بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، ئێران و عێراق، بەهۆی مێژووی هاوبەش، نزیکیی جوگرافیایی، هاوبەشییە کلتوورییەکان و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانەوە، توانایەکی بەرچاویان بۆ گەشەپێدانی گەشتیاری هەیە. هەرێمی کوردستانیش، بە سروشتی جیاواز، شاخەکان، دۆڵە سەوزەکان، شوێنەوارە مێژووییەکان و کولتووری میوانداری، دەتوانێت ڕۆڵێکی گرنگ لە پەرەپێدانی ئەم پەیوەندییەدا بگێڕێت. لە لایەکی دیکەوە، شار و ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران، لەوانە کرماشان، سنە و ورمێ، بە سەرچاوە سروشتی و مێژووییەکانیان، دەتوانن ببنە بەشێک لە تۆڕێکی هاوبەشی گەشتیاریی سنووری.
بەڵام پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: ئایا ئێمە تەنها بە سەردانی گەشتیاران لە نێوان ئەم ناوچانەدا ڕازی دەبین، یان دەتوانین ئەم جوڵەیە بگۆڕین بۆ هێزێکی ڕاستەقینە بۆ دروستکردنی کار، زیادکردنی داهات و پەرەپێدانی ئابووریی ناوخۆ؟
لە ئێستادا، یەکێک لە گرنگترین کێشەکانی گەشتیاری لە زۆرێک لەم ناوچانەدا، جیاوازیی نێوان بوونی سەرچاوە و توانای بەکارهێنانی ئابووریی ئەو سەرچاوانەیە. بوونی شوێنی مێژوویی، سروشتی جوان، دەستی بەرهەمهێنەری پیشەسازیی دەستی و خواردنی ناوخۆ بە تەنها بۆ گەشەی گەشتیاری بەس نییە. ئەوەی گرنگە، توانای پێکەوەبەستنی ئەم پێکهاتانەیە لە چوارچێوەی بەرهەمێکی گەشتیاریی تەواودا؛ بەرهەمێک کە گەشتیار بتوانێت بە ئاسانی پلانی گەشتەکەی دابنێت، زانیاریی دروست بەدەست بهێنێت، خزمەتگوزاریی گونجاو وەربگرێت و ماوەی زیاتر لە ناوچەکەدا بمێنێتەوە.
لەو ڕووەوە، پێویستە پەیوەندیی گەشتیاری لە نێوان ئێران، عێراق و هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەیەکی فراوانتر و لەسەر بنەمای هاوکاریی دامەزراوەیی دابڕێژرێتەوە. ڕێکخستنی گەشتیاریی مێژوویی و ئایینی، گەشتیاریی سروشتی و وەرزشی، گەشتیاریی خواردن و کلتوور، هەروەها گەشتیاریی بازاڕ و پیشەسازیی دەستی، دەتوانێت جۆرە جیاوازەکانی گەشت بۆ هەردوو لای سنوور دروست بکات. بۆ نموونە، گەشتیاریی سروشتی و کلتووری دەتوانێت پەیوەندیی نێوان کرماشان و هەرێمی کوردستان بەهێز بکات، بە مەرجێک کە ڕێڕەوی گەشت، خزمەتگوزارییەکان، ڕێنمایی گەشتیاری و بازاڕکردنی هاوبەش بە شێوەیەکی پیشەیی ڕێکبخرێن.
هەروەها نابێت ڕۆڵی کەرتی تایبەت و وەبەرهێنانی هاوبەش پشتگوێ بخرێت. حکومەتەکان دەتوانن ڕێگا و مەرجی کارکردنی ئاسانتر بۆ کۆمپانیا گەشتیارییەکان، هۆتێلداران، ڕێنمایانی گەشتیاری و بەرهەمهێنەرانی پیشەسازیی دەستی دابین بکەن. بەڵام ئامانج نابێت تەنها زیادکردنی ژمارەی گەشتیاران بێت؛ بەڵکو پێویستە داهاتی گەشتیاری بە شێوەیەکی دادپەروەرانە بگاتە کۆمەڵگە ناوخۆییەکان و بەشداریی خەڵکی گوند و شارۆچکەکان لە زنجیرەی بەهای گەشتیاریدا زیاد بکرێت.
