جام کوردی - سەرۆکی ئەمریکا ٢٠ مانگە بەڵێن دەدات کە "ئابووری ئەمریکا لە لێواری بازدان و گەشەسەندن و خۆشگوزەرانییەکی گەورەدایە"؛ بەڵام ڕاپۆرتی دامەزراندن لەم دواییانەدا کە ئەدای ئەرێنی لە بەرامبەر چاوەڕوانییەکان نیشان دا، لە کۆتاییدا بووەتە هۆی توڕەیی و بێزاری!
بەپێی ڕاپۆرتێکی ئەسۆشێتدپرێس، دەکرا ئاماری دامەزراندن لە مانگی ئابدا هەواڵێکی پێشوازی لێکراو بێت دوای چەند مانگێک لە نیگەرانییەکانی دامەزراندنی کارمەند و هەڵاوسان کە لە دوو مانگی پێش هەڵبژاردنەکانی ناوەڕاستی خولیدا قورسایی لەسەر ترەمپ و پارتەکەی دانا. بەڵام لە لێدوانەکانی ئۆفیسی هێلکەیی کۆشکی سپیدا، ترەمپ لەبری ئەوەی پێشوازی لەو ئامارانە بکات، گلەیی لە هەڵاوسان و ڕێژەی سوود کردووە. بازاڕە داراییەکان و بانکی فیدراڵی و هاوبەشە بازرگانییەکانی ئەمریکای کردە ئامانج. سەرۆکی ئەمریکا لەگەڵ ئەو بۆچوونە ئابوورییە باوەدا نەبوو کە دەڵێت زیادبوونی چاوەڕواننەکراوی 162 هەزار هەلی کار لە مانگی ئابدا دەتوانێت ببێتە هۆی سووتەمەنی فشارەکانی هەڵاوسان.
ترەمپ بە تۆنێکی تووڕەییەوە وتی "سەرکەوتن نابێتە هۆی هەڵاوسان" و لە درێژەی قسەکانیدا دابەزینی بازاڕی بۆرسەی ڕۆژی هەینی بەهۆی نیگەرانییەکانی هەڵاوسانەوە بە "گەمژەیی و ناژیرانە" وەسف کرد.
تێکەڵبوونی دابەزینی هەلی کار و بەرزبوونەوەی نرخەکان بووەتە بابەتێکی دووبارەبووەوە لە خولی دووەمی ترەمپ و بەڵێنەکەی کە دەستبەجێ گەشەی ئابووری مێژوویی ئازاد بکات. ترەمپ لە میانی گردبوونەوەی هەڵمەتی هەڵبژاردنەکاندا لە کارۆلینای باکوور لە مانگی ئابی ٢٠٢٤ وتی: "کاتێک هەڵبژاردنەکان سەردەکەوم، دەستبەجێ دەست دەکەین بە بووژانەوەیەکی ئابووری تەواو نوێ لەسەر شێوازی ترەمپ".
ترەمپ هۆکاری شکستی خۆی لە بەدەستهێنانی گەشەی ئابووری بەهێزتر گەڕاندۆتەوە بۆ بەرزبوونەوەی ڕێژەی سوودی قەرزەکانی حکومەتی ئەمریکا، هەروەها لە سۆشیال میدیادا پێشنیاری کردووە کە ئەمریکا دەتوانێت تۆڵە بکاتەوە بە وەستاندنی بازرگانی لەگەڵ وڵاتانی دەرەوە. ڕێژەی سوود بەرزبووەتەوە لە وەڵامی هەڵاوسانی بەرزی بەردەوام کە لە باجەکانی ترەمپ خۆی و کەمیی نەوتەوە سەرچاوەی گرتووە کە بەهۆی شەڕی خۆی لەگەڵ ئێرانەوە دروست بووە. ئێستا قەرزی نیشتمانی 40 تریلیۆن دۆلاری ترسناک تێپەڕاندووە و دوێنێش داهاتی 10 ساڵەی گەنجینەی ئەمریکا لەسەدا 4.79ی تۆمارکردووە.
ترەمپ متمانەی ئابووری خۆی لەدەستداوە
بەو گەشەکردنە ئابوورییەی کە بەڵێنیدا نەیگەیەنێت، بەشێک لە متمانەی خەڵکی لەدەستداوە بە توانای سەرکردایەتیکردنی گەورەترین ئابووری جیهان. هەروەها سیاسەتەکانی ترەمپ خۆی لە بەشێکدا، هەر هەڵاوسان و ڕێژەی سوودی بەرزی دروستکردووە کە بە تامەزرۆییەوە بە تامەزرۆییەوە کەسانی دیکە تاوانبار دەکات.
