سەید عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە کاتی روونکردنەوەی دۆخی کۆتایی راوێژکارییەکان لەگەڵ ناوبژیوانی قەتەری سەبارەت بە پلانی کردنەوەی گەروی هورمز، ڕایگەیاند کە راوێژکارییەکان هێشتا بەردەوامن، بەڵام هێشتا ئەنجامێکی یەکلاکەرەوە بەدەست نەکەوتووە. بە گوتەی ناوبراو، گەیشتن بە ئەنجام وابەستەی ئەو وەڵامانەیە کە لایەنی بەرامبەر بە پرسیارەکانی ئێرانی دەداتەوە.
عێراقچی لە پەراوێزی کۆبوونەوەی کۆمیسیونی ئەمنی نەتەوەیی و سیاسەتی دەروەی پەرلەمانی ئێران سەبارەت بە سەردانی شاندی ئێرانی بۆ قەتەر، وتی: ئەم سەردانە لە ئاستی جێگری وەزیری دەرەوە ئەنجامدراوە و ئامانجی درێژەپێدانی راوێژکاری بووە لەگەڵ ناوبژیوانانی قەتەری؛ ئەو ناوبژیوانانەی کە لە هەفتەکانی ڕابردووشدا لە تاران ئامادە بوون.
راوێژکارییەکان لەبارەی پلانی دوو ڕۆژەی گەروی هورمز بەردەوامن
وەزیری دەرەوە جەختیکردەوە کە لە سەردانی شاندی ئێرانی بۆ قەتەردا، لە بنەڕەتدا هیچ بەرنامەیەک بۆ دانوستان لەگەڵ لایەنی ئەمەریکی نەبووە و راوێژکارییەکان لە ڕێگەی ناوبژیوانانەوە بەڕێوەچوون.
ناوبراو وتی کە راوێژکارییەکان لەبارەی پلانی دوو ڕۆژەی کردنەوەی گەروی هورمز لە قۆناغی جێبەجێکردندان، بەڵام هێشتا ناتوانرێت باسی ئەنجامی یەکلاکەرەوە بکرێت و وەڵامی لایەنی بەرامبەر بۆ پرسیارەکانی ئێران کاریگەری دەبێت لەسەر دیاریکردنی ئەنجامی کۆتایی.
عێراقچی هەروەها ئاماژەی بە هەوڵەکانی ناوبژیوانانی قەتەری و پاکستانی کرد لە ڕۆژانی ڕابردوودا و هەواڵی بەردەوامبوونی راوێژکارییەکانی سەبارەت بە مەرجەکانی ئێرانی ڕاگەیاند. بە پێی ڕوونکردنەوەکانی، پێشنیاری کەمکردنەوەی ماوەی جێبەجێکردنی پلانی کردنەوەی گەروی هورمز سەرەتا لەلایەن قەتەرەوە خڕوەتەڕوو و لە کۆتاییدا پرسی جێبەجێکردنی دوو ڕۆژەی ئەم پلانە تاوتوێ کراوە.
مەرجەکانی ئێران بۆ کردنەوەی گەروی هورمز
عێراقچی لە لێدوانەکانی پێشووی خۆیدا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی «الجزیره» جەختیکردبوو کە کردنەوەی گەروی هورمز لە روانگەی ئێرانەوە مەرجدارە بە بەدیهاتنی کۆمەڵێک مەرج. لەوانە: هەڵوەشاندنەوەی سزاکانی پاش لێکتێگەیشتنی ئیسلام‌آباد، کەمکردنەوەی ئامادەبوونی هێزەکانی ئەمەریکا لە ناوچەکەدا، گەڕاندنەوەی لێخۆشبوونە نەوتییەکان و ئازادکردنەوەی سەروەت و سامانی بەستراوەی ئێران.
بە گوتەی وەزیری دەرەوە، ئێران هەروەها داوای بەڕەسمی ناسینی ڕێڕەوی نوێی کەشتیوانی دەکات کە لەگەڵ عومان لە گەروی هورمز دروست کراوە و داوای ڕاگرتنی ڕێڕەوەکانی تریش کردووە.
ئاگرینبەست و کۆتاییهاتن بە جەنگ لە هەموو بەرەکاندا، لەوانەش لبنان، بابەتێکی تری بووە کە عێراقچی وەکو بەشێک لە مەرجەکانی ئێران خستوویەتیەڕوو. ناوبراو پێشتر وتوویەتی کردنەوەی گەروی هورمز بەپێی مەرجەکانی ئێران دەتوانێت زەمینە بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستان لەگەڵ ئەمەریکا لەبارەی کێشە ماوەکانەوە دابین بکات.
عێراقچی: لە ئێستادا دانوستانی ڕاستەوخۆمان لەگەڵ ئەمەریکا نییە
وەزیری دەرەوە هەروەها سەبارەت بە خەمڵاندنەکان سەبارەت بە ئەگەری دیدار لەنێوان بەرپرسانی ایرانی و ئەمەریکی لە قەتەر، ڕایگەیاند کە لە ئێستادا هیچ بەرنامەیەک بۆ چنین دیدارێک بوونی نییە. ناوبراو وتی کە ئێران لە دۆخی ئێستادا پێویستی بە دیداری ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمەریکییەکان نابینێت و ناوبژیوانان خەریکی گواستنەوەی دیدگا و مەرجەکانی تارانن.
ناوبراو جەختیکردەوە: «هیچ ئەگەری ڕوودانی جەنگ ڕەتناکەینەوە و بۆ هەموو سیناریۆیەکی ئامادەین.» و باسی لەوە کرد کە چەکەکانیان مۆدێرن کردووە، خاڵە لاوازەکانیان پڕکردووەتەوە و هێزەکانیان لە بەرزترین ئاستی ئامادەییدان.
سەبارەت بە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی اتمی، عێراقچی وتی کە هێشتا مەودایەکی زۆر ماوە بۆ گەڕانەوەی هاوکارییەکان لەگەڵ ئاژانس بۆ دۆخی ئاسایی، چونکە بنکە اتمییەکانی ئێران کە لەژێر چاودێریدابوون کراونەتە ئامانج و ئاژانسیش پرۆتۆکۆلی پشکنینی بۆ چنین حاڵەتانە نییە.
تاران بۆ دیپلۆماسی و بەرگری ئامادەیە
لە کۆتاییدا، وەزیری دەرەوەی ئێران جەختیکردەوە کە کۆماری اسلامی ئێران هاوکات بۆ بەرگری و دیپلۆماسی ئامادەیە و ئەوەی کە ئەمەریکا چ ڕێڕەوێک هەڵدەبژێرێت، وابەستەیە بە عەقڵانیەتی ئەو وڵاتە.