یەکێکی دیکە لە بنەما سەرەکییەکان، بەڕێوەبردنی زانیاری و بازاڕکردنی دیجیتاڵییە. ئەگەر گەشتیار نەتوانێت زانیاریی باوەڕپێکراو لەبارەی شوێنە گەشتیارییەکان، ڕێگاوبان، شوێنی مانەوە، نرخ و خزمەتگوزارییەکان بەدەست بهێنێت، زۆرێک لە دەرفەتەکانی گەشتکردن لەدەست دەچن. دروستکردنی پلاتفۆرمێکی هاوبەش بۆ ناساندنی تواناکانی گەشتیاری، بە زمانی کوردی، فارسی، عەرەبی و ئینگلیزی، دەتوانێت هەنگاوێکی کرداری بێت بۆ یەکخستنی زانیاری و پەرەپێدانی بازاڕی گەشتیاریی ناوچەکە.
لەگەڵ ئەمانەشدا، پێویستە ڕاستگۆیانە دان بەوەدا بنرێت کە سنوور، ڕێکارە یاساییەکان، جیاوازییەکانی بەڕێوەبردن، کێشەکانی گواستنەوە، دۆخی ئابووری و ئاستی ئاسایش دەتوانن کاریگەرییان لەسەر گەشتکردن هەبێت. بۆیە هیچ ستراتیژییەکی گەشتیاری نابێت تەنها لەسەر بانگەشە و ناساندن دامەزرێت؛ بەڵکو پێویستی بە پلانی جێبەجێکردن، هاوکاریی بەردەوامی دامەزراوەکان، پێوانەی هەڵسەنگاندن و ڕێکاری یاساییی ڕوون هەیە.
پێشنیاری من ئەوەیە کە کۆڕێکی هاوبەشی گەشتیاری لە نێوان نوێنەرانی دامەزراوە پەیوەندیدارەکانی ئێران، حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان، بەشداریی کەرتی تایبەت و شارەزایانی بواری گەشتیاری پێکبهێنرێت. ئەم کۆڕە دەتوانێت لە هەنگاوی یەکەمدا سێ ئەرکی سەرەکی لە ئەستۆ بگرێت: دیاریکردنی ڕێڕەوە هاوبەشەکانی گەشتیاری، ناساندنی بەرهەمە گەشتیارییە جیاوازەکان و دانانی سیستەمێک بۆ کۆکردنەوە و شیکردنەوەی داتای گەشتیاری. پاشان، بە پشتبەستن بە ئەنجامی کارەکان، دەتوانرێت پلانێکی چەندساڵە بە ئامانجی دیاریکراو بۆ زیادکردنی ماوەی مانەوەی گەشتیاران، داهاتی ناوخۆ و ژمارەی کاروبارییە گەشتیارییەکان ئامادە بکرێت.
لە کۆتاییدا، گەشتیاری لە نێوان ئێران، عێراق و هەرێمی کوردستان نابێت تەنها وەک جوڵەیەکی کاتیی گەشتیاران سەیر بکرێت؛ بەڵکو دەبێت وەک دەرفەتێکی ستراتیژی بۆ پەرەپێدانی ئابووری، پاراستنی میراتی کلتووری و بەهێزکردنی پەیوەندییە مرۆییەکان مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت. سنوورە جوگرافیاییەکان ناتوانن بە تەنها ببنە ڕێگر، ئەگەر ئیرادەی سیاسی، پلانی زانستی و بەڕێوەبردنی پیشەیی هەبێت. ئێستا کاتی ئەوەیە لە ناساندنی تاکە شوێنەکانەوە بڕۆین بۆ دروستکردنی تۆڕێکی هاوبەشی گەشتیاری؛ تۆڕێک کە سوودی بۆ گەشتیار، وەبەرهێنەر، بەرهەمهێنەر و کۆمەڵگە ناوخۆییەکان هەبێت.
گەشتیاری کاتێک سەرکەوتووە کە جوانیی سروشت و دەوڵەمەندیی مێژوو تەنها ببینرێن نەک، بەڵکو ببنە هۆی دروستکردنی کار، داهات و داهاتوویەکی بەردەوام بۆ خەڵکی ناوچەکە.
بە قەڵەمی "حسێن خانی"