جام کوردی - یەکێک لە پێداویستییە هەرە گرنگەکانی کۆمەڵگا، بەتایبەتی لای گەنجان، فێربوونە کە کەرامەتی یەکتری بپارێزن، بۆ ئەوەی پێگەی ئەوان بپارێزرێت.
چونکە کۆمەڵگایەک کە تێیدا ڕێز و حورمەت و ئەدەب و سنووری ئەخلاقی کەم دەبێتەوە، وردە وردە جوانی و ئارامی خۆی لەدەست دەدات. لەم جۆرە هەلومەرجەدا، هەرچەندە گەنجان دەبێ دڵخۆش و وزەبەخش و زیندوو بن، بەڵام ئەم دڵخۆشییە نابێت بگۆڕێت بۆ بێباکی و بێڕێزی و لەدەستدانی سنوورە کۆمەڵایەتییەکان.
گەنجی سەردەمی سۆز و خۆشی و ئەزموون و بنیاتنانی داهاتووە. پێویستە گەنجان بتوانن بژین و پێبکەنن و گەشە بکەن و پەیوەندی بکەن و ئامادەیییەکی چالاک و کاریگەریان لە کۆمەڵگادا هەبێت. بەڵام ئەم ئامادەبوونە کاتێک بەنرخە کە کەسایەتی و کەرامەت و ناسینی سنوورەکانی لەگەڵدا بێت. گەنجێک کە بزانێت سنوور لە قسەکردن و جل و بەرگ و ڕوخسار و ڕەفتار و پەیوەندییەکانیدا بپارێزێت نەک جوانی گەنجی خۆی لەدەست نادات، بەڵکو کەسایەتییەکەی قووڵتر و ڕێزدارتر دەبێت.
ئەمڕۆ یەکێک لە تەحەددای جددی ئێمە ئەوەیە کە هەندێک کەس پێیان وایە ئازاد بوون واتە بێ سنوور بوون؛ لە کاتێکدا ئازادی ڕاستەقینە توانای هەڵبژاردنی دروستە لەکاتێکدا سنوورەکان دەپارێزیت. ئەگەر سنوورەکان بشکێن، وردە وردە ڕێز لەدەست دەچێت. کاتێک ڕێزی دایک و باوک و خوشک و برا گەورەکان و خوشک و برا بچووکەکان لە خێزاندا ڕێزیان لێ نەگیرێت، ئەم بێڕێزییە بۆ کۆمەڵگاش دەگوازرێتەوە. وە کاتێک زمان و جل و بەرگ و ڕەفتار و پەیوەندییەکان لە کۆمەڵگادا بێ سنوور دەبن، ئەنجامەکەی سەرلێشێواوی و بێمتمانەیی و لاوازبوونی متمانەی گشتییە.
پێویستە گەنجان بزانن کە تایبەتمەندی تەنها لە ماڵەوە نییە. تایبەتمەندی کولتوورێکە؛ ئەو کولتوورەی لە ماڵەوە دەست پێدەکات لە قوتابخانە و زانکۆدا بەردەوامە، و دەبێت لە کوچە و شەقام و فەزای ئەلیکترۆنی و شوێنی کاردا بپارێزرێت. تایبەتمەندی واتە مرۆڤ دەزانێت لەگەڵ کێ قسە بکات و چۆن قسە لەگەڵ بکات.
تەنانەت کاتێک شاراوە بێت، بە شێوەیەک ڕەفتار بکات کە هەم کەرامەتی خۆی بپارێزێت و هەم وا لە کەسانی دیکە بکات بە ڕێزەوە سەیری بکەن.
تایبەتمەندی واتە دوورکەوتنەوە لە وشەی سووک و سووکایەتیکردن و بێ ئەدەب و بێباکی لە قسەکردندا. تایبەتمەندی واتە مرۆڤ دەزانێت هەموو وشەیەک لە هیچ شوێنێکدا ناگوترێ و هەموو ڕەفتارێک بە ناوی ئینتیما یان ئازادییەوە پاساو نادرێتەوە.
ئەگەر دەمانەوێت گەنجەکانمان بە دڵخۆشی و ڕێزدار و ڕەگداکوتاو بمێننەوە، پێویستە لەبری فەرمان و قەدەغەکردن، کولتوورێک بنیات بنێین. واتە دەبێت نیشانیان بدەین کە ڕێزگرتن و تایبەتمەندی سنووردارکردن نییە؛ بەڵکو پاراستنی کەسایەتین. گەنجێک کە تایبەتمەندی خۆی بزانێت لە ڕاستیدا گرنگی بە بەهای خۆی دەدات. دەزانێت تا نیگای پاکتر بێت، قسەکانی پێوانەتر بێت و ڕەفتاری ئارامتر بێت، متمانە و ڕێزی زیاتر لە کۆمەڵگادا وەردەگرێت.
لە لایەکی ترەوە خێزانەکانیش ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن. ئەگەر لە ماڵەوە ڕێزی یەکتر نەبێ، ئەگەر دایک و باوک تەنیا فەرمان بدەن و گوێ نەگرن، ئەگەر کەشوهەوای خێزان تەنیا بە توندی یان بێباکی بەڕێوە بچێت، گەنجەکە لە جیاتی فێربوونی ڕێزگرتن خۆی لێی دوور دەکەوێتەوە. گەنجێک کە بە کەرامەتەوە ببینرێت و دەبیسترێت و مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، باشتر دەتوانێت لە کەرامەتی ئەوانی تر تێبگات. بۆیە پاراستنی کەرامەتی گەنج هەنگاوی یەکەمە بۆ پاراستنی کەرامەتی کۆمەڵگا.
لە کۆتاییدا دەبێ بڵێین:
گەنجی جوانە، بەڵام جوانییەکەی کاتێک تەواو دەبێت کە حەیا و ئەدەب و کەرامەت و ڕێزگرتن لە تایبەتمەندییەکانی لەگەڵدا بێت.
کۆمەڵگای تەندروست ئەو کۆمەڵگایەیە کە مرۆڤەکان یەکتر بچووک نەکەنەوە و یەکتر ناشکێنن و بزانن کەرامەتی مرۆڤ شتێک نییە بە قسە و ڕەفتار و جل و بەرگ و پەیوەندییەکان لەناو بچێت. پاراستنی کەرامەتی ئەوانی تر لە ڕاستیدا وەبەرهێنانێکە بۆ پاراستنی کەرامەتی خۆمان.