جۆ بروسۆلاس، سەرۆکی ئابووریناس لە کۆمپانیای ڕاوێژکاری RSM US دەڵێت: "متمانەی حکومەت لەسەر گەشەکردن، هەڵاوسان، ڕێژەی سوود، قەرز و کورتهێنانەکان بەهۆی پێشبینییە زیادەڕەویەکانەوە لەکەدار بووە کە لەگەڵ واقیعی ئابووریدا ناگونجێت".
ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێس بڵاویکردەوە، "ئەگەر یەدەگی فیدراڵی بەو شێوەیەی کە ترەمپ دەیەوێت بیکات و ڕێژەی سوود دابەزێنێت بۆ ئەوەی پارەی زیاتر بخاتە ناو ئابوورییەوە، ئەوا پەلەقاژەی نەختینەیی ئەگەری هەڵاوسان خراپتر بکات و ئازارە سیاسی و ئابوورییەکانی ترەمپ زیاتر بکات".
بەڵام ترەمپ تەحەدای ئەم بنەما بنەڕەتییەی سیاسەتی دراوی کردووە. دوێنێ ترەمپ وتی ئەگەر ڕێژەی سوود کەمتر بێت، ئەوا بەرهەمی ناوخۆیی گشتی ئەمریکا دەتوانێت "لەسەدا ١٢، ١٣، ١٤ یان ١٥" گەشە بکات، لە هەمان کاتدا مەترسییەکانی هەڵاوسانی هەنگاوێکی لەو شێوەیەی کەمکردەوە! ترەمپ ئیدیعای کرد: دەتوانین ئابوورییەکمان هەبێت کە هەموو ژمارەیەکی پێوانەیی بشکێنێت.
ڕاپرسییەکی هاوبەشی ئەسۆشێتد پرێس و سەنتەری توێژینەوەی کاروباری گشتی NORC دەریخستووە کە ڕێژەی پەسەندکردنی ترەمپ بۆ ئابووری تەنها لەسەدا ٣٢ بووە لە ناوەڕاستی هاویندا. کاتێک کۆمارییەکان خۆیان بۆ هەڵبژاردنی ناوەڕاستی خولی ٢٠١٨ ئامادە دەکرد، ڕێژەی پەسەندکردنی لەسەدا ٥٠ بوو.
هەروەها هەڕەشەی ترەمپ بۆ بڕینی بازرگانی دەرەکی دەتوانێت گەشەی ئابووری بخاتە مەترسییەوە و ڕێژەی پەسەندکردنی زیاتر کەم بکاتەوە. هەروەها بەپێی هەواڵێکی ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێس، باجەکانی ئەم دواییەی لەسەر کەنەدا بووەتە کێشە بۆ کۆمارییەکان لە کێبڕکێکانی ئەنجومەنی پیران لە ویلایەتی مەین و میشیگان.
یاریدەدەرەکانی ترەمپ گەشبینن بە داهاتوو!
بەرپرسانی ئیدارەی ترەمپ بانگەشەی ئەوە دەکەن کە سیاسەتەکانیان وەک چاوەڕوان دەکرا سوودی هەیە! ئەوان پێیان وایە پەرەپێدانی زیرەکی دەستکرد دەبێتە هۆی زیادکردنی بەرهەمهێنان و دواتر گەشەسەندنی ئابووری بەهێزتر دەکات. بە گوتەی ئەوان، ئەو باجانەی ساڵی ڕابردوو سەپێنراون، لە کۆتاییدا هەلی کارگەیەکی زیاتر دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەمریکا، هاوکات کەمکردنەوەی باج لەلایەن ترەمپەوە دەبێتە هۆی زیادبوونی وەبەرهێنانی کۆمپانیاکان و هەوڵەکانی ئیدارەکەی بۆ دیاریکردنی ساختەکاریش دەبێتە هۆی پاشەکەوتکردن بۆ باجدەران.
کریستوفر فلین، سەرۆکی ئەنجومەنی ڕاوێژکارانی ئابووری کۆشکی سپی، ئیدیعای کردووە کە "چاوەڕوانی گەشەسەندنی زیاتر دەکەم، ئێمە شتەکان دەکەین بۆ ئەوەی شتە باشەکان ڕوو بدەن."
