جام کوردی - عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، لە سەردانە نەێنییەکەی ئەم دواییەی بۆ تاران، زیاتر لە نیوەی ڕێگەی گەیشتن بە لێکتێگەیشتنێکی ئەگەری بڕیوە. بە پشت بەستن بە سێ سەرچاوەی شیعەی ئاگادار، ئەم پێشکەوتنە گرووپە چەکدارەکانی تووشی نیگەرانی کردووە لە «خانەنشینکردنی پێشوەختە»؛ چونکە کۆتاییهاتنی جەنگ لەگەڵ ئێران دەتوانێت ئەوان بکاتە گرووپێکی «بێکار».
▪️ بە وتەی سەرچاوە نزیکەکان لە نووسینگەی سەرۆکوەزیرانەوە، زەیدی توانیویەتی لەسەر **٤ خاڵ لە کۆی ۷ داواکاری**ی کە تاران نزیک دوو مانگ لەمەوبەر وەک مەرجی دەستپێکردنی دانوستانەکان خستبوویەڕوو، ڕێککەوتنی نێوان ئێران و ئەمەریکا بەدی بهێنێت. ئەم داواکارییانە بریتین لە دۆسیەی ئەتۆمی، گەمارۆی دەریایی و ڕاگرتنی جەنگی فراوان لە ناوچەکەدا، بەڵام **٣ خاڵ هێشتا وەک خاڵی جیاوازی** ماونەتەوە.
▪️ فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق، ڕایگەیاندووە کە سەردانی سەرۆکوەزیران بۆ ئێران «هەوڵێک بوو بۆ نزیککردنەوەی تێڕوانینی لایەنی ئێرانی و ئەمەریکی».
▪️ هادی عامری، ڕێبەری ڕێکخراوی بەدر، و فالح فەیاز، سەرۆکی حەشدی شەعبی، لەم سەردانەدا هاوڕێیەتیی زەیدییان کردووە.
🔹 ترسی فەسائیل (گرووپە چەکدارەکان) لە ڕۆژی پاش جەنگ
لە هاوپەیمانیی بەڕێوەبردنی دەوڵەتدا، نیگەرانی لە نزیکبوونەوەی ئێران و ئەمەریکا گەیشتووەتە ناو گفتوگۆ سیاسییەکانەوە. ڕێبەرێکی ئەم هاوپەیمانییە دەڵێت تەنها نزیکبوونەوەی واشنگتن و تاران بۆ گرووپە چەکدارەکان «ترسناک» دەبێت، چونکە لە پاش کۆتاییهاتنی پێکدادانەکە، ڕەنگە هیچ ڕۆڵێکی دیاریکراو بۆ خۆیان نەبیننەوە. بە باوەڕی ئەو، توندبوونی ئاڵۆزییەکانی ئێستا، لەوانە تۆمەتباركردنی دەوڵەت و سەرۆکوەزیران و پێداگریکردن لەسەر چەک، ناکرێت لە ترسی کەمبوونەوەی نفوزی ئەم گرووپانە لە حاڵەتی کۆتاییهاتنی جەنگدا جیا بکرێتەوە.
ئەندامێکی چوارچێوەی هەماهەنگییش زانیارییەکانی پێشووی «المدی» پشتڕاست دەکاتەوە سەبارەت بە نزیکبوونەوەی زەیدی لە پێکدادان لەگەڵ گرووپە چەکدارەکان و چاوەڕوانیی ئەو بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی سیاسی لە چوارچێوەکە. لە یەکێک لە هەنگاوەکانی توندکردنەوەی دۆخەکەدا، بزووتنەوەی «النجبا» ڕایگەیاند کە وەڵامی بانگەوازی ڕێبەری ئێرانی داوەتەوە سەبارەت بە «یەکڕیزیی مەیدانەکان»؛ ڕێبەری ئێران هەفتەی ڕابردوو فەرمانی بە فەرماندە باڵاکانی هێزە چەکدارەکانی ئێران کردبوو کە بە بێ «سنووربەندیی جوگرافی» دەستبەجێ وەڵامی هەر هەڕەشەیەکی ئەگەری بدەنەوە.
🔹 تیرۆرکردنی عەلوانی و شەپۆلی تۆمەتەکان
ئاڵۆزییەکان گەیشتنە دۆسیەی تیرۆرکردنی ئەحمەد عەلوانی، پەرلەمانتاری پێشووی سونە، لە بەیروت. راوێژکارێکی سیاسیی پێشوو، بە گرێدانەوەی کات و بارودۆخە ناڕوونەکەی ئەم رووداوە بە ژینگەی ئاڵۆزی سیاسی و ئەمنیی عێراقەوە، دەڵێت دوای کوژرانی عەلوانی، هەژمار و تویتە نائاساییەکان چالاک بوون و ئاڵوگۆڕی تۆمەتەکان دۆخێکی یادخستەوە کە پێش دەرکەوتنی داعش لە ناوچە خۆرئاواییەکاندا باڵادەست بوو.
