکاندا، واشنتۆن بەرژەوەندییەکانی خۆی لە پێشینەی چارەنووسی هاوپەیمانەکانیدا دادەنێت. هەروەها شەڕی ئەم دواییە جارێکی دیکە نیشانی دا کە بۆ ئەمریکا تەنانەت نزیکترین هاوبەشەکانیش گرنگن بە مەرجێک خزمەت بە ئامانجە ستراتیژییەکانی وڵات بکەن.
لەم ڕوانگەیەوە بەغدا ناتوانێت بێباکانە بمێنێتەوە بەرامبەر بەو ڕەفتارانەی کە ڕەنگە ئاسایشی عێراق و پەیوەندییە ستراتیژییەکانی تاران و بەغدا تێکبدەن.