جام کوردی - گۆڤارێکی ئەمریکی بە ئاماژە بە شکستی ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنیستی لە هێرشەکان بۆ سەر ئێران بڵاوی کردووەتەوە کە لە ئێستا بەدواوە هێزی پێشکەوتوو و زاڵ لە ڕۆژاوای ئاسیادا نە ئەمریکا و نە زایۆنیستەکان، بەڵکوو ئێران دەبێت.
گۆڤاری ئەتڵەنتیک ڕۆژی یەکشەممە لە ڕاپۆرتێکدا بە ئاماژە بە دەسەڵاتی سەربازی کۆماری ئیسلامی ئێران نووسی: ساڵانێکە ئێران لە ڕۆژئاوای ئاسیا ڕووبەڕووی هاوسەنگی هێز بووەوە کە دژی ئەو هاوسەنگییە مامەڵەی دەکرد. ئەم ناوچەیە زلهێزێکی دوژمنکارانەی ئەمریکا و ئیسرائیلێکی ئەتۆمی و یاریزانە گرنگە ناوخۆییەکانی وەک میسر و سعودیە و ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی کە لە ڕووی ستراتیژی و ئابوورییەوە هاوتەریب بوون لەگەڵ ئەمریکادا زاڵ بوو. بەڵام لەمەودوا ئێران زلهێزی پێشەنگی ڕۆژئاوای ئاسیایە.
گۆڤاری ئەمریکی جەختی لەوە کردەوە: ئەمڕۆ ئێران لە دۆخێکی تەواو نوێدایە. ئەم وڵاتە ڕووبەڕووی ئەمریکا و ئیسرائیل بووەتەوە، بەرەنگاری لێدانی پێشکەوتووترین چەکەکانیان بووەتەوە و لە هەموو کاتێک زیاتر ڕزگاری بووە. لە ئاکامدا ئێران بە هاوکاری ئەمریکا، پێکهاتەی دەسەڵاتی ڕۆژئاوای ئاسیا و کەنداوی فارسی بە تەواوی گۆڕیوە. دەسەڵاتی باڵادەست لە ناوچەکە لەمەودوا ئێران دەبێت نەک ئەمریکا و ئیسرائیل. وڵاتانی دراوسێ لە ئێستاوە خۆیان لەگەڵ ئەم واقیعە نوێیەدا دەگونجێنن و زلهێزەکانی دوورتریش هەمان شت دەکەن.
ڕۆژنامەی ئەتڵەنتیک بە ئاماژە بە دەسەڵات و هێزی سەربازی و سیاسی کۆماری ئیسلامی ئێران و هەروەها مقاوەمەی لە بەرامبەر دەستدرێژی ئەمریکی و زایۆنیستەکان زیادی کرد: ئێران پێویست ناکات ڕێککەوتن لەگەڵ ئەمریکا بکات. ئەو گریمانە هاوبەشەی کە ئێرانێکی لاواز و هەژار لە کۆتاییدا دەبێت لەگەڵ دەسەڵاتی ئەمریکا ڕێکبکەوێت و گەرووی هورمز بکاتەوە و چارەسەری ئابوورییەکەی کە زیانێکی زۆری پێگەیشتووە، هەڵە سەلمێنراوە. ئێران ماوەی چەند مانگێکە بە ڕوونی باسی لەوە کردووە کە کۆنترۆڵکردنی گەرووەکە جێگای دانوستان نییە. هەروەها ئەو تێڕوانینەی کە ئێرانییەکان ناتوانن بڕیار بدەن و بەردەوام هەڵوێستەکانیان دەگۆڕن، بەردەوام لەلایەن ئیدارەی ترەمپ و میدیاکانەوە دەخرێنەڕوو، شتێکی بێمانایە.
