جام کوردی - لەم ڕاپۆرتەدا پشت پەردەی پشتیوانییە ئاشکراکەی دۆناڵد ترامپ لە بنیامین ناتنیاهو لە هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیلدا دەخرێتە ڕوو و پرسیارێکی هەستیار دەوروژێنرێت: ئایا بەهێزکردن پێگەی هەڵبژاردنی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، پەیوەندی بە چاوەڕوانیی دەستکەوتێکی سەربازیی نوێ دژی ئێرانەوە هەیە پێش هەڵبژاردنەکانی نیوه‌وەرزەی ئەمریکا؟
ئەم پرسارە تەوەری گریمانەیەکە کە «دانی سیترینوویچ»، بەڕێوەبەری پێشووی بەشی ئێران لە هەواڵگریی سەربازیی ئیسرائیل، بە دەربڕینی نیگەرانی بەرامبەر بە لێدوانەکانی ئەمدوای ترامپ خستوویەڕوو. ناوبراو ئەگەری ئەوەی داناوە کە ڕەنگە ناتنیاهو لە بەرامبەر بەدەستهێنانی پشتیوانی سیاسیی سەرۆکی ئەمریکادا، بەڵێنی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی هاوبەشی دیکەی دژی ئێران داوە. هەرچەندە ئەم ئەگەرە تا ئێستا وەک رێککەوتنێکی ڕاستەقینە نەسەلمێنراوە، بەڵام لێکدانەوەی لۆژیکی سیاسی و ستراتیژییەکەی دەتوانێت لایەنی نوێی ڕووداوەکان ئاشکرا بکات.
دوو هەڵبژاردن و خەملاندنێکی ئەگەری
ترامپ لە پەیامی خۆیدا، ناتنیاهوی وەک سەرکردەیەکی ئازا و هاوبەشێکی مەزن لە رووبەڕووبوونەوەی کۆماری ئیسلامیدا پێناسە کردووە و جەختی لەسەر پێویستیی تەواوکردنی ئۆپەراسیۆنەکە دژی ئێران کردووەتەوە. ئەم هەڵوێستە لە ئاستانەی هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیلدا، تەنها پشتیوانییەکی دەرەکی نییە، بەڵکو دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ بەهێزکردنی ئەو گێڕانەوەیەی کە تێیدا ناتنیاهو وەک دڵنیایی بەرەنگاربوونەوەی هەڕەشەی ئێران و خاوەن پشتیوانی ڕاستەوخۆی واشنتۆن بناسرێت.
بەڵام گرنگیی ئەم پشتیوانییە بۆ ترامپ لەوانەیە لە ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل تێپەڕێت. سەرۆکی ئەمریکا لە سەربەندی هەڵبژاردنەکانی نیوه‌وەرزەی سێی تشرینی دووەمدایە؛ هەڵبژاردنێک کە ئەنجامەکەی دەتوانێت کاریگەری لەسەر هاوسەنگی دەسەڵات لە کۆنگرەس و توانای حکومەت بۆ پێشخستنی بەرنامەکانی هەبێت.
لە کاتی غەیرەئاسایی ئێستادا، شەڕی ئێران بووەتە یەکێک لە دۆسیە گرنگەکانی هەڵسەنگاندنی کارکردی حکومەتی ئەمریکا. خەرجییە ئابوورییەکان و فشاری سەر بژێوی خێزانەکان، ئەم پرسارە لە رای گشتیدا دەوروژێنێت کە دەستکەوتی کۆتایی شەڕەکە چییە و ئایا ئەنجامەکانی لەگەڵ تێچووەکاندا گونجاوە؟ لە چنین فەزایەکدا، بەدەستهێنانی دەستکەوتێک کە ترامپ بتوانێت وەک سەرکەوتنێکی یەکجاری پێشکەشی بکات، دەتوانێت بەهای سیاسی بۆی هەبێت. لێرەوە پەیوەندی نێوان هەدوو هەڵبژاردن سەر هەڵدەدات: ترامپ یارمەتی بەهێزبوونی پێگەی ناتنیاهو دەدات و ناتنیاهوش بە ئامادەکردنی زەمینەی دەستکەوتێکی سەربازی دژی ئێران، یارمەتی ترامپ دەدات بۆ سەرلەنوێ دروستکردنەوەی پێگە سیاسییەکەی لە ئەمریکا.
ناتنیاهو چی دەتوانێت بە ترامپ بدات؟
لەو گریمانەیەدا، ناتنیاهو تەنها وەرگری پشتیوانی ترامپ نییە، بەڵکو دەتوانێت ڕۆڵێکی کارا لە هاوکێشە سیاسییەکانی سەرۆکی ئەمریکادا بگێڕێت. ئەگەر ناتنیاهو لە هەڵبژاردنەکاندا سەرکەوێت، ترامپ دەتوانێت ئەم ئەنجامە وەک نیشانەی سەرکەوتنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ هاوبەشە سەرەکییەکەی واشنتۆن لە ناوچەکەدا بخاتە ڕوو. بەڵام دەستکەوتی گرنگتر بۆ ئەو لەوانەیە لە بواری سەربازیدا شکل بگرێت؛ واتە بەدەستهێنانی ئەنجامێک دژی ئێران کە بتوانرێت وەک بەدیهاتنەی ئامانجەکانی شەڕ پێشکەش بکرێت.
بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا، دەبێت جیاوازی بکرێت لە نێوان ئەم لۆژیکە ئەگەرییە و بوونی ڕێککەوتنێکی ڕاستەقینەدا. لێدوانەکانی ترامپ و گریمانەکەی سیترینوویچ، بە تەنها نەسەلمێنراون کە ناتنیاهو بەڵێنی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی سەربازی نوێی داوە، یان پشتیوانی هەڵبژاردنی ترامپ مەرجدار بووبێت بە چنین بەڵێنێکەوە.
دژایەتیی ترامپ؛ دەرچوون لە قەیران بە توندکردنەوەی هەمان قەیران؟
گرنگترین کێشە لەم سیناریۆیەدا، ئەو دژایەتییەیە کە لە هاوکێشە ئەگەرییەکانی ترامپدا بوونی هەیە. ئەگەر شەڕی ئێران بەهۆی تێچووی ئابوورییەوە بووبێتە خاڵێکی لاواز بۆ حکومەتی ئەمریکا، کەواتە کەمکردنەوەی گرژی و گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی پایەدار دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی فشارە سیاسییەکان. بەڵام ئەگەر حکومەتی ترامپ نەتوانێت ئەنجامی ئۆپەراسیۆنەکانی پێشوو وەک سەرکەوتن بناسێنێت، لەوانەیە خواست بۆ دەستکەوتێکی سەربازیی نوێ پەرە بسێنێت.
لە کۆتاییدا، هەرچەندە هێشتا بەڵگەی سەربەخۆ بۆ سەلماندنی ئەم معامەلە سیاسییە نییە، بەڵام هاوکاتبوونی هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، مەترسیی تێکەڵبوونی پێوەرە انتخاباتییەکان لەگەڵ مەرجە ئەمنییەکان زیاتر دەکات؛ بارودۆخێک کە دەتوانێت قەیرانەکان لە ناوچەکەدا قووڵتر بکاتەوە.