فلین دەڵێت: "گەشەی دامەزراندن لەم دواییانەدا نزیکەی دوو هێندە خێراتر بووە لەوەی کە پێویستە بۆ ئەوەی لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی دانیشتوواندا بگونجێت". “بە تەواوی ئەگەری ئەوە هەیە کە دەستکەوتەکانی بەرهەمهێنان لە چەند ساڵی داهاتوودا گەشەی ئابووری گشتی بەرز بکاتەوە، بەڵام ڕەنگە گەشەی ئابووری بە تەنیا بەس نەبێت بۆ چارەسەرکردنی هەموو کێشە داراییەکانی وڵاتەکە.”
بەڵام بەپێی ئەسۆشێتد پرێس ، گەشەی ئابووری بە تەنیا پێناچێت کورتهێنانی بودجە بە شێوەیەکی بەرچاو کەم بکاتەوە، چونکە تێچووی ئاسایشی کۆمەڵایەتی، مێدیکەر و مێدیکەید خێراتر لە داهاتی حکومەت گەشە دەکات.
گەشەی ئابووری بەس نییە بۆ چارەسەرکردنی کورتهێنانی بودجە
بەپێی شیکارییەکانی ئێرنی تێدێسکی، سەرۆکی توێژینەوەی ئابووری لە کۆمپانیای ستڕای
ستڕایپ، کۆمپانیایەکی دەستپێشخەری فینتەک دەڵێت: "ئەگەر ئابووری ئەمریکا بتوانێت ساڵانە زیاتر لە سەدا ٣ لە ماوەی دەیەی داهاتوودا گەشە بکات، ئەوا ئەو ڕێژەیە گەشەکردنە بە تەنیا بەسە بۆ سەقامگیرکردنی باری قەرزە بەرزەکانی حکومەت." وتی: "ئەگەر AI بتوانێت ئەو جۆرە گەشەکردنە بۆ ماوەی 10 ساڵ لەسەریەک بباتە پێشەوە، ئەوە شتێکی گەورە دەبێت." "بەڵام مێژوو دەریدەخات کە چاوەڕوانی ئەو جۆرە گەشەکردنە تەنها بەهۆی زانستی کۆمپیوتەرەوە ڕەنگە زۆر گەشبینانە بێت."
پێش لێدوانەکانی دوێنێی ترەمپ لەبارەی ڕێژەی سوودەوە، ئیدارەکەی لە ماوەی هەفتەی ڕابردوودا هەوڵیدا متمانەی دەنگدەران بە ئابووری بەرزبکاتەوە. سکۆت بێسانت وەزیری گەنجینەی ئەمریکا بە تایبەتی باسی لە سوودەکانی گەشەی ئابووری بەهێزتر کرد لە کۆبوونەوەی وەزیرانی دارایی گروپی ٢٠ لە کارۆلینای باکوور. هاوارد لوتنیک وەزیری بازرگانی ترەمپ هەمان خاڵ لە لوتکەکانی گروپی ٢٠ کە سەرنجیان لەسەر داهێنان بوو، خستەڕوو.
بەڵام بێسانت بە ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێسی ڕاگەیاندووە کە "لەگەڵ ڕوسیل ڤۆتێل بەڕێوەبەری بودجەی کۆشکی سپی کاردەکات لەسەر پلانێک بۆ کەمکردنەوەی قەرز و کورتهێنان."
ئەسۆشێتد پرێس نووسیویەتی، "هەوڵەکان بۆ کەمکردنەوەی کورتهێنانی بودجەی ساڵانە بە شێوەیەکی مانادار کە ئێستا نزیکەی دوو تریلیۆن دۆلارە و پێشبینی دەکرێت لە ماوەی دە ساڵدا سێ تریلیۆن دۆلار تێپەڕێنێت، لە ڕووی سیاسییەوە مەترسیدارە. بە ئەگەرێکی زۆرەوە سنووردارکردنی کورتهێنانەکە یارمەتیدەر دەبێت بۆ دابەزاندنی ڕێژەی سوود، بەڵام دەکرێت بە تێچووی سیاسی قورس بێت لە ڕێگەی کەمکردنەوەی خەرجییەکانی حکومەت و زیادکردنی باجەوە."
بروس سۆیلاس، سەرۆکی ئابووری لە کۆمپانیای RSM US دەڵێت: "پێدەچێت ترەمپ باجێک بدات بۆ چارەسەرکردنی قەرزەکان و دڵنیاکردنەوەی بازاڕە داراییەکان".