جام کوردی - ئەمریکا بە بۆچوونی خۆی هەوڵی تێکدانی هاوکێشە ناوچەییەکان دەدات دوای دوو شەڕی ئەم دواییە کە لە بەرژەوەندی ئێران و میحوەری مقاوەمە بوون. بەڵام وەڵامی ئێران و هاتنە ناوەوەی یەمەن دەریخست کە میحوەری مقاوەمە هێشتا کارتی زۆری هەیە بۆ کاریگەری لەسەر پەیوەندییەکانی هێز لە ناوچەکەدا و دەستی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی کراوە نییە بۆ سەپاندنی ئیرادەی خۆیان، بە پێچەوانەی ڕابردوو.
ئەگەر بەدواداچوون بۆ پێشهاتەکانی دوو شەڕی ئەم دواییە بکەین، دەبینین کە لە شەڕی ١٢ ڕۆژەدا ڕژێمی زایۆنیستی ڕۆڵی سەرەکی بینی و لە شەڕی ٤٠ ڕۆژەدا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕاستەوخۆ هاتە ناو مەیدانەکەوە. بنەمای حیساباتی لایەنی بەرامبەر لە هەردوو شەڕەکەدا لەسەر دوو گەڵاڵە بوو: یەکەم: ئێرانی لاواز” و دووەم: “ناوچەی دوای ئێران”. ئەوان پێیان وابوو ئێران ئەوەندە لاواز بووە کە بتوانن نەزمێکی نوێی ناوچەیی دابڕێژن و دابمەزرێنن بەبێ ئەوەی کۆماری ئیسلامی ڕۆڵی هەبێت.
ئەم دوو شەڕە کە بە ئامانجی دروستکردنی نەزمێکی نوێی ناوچەیی دەستیپێکرد، دواجار بۆ ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی ئەنجامێکی جیاوازی هەبوو. ئەوان درکیان بەوە کرد کە گۆڕینی نەزمی ناوچەیی، بە پێچەوانەی گریمانە سەرەتاییەکەیانەوە، نە سادەیە و نە بە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی کورتخایەن دەتوانرێت بەدەستبهێنرێت. ئەوان پێیان وابوو بە ئۆپەراسیۆنێکی بەناو "پاک"، شتێکی وەک ڤەنزوێلا و بە تێچووی سنووردار، دەتوانن هاوکێشەکانی ناوچەکە بۆ هەمیشە لە بەرژەوەندی خۆیان بگۆڕن، بەڵام واقیعی سەر زەوی پێچەوانەی ئەم خەمڵاندنەی نیشان دا.
یەکێک لە بناغە هەرە گرنگەکانی حیساباتەکانیان، تێڕوانینێکی هەڵە بوو لە پێکهاتەی میحوەرەکەی بەرگری. ئەوان میحوەری مقاوەمەیان وەک گرووپێکی وابەستە و بەتەواوی ژێردەستەی ئێران پێناسە کرد و بە کەڵک وەرگرتن لە چەمکی “پرۆکسی” یان هێزی بە وەکالەت، پێیان وابوو ئەگەر ئێران لاواز بێت، ئەکتەرەکانی دیکەی ئەم میحوەرەش بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەڕووخێن. بەم پێیە ستراتیژی خۆیان داڕشت. بەڵام دوای شەڕی ٤٠ ڕۆژە ئەم تێڕوانینە گۆڕا. ئەمریکا و ڕژێمی زایۆنی درکیان بەوە کرد کە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران شەڕێک نییە کە بە ئاسانی بەڕێوە بچێت یان کۆتایی پێبهێنرێت و ئەندامانی میحوەری مقاوەمە وێڕای هەماهەنگی لەگەڵ یەکتر، سەربەخۆیی و داهێنەر و دەسەڵاتی ستراتیژییان هەیە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش لە دوو هەفتەی ڕابردوودا بەرەو ئەو شتە هەنگاویان ناوە کە بە “جەنگی ناوچەی خۆڵەمێشی” ناسراوە. واتە زنجیرەیەک ململانێی کۆنتڕۆڵکراو بەشێوەیەکی سەرەکی لەسەر باشووری ئێران بوو، کە ئامانجیان ئەوە بووە کە وردە وردە ئێران لاواز بکەن و زەمینە بۆ بەدیهێنانی نەزمی ناوچەیی خوازراویان خۆش بکەن، بەبێ ئەوەی گرژییەکی توند لە بازاڕدا پەرەپێبدەن.
بەڵام وەڵامە ئاسۆیی و قووڵە چارەنووسسازەکانی ئێران و هاوپەیمانەکانی جارێکی دیکە بۆ ئەمەریکا ڕوون کردۆتەوە کە شەڕێک لە ناوچەی خۆڵەمێشیدا ناتوانێت ڕێگرییان لێبکات لە فراوانکردنی ململانێکان لە ڕووی جوگرافیا و کوالیتی ئامانجەکانییەوە. لە لایەک ئێران مەودای شەڕی ئاسۆیی فراوانتر کردووە یان توانای فراوانبوونی خێرای هەیە. واتە مەیدانی شەڕی لە دەرەوەی سنوورە سەرەتاییەکان فراوانتر کرد و ئەکتەر و جوگرافیای نوێی خستە ناویەوە. سەرەڕای خەباتی ئەمریکا بۆ شەڕێکی کۆنترۆڵکراو و سنووردار و سەرقاڵکردنی ئێمە بە شەڕی سنوورەکانی باشوور، ئێران بەردەوام بوو لە پێشکەشکردنی وەڵامدانەوەی زیرەکی ناوچەیی و تەنانەت هاوپەیمانەکانی ئێران، وەک مقاوەمەی عێراق، باسیان لە تۆڵەسەندنەوە لە یۆنان و قوبرس کرد بەهۆی هاوکاری لەگەڵ ئەمریکا، یان تەنانەت هۆشداریی ئێران بۆ ئینگلتەرا و بولگاریا لە بەرامبەر بەشداریکردن لە هێرشی سەر ئێران.