ئەو هۆشداری دەدات کە دووبارە بەرهەمهێنانەوەی ئەم فەزایە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ دەرکەوتنی گرووپە چەکدارەکان لە گۆڕەپانەکەدا، تەنانەت ئەگەر هۆکارە ڕاگەیەندراوەکانی بوونیشیان نەمابن. بەڵام بە پشت بەستن بە سەرچاوە ئەمنییەکان، ئەگەری تاوانکاری بوونی رووداوەکە ڕەت ناکاتەوە و ئاماژە بە چالاکبوونی مافیاکانی بەیروت دەکات کە عێراقییەکان دەکەنە ئامانج. بە وتەی ناوبراو، لەم ڕۆژانەی دواییدا ١٣ یان ١٤ عێراقی، لەوانە بازرگانان، لەکاتێکدا هەندێکیان لە دەرگاکانی فڕۆکەخانە و هەندێکی تریان لە گەشتە چارەسەرییەکاندا بوون، بۆ وەردگرتنی فیدیە (باجی دارایی) ڕفێنراون. عەلوانی چوار ڕۆژ دوای ونبوونی، لە شوقەیەکدا لە ناوچەی «طریق الجدیدة»ی بەیروت بە خنکێنراوی دۆزرایەوە. ناوبراو ساڵی ڕابردوو پاش تێپەڕاندنی ١٢ ساڵ زیندانیکردن بە تۆمەتی کوشتنی دوو سەرباز لە ساڵی ٢٠١٣دا، لەسەر بنەمای لێخۆشبوونی گشتی ئازاد کرابوو.
🔹 ڕاگرتنی کۆبوونەوە ئاشکراکانی چوارچێوەی هەماهەنگی
جیاوازییەکان لەسەر دۆسیەی چەک، دەروازە سنورییەکان و نفوز لە دامەزراوەکانی دەوڵەتدا، بە وتەی سەرچاوە شیعەکان، کۆبوونەوەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی لە ١٩ی تشرینی دووەمەوە پەک خستووە.
خالد ئەلمرسومی، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی هاوپەیمانیی گەشەپێدان، گێڕانەوەیەکی جیاواز پێشکەش دەکات و ڕەت دەکاتەوە کە پەیوەندیی نێوان سەرکردەکانی هاوپەیمانییەکە پەک کەوتبێت؛ بە وتەی ئەو، دیدارە دوقۆلاییەکان و کۆبوونەوە فراوانەکان بە دوور لە ڕاگەیاندنەکان بەڕێوە دەچن و قۆناغی ئێستا لە جیاتی هەڵوێستی ڕاگەیاندن، پێویستی بە هەنگاوی کرداری هەیە. بەغدا لەم دواییانەدا دەروازەی سنوریی «الشیب»ی لە میسان کە دوو مانگ داخرا بوو، کردەوە و دەروازەیەکی تری لەگەڵ ئێران لە دیالە داخست. جیاوازییەکی نوێش دوای بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتی دەزگایەکی فەرمی زانیاری سەبارەت بە قاچاخچێتیی نەوت لە ناوچەی «جرف الصخر» بۆ سەر دۆسیەکان زیاد بوو؛ دۆسیەیەک کە گرووپە چەکدارەکان ڕووبەڕووی تۆمەت دەکاتەوە لەبارەی نفوزی ئابووری و ئەمنیی خۆیانەوە.
🔹 جیاوازییەکان گەیشتنە دەوڵەت
سەرچاوە سیاسییەکان پێشبینی دەکەن کە گۆڕانکارییەکانی داهاتوو دوو بۆ سێ وەزیر لەخۆ بگرێت. ئەلمرسومی بوونی ئاراستەیەک بۆ گۆڕانکاریی وەلایی (وزاری) ڕەت ناکاتەوە، بەڵام دەیبەستێتەوە بە جیاوازییە سیاسییەکانی چوارچێوەکەوە و دەڵێت کارای ژمارەیەک لە وەزیران لە دوای ڕووبەڕووبوونەوەی دەوڵەت لەگەڵ دۆسیە ئابووری و ئەمنییە ئاڵۆزەکاندا لەژێر هەڵسەنگاندندایە. بە وتەی ئەو، هەر گۆڕانکارییەک وەزیرانی خولی یەکەم لەخۆ دەگرێت کە مانگی ئایاری ڕابردوو متمانەیان وەرگرت و «هۆکاری تەواو پیشەیی» دەبێت. ئەو هەروەها ناکۆکییەکانی ئێستا بە پێشەکییەک بۆ بنیادنانەوەی پێکهاتەی چوارچێوەی هەماهەنگی نازانێت، بەڵام ڕوودانی لە قۆناغی داهاتوودا و ئەگەری هەیە دوای هەڵبژاردنەکانی داهاتوو بە دوور نازانێت.
سەرچاوە: المدی