جام کوردی - زۆر گرنگە گرنگی بەم بابەتە "خۆدەرمانکردن" بدەین؛
چونکە پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە تەندروستی خۆمان و تەندروستی دەوروبەرمانەوە هەیە. بۆ
ئەوەی باشتر لێی تێبگەین، با لە دوو گۆشەنیگایەوە سەیری بکەین:
یەکەم: خۆدەرمانکردن و فرۆشتنی دەرمان بەبێ ڕەچەتە؛
خوویەکی سادە کە مەترسی جددی لەسەرە،
کاتێک نەخۆش دەکەوین زۆرێکمان لەبری ئەوەی بچینە لای پزیشک دەرمان بۆ خۆمان دەنوسین. هەندێک جار بەبێ ڕەچەتە دەرمان لە دەرمانخانە دەکڕین. ڕەنگە ئەمە سادە و خێرا دەرکەوێت، بەڵام لە ڕاستیدا دەتوانێت مەترسی زۆری هەبێت.
خۆدەرمانکردن واتە مرۆڤ بۆ خۆی بڕیار دەدات چ دەرمانێک بخوات بەبێ ئەوەی دەستنیشانکردنی دروستی بۆ بکرێت. کێشەکە لەوەدایە زۆرێک لە نەخۆشیەکان نیشانەی هاوشێوەیان هەیە، بەڵام چارەسەرکردنیان جیاوازە. ئەو ئازار و تا یان کۆکەیەی کە هەمانە لەوانەیە نیشانەی کێشەیەکی سادە بێت، بەڵام هەندێک جار دەتوانێت نیشانەی نەخۆشییەکی قورستر بێت. کاتێک بەبێ ئامۆژگاری پزیشک دەرمان دەخۆین، ڕەنگە تەنها بۆ ماوەیەکی کاتی نیشانەکانی کەم بکەینەوە و ڕەگی نەخۆشییەکە بشارینەوە. لە ئەنجامدا نەخۆشییەکە چانسی بەرەوپێشچوونی هەیە و دواتر چارەسەرکردنی قورستر دەبێت.
لە لایەکی ترەوە هەندێک دەرمان ئەگەر بە شێوەیەکی ناپێویست یان زیادەڕۆیی بخورێن، زیان بە جەستە دەگەیەنن. بۆ نموونە بەکارهێنانی نادروستی دەرمانی دژە زیندەیی یەکێکە لە کێشە هەرە گرنگەکان. زۆر کەس پێیان وایە هەموو هەڵامەتێک یان قورگ ئێشەیەک بە دەرمانی دژە زیندەیی چارەسەر دەکرێت، لە کاتێکدا زۆرێک لەو نەخۆشیانە ڤایرۆسین و دژە زیندەییەکان هیچ کاریگەرییەکیان لەسەریان نییە بە هیچ شێوەیەک. بەکارهێنانی ناپێویستی ئەم دەرمانانە دەبێتە هۆی ئەوەی میکرۆبەکان بەرگریان بەرامبەر ئەو دەرمانە هەبێت و چارەسەرکردنی نەخۆشیەکان لە داهاتوودا قورستر دەکات.
هەروەها هەندێک دەرمان کارلێک لەگەڵ یەکتر دەکەن یان مەترسیدارن بۆ ئەوانەی نەخۆشی بنەڕەتییان هەیە. بۆ نموونە دەرمانێک بۆ یەک کەس ڕەنگە بێ زیان بێت، بەڵام بۆ کەسێک کە جگەر، گورچیلە، پەستانی خوێن یان کێشەی دڵی هەیە، ئاڵۆزییەکی گەورە دروست دەکات. هەر لەبەر ئەم هۆکارە خواردنی دەرمان بەبێ زانیاری وەک ئەوە وایە بچیتە ناو ڕێگایەکی نادیار بەبێ نەخشە.
جگە لەمەش ئەو دەرمانخانانەی بەبێ ڕەچەتە دەرمان دەفرۆشن، ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن.
دەرمانخانە تەنها شوێنێک نییە بۆ کڕین و فرۆشتن. پێویستە شوێنێک بێت کە تەندروستی خەڵک بە جددی وەربگیرێت. کاتێک هەندێک دەرمان بەبێ ڕەچەتە دەدرێن، پەیامی هەڵە بۆ خەڵک دەنێردرێت کە "هەر دەرمانێک دەتوانرێت لەسەر خۆی بخورێت". لەکاتێکدا زۆرێک لە دەرمانەکان تەنها بە ڕەچەتەی پزیشک پێویستە بخورێت، چونکە ژەمە دەرمان و ماوەی بەکارهێنان و مەرجەکانی بەکارهێنانیان زۆر گرنگە.
لە ڕاستیدا فرۆشتنی دەرمان بەبێ ڕەچەتە دەتوانێت سووتەمەنی خووی مەترسیداری خۆدەرمانکردن بێت. لەوانەیە کەسێک دەرمانێک بخوات بۆ چارەسەرکردنی کێشەیەکی سادە کە نەک هەر یارمەتیدەر نییە، بەڵکو دەبێتە هۆی کاریگەری لاوەکی، هەستیاری، ژەهراویبوون یان خراپتربوونی نەخۆشییەکە. ئەگەر ئەم ڕەفتارە دووبارە بێتەوە، هەم تەندروستی کەسەکە دەکەوێتە مەترسییەوە و هەم متمانەی کۆمەڵگا بە بەکارهێنانی دروستی دەرمان کەم دەبێتەوە.
لە ئەنجامدا؛
دەرمان شتێک نییە کە لەسەر خۆی و بەبێ زانیاری بخورێت.
باشتر وایە پێش خواردنی هەر دەرمانێک، تەنانەت دەرمانە سادەکانیش، ڕاوێژ بە پزیشک یان دەرمانساز بکەیت.
هەروەها پێویستە دەرمانخانەکان بەرپرسیار بن لە فرۆشتنی دەرمان و خۆیان بەدوور بگرن لە دابینکردنی دەرمانی بە ڕەچەتە بەبێ پشکنینی ورد.