لە دۆخێکدا کە ڕاوێژکاری دیپلۆماسی بەردەوامە بۆ کۆتایی هێنان بە ململانێکان و گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ ناوچەکە، وتەبێژی سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامی مەرجەکانی ئێرانی بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕ و کردنەوەی گەرووی هورمز ڕوون کردەوە. مەرجەکان بریتین لە وەستاندنی تەواوەتی شەڕەکە، کۆتاییهێنان بە هەڕەشەکان، کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە لوبنان، هەڵگرتنی گەمارۆی سەر یەمەن، ئازادکردنی ٢٤ ملیار دۆلار لە سەروەت و سامانی ئێران و دەستوەرنەدان لە توانا ئەتۆمی و مووشەکییەکانی ئەو وڵاتە و بەستراوەتەوە بە پەیامی ئەم دواییەی ئەمریکا بۆ تاران.
عەمید حسێن موحێبی، وتەبێژی سپای پاسدارانی ئینقلابی ئیسلامی لە دیدارێکدا لەگەڵ کارگێڕانی ڕاگەیاندن لە پارێزگای مەرکەزی وتی: ئەگەر لایەنی بەرامبەر بیەوێت کۆتایی بەم بارودۆخەی ئێستا بهێنێت، دەبێ بە تەواوی شەڕ ڕابگرێت و هەر هەڕەشەیەکی نوێ لە دژی ئێران ڕابگرێت.
بە گوتەی موحێبی، کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە لوبنان، کۆتایی هاتنی گەمارۆی سەر یەمەن و ئازادکردنی ٢٤ ملیار دۆلار لە سامانی دەستبەسەرداگیراوی ئێران لە مەرجەکانی دیکەی تاراندایە. هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە هەر دەستوەردانێک لە توانا ئەتۆمی و مووشەکییەکانی ئێران دەبێ بوەستێنرێت.
وتەبێژی سوپای پاسداران لە ڕوونکردنەوەی هەڵوێستی ئێران سەبارەت بە بەرنامەی ئەتۆمی، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە ئەم توانایە هی ئێرانە و بە پشتبەستن بە فەتوای ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی هەرگیز و هەرگیز بەرەو دروستکردنی چەکی ئەتۆمی هەنگاو نانێت.
پەیامی ئەمریکا بۆ تاران؛ ترەمپ چی دەڵێت؟
ئەم مەرجانە لە کاتێکدا پێشنیار کران کە لە هەمان کاتدا ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە پەیامەکانی ئەمریکا بۆ ئێران لە ڕێگەی نێوەندگیری ناوچەییەوە بڵاو دەکرانەوە. بەپێی ڕاپۆرتێکی ماڵپەڕی میدل ئیست ئای، سەردانی فیڵد مارشال عاسیم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ تاران، پەیامێکی دۆناڵد ترەمپی لەگەڵدا بووە.
بەگوێرەی ڕاپۆرتەکە، پەیامەکەی ئەمریکا ئەوە بووە کە ترەمپ ئامادە نییە بگەڕێتەوە سەر ڕێککەوتنەکەی پێشوو و واشنتۆن بەدوای چوارچێوەیەکی نوێدا دەگەڕێت بۆ ڕێککەوتن.
ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە دوای سەردانەکەی ئەو بەرپرسە پاکستانییە بۆ تاران، شاندەکانی قەتەریش بۆ گەیاندنی پەیامی واشنتۆن و تاران چوونەتە ناو ڕاوێژکارییەوە. لەم نێوەندەدا هێشتا عومان و قەتەر لە هەوڵی کەمکردنەوەی جیاوازی نێوان هەردوولا و دابینکردنی بنەمایەک بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان.
دەگوترێ لەم ڕاوێژکاریانەدا هەڵوێستی ئێرانیش ڕوون بوو: تاران دەستبەرداری ڕێککەوتنی پێشوو نابێت و ئامادە نییە دەقێکی نوێ جێی بگرێتەوە.
