جام کوردی - پردی خوسرەو لە دڵی ناوچەی مێژوویی بێستون وەک یەکێک لە شوێنەوارە دیارەکانی مێژوو و تەلارسازی ئێران هەڵکەوتووە. درێژی ئەم پردە ٨٠.١٥٢ مەترە و پانییەکەی ٤ مەتر و ٢٠ سانتی مەترە. پردی خوسرەو دوو کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژئاوای شاری بێستون لەسەر ڕووباری گاماسیاب هەڵکەوتووە.
پردی خوسرەو درێژییەکەی ٨٠.١٥٢ مەترە و بە ئاراستەی ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوا دروستکراوە و ٩ ستوونی هەیە و لە ساڵی ١٤٠٠ وەک شوێنەوارێکی نیشتمانی تۆمارکراوە.
هەرچەندە پردی خوسرەو لە سەردەمی ساسانییەکانەوە تا ئێستا ماوەتەوە، بەڵام لە سەردەمی ڕاولینسۆنەوە سەرنجی شوێنەوارناسانی ئەوتۆی بۆ خۆی ڕانەکێشاوە.
دەکەوێتە نێو شوێنەوارە سەرسوڕهێنەرەکانی سەردەمی ساسانییەکان. پردی خوسرەو ٩ ستوونی هەیە کە لە کۆمەڵێک پردی کەوانەییدان کە بە ئاراستەی ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوا درێژ دەبنەوە و لە بەردی بڕاو لەسەر بەردی فەرش دروستکراون کە بنی ڕووبارەکە دەگرێتەوە بە پانی نزیکەی ٥٠ مەتر. هەر دەرچەی پردێک لە سێ بەش پێکدێت، کە بەشێکی ناوەندی چوارگۆشە و دوو بەشی سێگۆشە لە هەردوو لا. پردەکە بە بەکارهێنانی بەستەرە کانزاییەکان بەستراوەتەوە و بە داروپەردووی بەرد و گەچ بەهێزکراوە.
پردی خوسرەو نەک هەر شوێنێکی سەرنجڕاکێشی مێژووییە، بەڵکو وەک بیرهێنانەوەی ڕێڕەوی سوپای ئیسلامی بۆ شەڕی نەهاوەند گرنگە. ئەم پردە تاکە میحوەرێک بوو کە عەرەبەکان لە ڕێگای نەهاوەند بەکاریان دەهێنا. لە سەردەمی سەفەوییەوە پردی خوسرەو زیانێکی زۆری بەرکەوتووە و تێکچووە تا ئەو ڕادەیەی کە سەرەنجام ناتەواو بووە و بەکارنەهاتووە. هەر بەم هۆیەشەوە لەم ماوەیەدا پردی بابۆڵ شا عەباسی نادرئاباد جێگەی پردی خوسرەوی گرتەوە.
لە دەیان ساڵی ڕابردوودا بە ئامانجی ئاسانکاری بۆ هاتوچۆی دانیشتوانی ناوچە نزیکەکان، پردی نوێ لەسەر بناغەکانی پردی ساسانی دروست کراون. ئەم پردە نوێیانە کە نزیکەی یەک مەتر پانن، ڕێگایەکیان بۆ بەستنەوەی گوندەکانی چەمباتانی خواروو و سەرەوە و بێزاناباد ڕەخساندووە.
پردی خوسرەو بە تێپەڕبوونی کات زیانێکی زۆری بەرکەوتووە، بەجۆرێک کە لە سەردەمی سەفەویدا بەکارنەهاتووە و لەم کاتەدا پردێکی دیکە نزیکەی یەک کیلۆمەتر بەرەو سەرەوەی پردی ساسانییەکان دروستکرا.
لە ڕووی مێژووییەوە پردی خوسرەو سەردەمی ساسانییەکانە و بە دانانی ناوەکەی بۆ خوسرەو پەرویز، زۆرجار دەگەڕێتەوە بۆ ئەو. ئەم کارە هونەرییە دەکەوێتە ناوەڕاستی جادەی ساسانی کە گەیشتە تەخت شیرین و سەرماج. لە مێژووی ئیسلامیشدا ڕۆڵی هەبووە لە ڕێڕەوی پەیوەندییەکان و بۆ بەزاندنی ناوچە مێژووییە جۆراوجۆرەکان بەکارهاتووە.
لە کۆتاییدا، پردی خوسرەو وەک شاکارێکی تەلارسازی کۆن هەڵکەوتووە لە ناوچەی بێستون. ئەم پردە بە مێژوویەکی ئاڵۆز لە سەردەمی ساسانییەکانەوە تا ئێستا، ڕۆڵێکی گرنگی لە مێژوو و کولتووری ناوچەکەدا هەبووە. پێکهاتە و تەلارسازی ناوازەی کە ڕەنگدانەوەی سەردەمی خۆیەتی، وایکردووە پۆل خوسرەو ببێتە یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین شوێنە گەشتیاری و مێژووییەکانی ناوچەکە. ئەم شوێنەوارە دێرینانە دەمانبەنە قووڵایی مێژوو و گەورەیی و توانای باوباپیرانمان بۆ دروستکردنی جوانییەکی بێهاوتامان بیردەخەنەوە. بۆ ئەوانەی هەوڵی گەڕان بەدوای مێژوو و کولتووری ناوچە کۆنەکاندا دەدەن، سەردانی پۆل خوسرەو ئەزموونێکی ناوازەی دەبێت.