جام کوردی - باجی نوێی حکومەتی ئەمریکا لە دژی هاوردەکردن لە ٦٠ وڵاتەوە بە ئامانجی بەرپەرچدانەوەی ئیدیعاکانی "کاری زۆرەملێ" جێبەجێکرا؛ هەنگاوێک کە کاردانەوەی جیاوازی لە ئەمریکای لاتین دروستکردووە، وڵاتانی وەک بەرازیل و مەکسیک و شیلی هەڵوێستی جیاوازیان گرتۆتەبەر.
جێبەجێکردنی باجی نوێ و مشتومڕاوی حکومەتی ئەمریکا دژی هاوردەکردن لە ٦٠ وڵاتەوە بە بیانووی بەرەنگاربوونەوەی "کاری زۆرەملێ" شەپۆلێکی کاردانەوەی دژبەیەک لە سەرانسەری ئەمریکای لاتین و کاریبی بەدوای خۆیدا هێنا؛ لە کاتێکدا مەکسیک ڕاپۆرت دەکات کە ئەم بڕیارە هیچ کاریگەرییەکی لەسەر بازرگانییەکەی نییە، بەڕازیل هەڕەشەی تۆڵەسەندنەوە و سکاڵا لەسەر ڕێکخراوی بازرگانی جیهانی کردووە بە بە نایاسایی ناوبردنی ڕێوشوێنەکە، شیلیش هەوڵدەدات بەرهەمە سەرەکییەکانی لە لیستی ڕەشی واشنتۆن لاببات.
بەگوێرەی ڕاپۆرتی سی ئێن ئێن سپانی، ئەو باجە نوێیانەی کە ئەمریکا بە بیانووی نیگەرانییەکان لە پرسی "کاری زۆرەملێ" سەپاندبووی، ڕۆژی هەینی کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. بەم بڕیارە ئێستا هاوردەکردنی ئەمریکا لە ٦٠ وڵاتەوە ڕووبەڕووی باج دەبێتەوە کە لەسەدا ١٠ بۆ ١٢.٥ دەبێت.
لە نێو ئەو وڵاتانەی کە کاریگەری ئەم باجە نوێیانەیان لەسەرە، نزیکەی ٢٠ وڵاتی ناوچەی ئەمریکای لاتین و کاریبی؛ لەوانە هاوپەیمانە بازرگانی و سیاسییە نزیکەکانی ئەمریکا وەک مەکسیک، ئەرجەنتین، ئیکوادۆر، شیلی و هندۆراس، هەروەها ئەو وڵاتانەی کە پەیوەندییان لەگەڵ ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکادا ئاڵۆزە، وەک کۆڵۆمبیا و بەرازیل.
حکومەتەکانی هەرێم کاردانەوەی تێکەڵاویان نیشانداوە. لە کاتێکدا هەندێک پێداگری لەسەر ئەوە دەکەن کە بارودۆخەکان بۆیان نەگۆڕاوە یان تەنانەت باشتر بوون، هەندێکی تر بە توندی دژی ئەم باجە قورسانە بوون لەسەر بەرهەمەکانیان.
باجی نوێی ترەمپ لاوازییەکانی ئابووری ئەمریکا دەشارێتەوە
مۆنیکا دی بۆلێ، هاوکارێکی باڵا لە پەیمانگای پیتەرسۆن بۆ ئابووری نێودەوڵەتی دەڵێت، ئەو باجە نوێیانە کە بەپێی بەشی 301ی یاسای بازرگانی ئەمریکا لە ساڵی 1974 سەپێنراون، بۆ جێگرتنەوەی ئەو باجانە دانراون کە بەسەرچووە. ئەو ئاماژەی بە باجی گشتی 10% دەکرد کە لە مانگی شوباتدا بەپێی بەشی 122ی یاسای بازرگانی سەپێندرابوو، کە ڕۆژی هەینی کۆتایی هات.
دی بۆلی بە سی ئێن ئێنی وتووە: “ئێستا هەموو وڵاتێک دەبێت بیرکاری خۆی بکات بۆ ئەوەی بزانێت ئایا شایەنی تۆڵەسەندنەوەیە یان نا”.
ئەو باجە نوێیە هاوردەکردنی ئەو وڵاتانە دەگرێتەوە کە نزیکەی هەموو پێداویستییە دەرەکییەکانی ئەمریکا دابین دەکەن. لێخۆشبوون هەیە بۆ هەندێک کاڵا، لەوانە نەوت و گاز و بەرهەم کە ناتوانرێت لە ناوخۆدا بەرهەم بهێنرێت یان دەستیان پێ بگات.
سەبارەت بەو لێخۆشبوونانەی کە بە هەندێک بەرهەمی وڵاتانی ئامانجدار دراوە، ئەو پسپۆڕە وتی: ئەم بڕیارە لە ڕاستیدا "لاوازی و لاوازییەکانی" خودی ئابووری ئەمریکا نیشان دەدات.
ڕوونیشی کردەوە: "ئەم لێخۆشبوونانە خاڵی لاوازن بۆ ئەمەریکا، چونکە ئەو بەرهەمانە دەگرێتەوە کە ئەمریکا یان خۆی بەرهەمی ناهێنێت یان زیاتر لەوەی پێویستی پێیەتی لە وڵاتانی دیکە دەکڕێت، ئەوان ئەم لیستەی بەرهەمە بێبەرامبەرەکانی گومرگییان دروستکردووە تەنها بۆ ئەوەی ئابووری ئەمریکا تووشی شۆکی هەڵاوسان نەکات، ئەگەر وڵاتانی کاریگەری ئەو باجانە بیانەوێت وەڵامی ئەم ڕێوشوێنە بدەنەوە، ئەوا پێویستە دەستیان بگاتە ئەم لیستە وردە لە کەلوپەلی لێخۆشبوو".