بڵاوکراوە ئەمریکییەکە ئاماژەی بەوە کردووە: ئێران هیچ ئیمتیازێکی بە ئەمریکا نەداوە و بە پێچەوانەوە پاژنەی ئەکیلی ئەمریکای ئاشکرا کردووە لە ئۆپەراسیۆنەکانی تۆڵەسەندنەوە دژی دامەزراوە و بنکەکانی لە ناوچەکە و کەنداوی فارسدا. دەوڵەتانی کەنداو یەکسەر لەم بابەتە تێگەیشتن و ترەمپیش هەروا. هێرشەکانی بۆ سەر ئامانجە وزەکانی ئێران ڕاگرت، فەرمانی بە ئیسرائیل کرد کە ئامادە نەبوو ئەو کارە بکات، هەمان کار بکات و هەر زوو هێرشە گەورەکانی ڕاگرت بەبێ ئەوەی یەک ئیمتیاز لە ئێران وەربگرێت. لەو کاتەوە، سەرەڕای هەڕەشەی چەندین جار، ترەمپ فەرمانی هێرشێکی دیکەی بۆ سەر ژێرخانی وزەی ئێران نەداوە.
ڕۆژنامەی ئەتڵەنتیک لە بەشێکی دیکەی ڕاپۆرتەکەدا ئاماژەی بە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی نێوان تاران و واشنتۆن کردووە و نووسیویەتی: ئەو یاداشتە لێکتێگەیشتنەی کە ئەمریکا و ئێران لە مانگی حوزەیران واژۆیان کردبوو، ڕەنگدانەوەی ئەم واقیعەیە بوو. هەرچەندە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنەکە بۆ پاراستنی ناوبانگی ئەمریکا تا ئەو جێگایەی کە دەکرێت داڕێژرابوو، بەڵام سەرکەوتنێکی ڕوون بوو بۆ ئێران. لە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتندا هاتووە کە کۆماری ئیسلامی ئێران و هیچ وڵاتێکی دیکە ڕێکخستنی پێویست بۆ تێپەڕبوونی سەلامەتی کەشتییە بازرگانییەکان بەناو گەرووی هورمزدا دابین ناکەن. ئێران بەگوێرەی یاسا نێودەوڵەتییە کارپێکراوەکان و مافە سەروەرییەکانی دەوڵەتانی کەنار دەریا، بە وتووێژ لەگەڵ عومان، بەبێ نێوەندگیری یان بەشداربووانی دیکە، بەڕێوەبردنی گەرووەکە دیاری دەکات. بەم شێوەیە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنەکە ئەو پاشەکشەیەی کە ئەمریکا لە مانگی ئازاردا تووشی بوو، بەهێزتر کرد، کاتێک ترەمپ بە ڕواڵەت درکی بەوە کرد کە یان ناتوانێت یان مەترسی هێرشی زیاتر بۆ سەر دامەزراوە وزە لە ناوچەکەدا ناکات.
گۆڤاری ئەمریکی کە لە سەرەتادا لە شاری بۆستن بە ناوی مانگنامەی ئەتڵەنتیک لە ساڵی ١٨٥٧ دامەزرا، باسی لە کەمیی چەکی ئەمریکی کرد و ئاماژەی بەوەدا کە: کەمیی مووشەک مەترسییەکانی هێرشی بەرفراوان بۆ سەر ژێرخانی ئێرانیش زیاد دەکات. ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ناچار دەبێت فڕۆکەی مرۆڤی زیاتر لە مەودای بەرگرییە ئاسمانییەکانی ئێران جێگیر بکات و تاڕادەیەک کەمی ڕێگریکەری دەبێت بۆ پاراستنی دەوڵەتەکانی کەنداو و بنکە ناوچەییەکانی. مەترسی قوربانییەکانی ئەمریکا زۆر دەبێت، هەروەها مەترسی لەسەر ژێرخانی وزەی ناوچەکەش.
ڕۆژنامەی ئەتڵەنتیک لە کۆتاییدا نووسی: ئەمریکا دەیان ساڵە نیگەرانە لەوەی ئەگەر ئێران چەکی ئەتۆمی بەدەست هێنا چی بکات، ئێستا دەبێت نیگەرانی شتێکی گرنگتر بێت: ئێران کە ئەمریکای شکست پێهێنا، چیتر ترسی لە هێرشی ئەمریکی نییە و دەستڕاگەیشتن بە کەنداوی فارس کۆنترۆڵ دەکات، بە تەنها چەکی ئەتۆمی هەرگیز نەیدەتوانی دەسەڵاتێکی وا بە ئێران بدات. شەڕی شکستخواردووی ئەمریکا و ئیسرائیل لە دژی ئێران ئەم دەسەڵاتەی بە ئێران داوە.