جام کوردی - ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز بڵاویکردەوە، لە دوای شەڕی ئەم دواییە، ئێران نەک تەنها توانای سەربازی و ئەتۆمی خۆی پاراستووە، بەڵکو بە خۆڕاگرییەکی زیاترەوە بە پشتبەستن بە نەوەی نوێی بڕیاردەر، بە دوای ئامانجە ستراتیژییەکانیەتی لە دانوستانەکاندا.
ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز نووسیویەتی: واشنتۆن و تەلئەبیب بە مەبەستی بنبڕکردن و کۆتاییهێنان بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران چوونە ناو شەڕی دژی ئێران، بەڵام ئەنجامەکەی ئەوەیە کە ئێران بەبڕیارتر لە پێشووتر لە ئامانجەکانیدا بەرەو پێشەوە دەچێت.
"سانام وەکیل" بەڕێوەبەری پرۆگرامی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا لە چاتام هاوس، پێی وایە: "ئێران ئێستا لەلایەن نەوەیەکی گەنجتر و بوێرتر لە دەسەڵاتدا سەرکردایەتی دەکرێت."
ئەم سەرکردە نوێیانە پێیان وایە دەتوانن بە شەڕێکی گەورەتردا تێپەڕن بەبێ ئەوەی بە شێوەیەکی بەرچاو هەڵوێستی دانوستان یان ئامانجە ناوچەییەکان بگۆڕن. ئەم ئامانجانە بریتین لە گەڕاندنەوەی ڕێگریکردنیان بۆ ئەوەی جارێکی دیکە هێرش نەکرێتە سەریان وەک ئەوەی لە کۆتایی مانگی شوباتدا بوو. ئەوان مافی پیتاندنی یۆرانیۆم دەپارێزن، تەنانەت لە ئاستێکی نزمیشدا، دوای ماوەیەک لە ڕاگرتن، لەگەڵ زانیاری و ئامێرە زانستییەکان.
ئێران خۆی وەک دانوستانکارێکی توند نیشان داوە کە ئامادەیە ئاستێکی بەرزی ئازارەکان قبوڵ بکات بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە سەرەکییەکانی.
شرۆڤەکاران دەڵێن سەرکردەکانی ئێران پێیان وایە دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا هیچ نیازێکی نییە شەڕێکی تەواو دەستپێبکاتەوە و ئاماژە بەوە دەکەن کە سنوورێکی بۆ ئامادەیی ئیسرائیل بۆ لێدانی ئێران داناوە.
عەلی واعز، بەڕێوەبەری پڕۆژەی ئێران لە گرووپی قەیرانە نێودەوڵەتییەکان، وتی: ئەمریکا و ئیسرائیل ناتوانن لە ڕێگەی هێزەوە ئەو شتە بەدەست بهێنن کە لە ڕێگەی شەڕەوە بەدەستیان نەهێناوە. ئێرانییەکان پێیان وایە لە خراپترین حاڵەتەکاندا تێپەڕیون و کاردەکەن بۆ پاراستنی داواکارییە سەرەکییەکانیان، لەوانە مافە ئەتۆمییەکانیان، بەرنامەی مووشەکی بالیستیکیان و پشتیوانیکردن لە هێزەکانی خۆڕاگری وەک حزبوڵڵا، حەماس و ئەنساروڵای یەمەن”.
شارەزایان دەڵێن، ئێران ڕەنگە ڕازی بێت بە ڕاگرتنی سنووردارکردنی پیتاندنی پیتاندن، ڕەنگە نیوەی ئەو کۆگایەی ئێستای لە یۆرانیۆمی زۆر پیتێنراو هەناردە بکات و ڕازی بێت بە شلکردنەوەی نیوەکەی تر، بەڵام هێشتا زانیاری و ژێرخانی ئەتۆمی خۆی دەپارێزێت، لەنێویاندا سەنتەرفیوجی پێشکەوتوو.
دانی سیترینۆڤیچ، ئەفسەری خانەنشینکراوی هەواڵگری سەربازی ئیسرائیل و شارەزای ئێران دەڵێت، ئەمە لەگەڵ توانای داخستنی گەرووی هورمز لە هەر کاتێکدا، "دەرفەتێک دەدات بە ئێران بۆ ڕێگریکردن لە هێرشێکی دیکەی ئیسرائیل و ئەمریکا".
ئێران دەیەوێت نزیکەی 12 ملیار دۆلار لە سامانی بلۆککراوی ئازادبکرێت و 12 ملیار دۆلاری دیکەش وەک پارەی بەدواداچوون بۆ پێشکەوتن لەسەر هەر ڕێککەوتنێک وەربگرێت. ئێرانییەکان دەیانەوێت ئامادەیی سەرۆکی ئەمریکا تاقیبکەنەوە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ دژایەتییەکی توندی هەندێک لە کۆمارییەکان و ئیسرائیل بۆ ڕادەستکردنی پارەکە بە ئێران. پرسی سەرەکی ئەتۆمی تا ڕادەیەکی زۆر دواخراوە بۆ دانوستانی وردتر لە ٦٠ ڕۆژی داهاتوودا.
سەنام وەکیل، بەڕێوەبەری پرۆگرامی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا لە چاتام هاوس ڕایگەیاند، ئامانجە درێژخایەنەکانی ئێران وەک خۆیان ماونەتەوە، لەوانە ڕێگریکردن لە هێرشەکانی داهاتووی ئەمریکا و ئیسرائیل، هەوڵدان بۆ گۆشەگیرکردنی ئیسرائیل لەنێو دەوڵەتە عەرەبییەکان و کەمکردنەوەی ئامادەیی سەربازی و تواناکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا.
سوزان مالۆنی، پسپۆڕی ئێران لە دامەزراوەی بروکینگز دەڵێت: پێدەچێت بۆ ماوەیەکی زۆر لە دۆخێکی نادڵنیاییدا بین کە سوودی بۆ ئێران هەبێت. “نە شەڕ و نە ئاشتی بۆ ئێران گونجاو نییە، چونکە تەنها فشارەکان لەسەر ترامپ زیاد دەکات بۆ قبوڵکردنی هەر جۆرە ڕێککەوتنێک بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز و هەوڵدان بۆ گەڕاندنەوەی هاوسەنگی بۆ بازاڕەکان بۆ وزە، پێو، ئەلەمنیۆم و شتی تر”.