بەپێی هەمان ئەکاونت، شاندی قەتەر کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا سەفەری تارانیان کردووە، پەیامی نوێکراوی ترامپیان گەیاندووە کە ئەمریکا ناگەڕێتەوە بۆ ڕێککەوتنی پێشوو؛ لە بەرامبەردا ئێران جەختی لە هەڵوێستی خۆی لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی پێشوو کردووەتەوە.
هاوکات پرسی گەرووی هورمز بە یەکێک لە گرنگترین بوارەکانی ناکۆکی و دانوستان لە نێوان هەردوولا دادەنرێت، چونکە لە ڕوانگەی تارانەوە دووبارە کردنەوەی ئەم ڕێڕەوی ئاوە ستراتیژییە پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە شێوازی کۆتایی هاتنی شەڕ و ڕێکخستنە ئەمنییەکانی ناوچەکە هەیە.
ئەو مەرجانەی پێشتر موحسین ڕەزایی ڕایانگەیاندبوو
هەڵوێستە نوێیەکانی وتەبێژی سوپای پاسداران لەکاتێکدا هات کە پێشتر موحسین ڕەزایی سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی مەرجەکانی ئێران بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز ڕوونکردبووەوە.
ڕەزایی ڕایگەیاندبوو کە ئێران و عومان لەسەر دروستکردنی ڕێڕەوێکی کاتی بۆ چوونە ژوورەوە و دەرچوونی کەشتیەکان لە گەرووی هورمز گەیشتوونەتە ڕێککەوتن؛ کۆریدۆرێک کە بەشێکی لە ئاوەکانی ئێران و بەشێکی لە ئاوەکانی عوماندایە و بڕیارە بە هاوبەشی بەڕێوەبچێت.
ناوبراو جەختی لەوە کردبووەوە کە ئەگەر ئەمریکییەکان مەرجەکانی ئێران جێبەجێ بکەن، دوای جێبەجێکردنی ئەو مەرجانە گەرووی هورمز دەکرێتەوە. لە ڕوانگەی ڕەزاییەوە پرسی گەرووی هورمز لە کۆتایی شەڕەکانی ناوچەکە بە تایبەت لە لوبنان و غەززە دابڕان نییە.
سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی هەروەها ڕایگەیاند کە تاران لە سیاسەتی دیپلۆماسی نوێی خۆیدا بە شوێن ئەمریکاوە ناڕوات، بەڵکو دەبێت واشنتۆن مەرجەکانی ئێران قبوڵ بکات و جێبەجێی بکات.
هەموو ئەم هەڵوێستانە ئەوە دەردەخەن کە لە ڕوانگەی تارانەوە، کردنەوەی گەرووی هورمز بەشێکە لە پاکێجێکی گەورەتر و تەنیا بە ڕێککەوتنێکی سنووردار لە بارەی هاتوچۆی کەشتییەکانەوە بەدی نایەت. کۆتایی هاتنی شەڕ لە ناوچەکە، ڕاگرتنی هەڕەشەکان لە دژی ئێران، کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە لوبنان، کۆتایی هاتنی گەمارۆدانی یەمەن، ئازادکردنی سەروەت و سامانی ئێران و پاراستنی توانای ئەتۆمی و مووشەکی، کۆمەڵێک مەرجن کە بەرپرسانی ئێران جەختیان لەسەر کردۆتەوە.
ئێستا کە قەتەر و عومان و پاکستان بەردەوامن لە نێوەندگیری پەیامەکانی نێوان تاران و واشنتۆن، جیاوازی سەرەکی نێوان هەردوولا ئەوەیە کە ئایا بگەڕێنەوە بۆ یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی پێشوو یان پێکهێنانی ڕێککەوتنێکی نوێ بە مەرجی جیاواز؛ پرسێک کە دەتوانێت کاریگەری لەسەر چارەنووسی دانوستانەکان و دۆخی گەرووی هورمز هەبێت.