بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، لەم دواییانەدا سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ناوچەی ئازاد و تایبەتی ئابووری لە یەکەمین کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی بەڕێوەبەرانی کارگێڕی ڕێکخراوەکانی ناوچە ئازادەکانی وڵات پێنج ئەولەویەتی بۆ قۆناغی نوێ ڕاگەیاند، کە بریتین لە شەفافیەت و چاکسازی لە ڕێکارەکان، ڕاکێشانی وەبەرهێنەرانی ڕاستەقینە، پەرەپێدانی ئامرازە داراییەکان، ئاسانکاری بۆ پێدانی مۆڵەت و پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری.
ئەم پێنج تەوەرە، ئەگەر لە ئاستی داڕشتنی سیاسەت تێپەڕن و ببنە بەرنامەیەکی جێبەجێکاری، دەتوانن بۆ ناوچە ئازادەکانی وڵات مانای خۆیان هەبێت؛ بەڵام بۆ قەسر شیرین مانایەکی گرنگتریان هەیە. قەسر شیرین بە باشترین شێوە دەتوانێت بەسەر ئەم تاقیکردنەوەدا زاڵ بێت، بە لەبەرچاوگرتنی تایبەتمەندی و سوودەکانی.
بە پێچەوانەی زۆرێک لە ناوچە ئازادەکان، ناوچەی ئازادی قەسر شیرین چەندین سوودی هەیە. هەبوونی سنوور و نزیکیی لە عێراق و توانای بازرگانی و دەستڕاگەیشتن بە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان و ناوەڕاستی عێراق و بوونی مەرزی پەرویزخان لە ئێستاوە بەشێک لەو سوودانەیان بۆ ئەم ناوچەیە دابین کردووە.
بەڵام پرسی سەرەکی ئەوەیە کە چۆن ئەم توانایانە بگۆڕدرێت بۆ وەبەرهێنانی بەردەوام، بەرهەمهێنان و هەناردەکردن و دامەزراندن؟
توانای سنووری کرماشان و ڕۆڵی کرماشان لە بازرگانی لەگەڵ عێراق ساڵانێکە باسی لێوە دەکرێت. بەڵام ئەزموونەکان دەریانخستووە کە تەنیا هەبوونی سنوور، مەرج نییە بە مانای هەبوونی ئابوورییەکی سنووری بەهێز بێت!
ئەوەی سنوورێک دەکاتە بزوێنەری گەشەپێدان، کۆمەڵێکە لە ژێرخان، یاسای شەفاف، پرۆسەی خێرا، وەبەرهێنەری ڕاستەقینە و بەڕێوەبردنە کە دەتوانێت پەیوەندییەک لە نێوان توانا ناوخۆییەکان و بازاڕی ناوچەییدا دروست بکات.
لەم ڕوانگەیەوە جەختکردنەوەی سکرتاریەتی ناوچە ئازادەکان لەسەر کەمکردنەوەی بیرۆکراسی و ئاسانکاری بۆ پێدانی مۆڵەت بۆ قەسر شیرین گرنگییەکی تایبەتی هەیە.
وەبەرهێنەر لە کۆتاییدا بەپێی ژمارەی کۆبوونەوە و بەڵێنەکان بڕیار نادات؛ ئەو کات و تێچوو و ئاسایشی سەرمایە و ئەگەری پێشبینیکردنی داهاتوو حیساب دەکات. ئەگەر دەستپێکردنی کارێک لە ناوچەیەکی ئازاددا بەردەوام بێت لە پرۆسەی درێژخایەن و بڕیاری فرە چین، تەنانەت سەرنجڕاکێشترین هاندانەکانیش ناتوانن وەبەرهێنەر ڕازی بکەن کە بمێنێتەوە.
پرسی دووەم وەبەرهێنانی ڕاستەقینەیە. ناوچەی ئازادی قەسر شیرین نابێت ببێتە شوێنێک بۆ زیادکردنی مۆڵەت یان تۆمارکردنی کۆمپانیاکان. سەرکەوتنی ئەم ناوچەیە کاتێک مانای دەبێت کە سەرمایە بچێتە ناو سووڕی بەرهەمهێنان و بازرگانییەوە؛ کارگەیەک پێکبێت، کۆگا و تێرمیناڵی لۆجستی پەرەپێدەدرێت، خزمەتگوزارییەکانی هەناردەکردن فراوانتر بکرێن و هێزی کاری ناوخۆیی سوودمەند بێت لەم چالاکییانە.
لەم نێوەندەدا نزیکی لە بازاڕی عێراق دەرفەتێکی ناوازەیە. قەسر شیرین دەتوانێت ببێتە شوێنێک بۆ کۆکردنەوە و پرۆسێسکردن و پاکەتکردن و بەرهەمهێنان و هەناردەکردن، نەک تەنها شوێنێک بۆ تێپەڕاندنی کاڵاکان. ئەمەش ڕێک جیاوازی نێوان ڕێڕەوی بازرگانی و ناوچەیەکی ئابووری سەرکەوتووە؛ یەکەمیان داهات لە هاتوچۆ وەردەگرێت، دووەمیان بەهای زیادە بەرهەم دەهێنێت!
لە لایەکی دیکەوە، گەشەپێدانی ژێرخانی قەسرشیرین دەبێت لە خواستێکی گشتیەوە بگۆڕدرێت بۆ نەخشەڕێگای دیاریکراو. ڕێگاوبان، گواستنەوە، کۆگا، لۆجستی، خزمەتگوزاری گومرگ، وزە و ژێرخانی پەیوەندیکردن زنجیرەی پێکەوە گرێدراون و لاوازی هەر پەیوەندییەک دەتوانێت کاریگەری لەسەر تەواوی زنجیرەی وەبەرهێنان هەبێت.
تەنانەت پرسی ئامرازە داراییە نوێیەکان کە لە سیاسەتە نوێیەکانی سکرتاریەتدا جەختی لەسەر کراوەتەوە، دەتوانێت بۆ قەسر شیرین بەکارهێنانێکی جددی هەبێت. گەشەپێدانی ژێرخانی بەرفراوان تەنها بە سەرچاوە سنووردارەکانی حکومەت ناکرگێت و ئەگەر کەرتی تایبەت بیەوێت بچێتە ناو بوارەکەوە، دەبێت مۆدێلی دارایی و بەشداریکردن و گەڕانەوەی سەرمایەگوزاری بۆ پڕۆژەکان ڕوون و متمانەپێکراو بێت.
بەڵام خاڵێکی گرنگتر هەیە، ناوچەی ئازادی قەسرشیرین نابێ لەمەودای نێوان کرماشان و تاراندا پێناسە بکرێت؛ پێویستە بە ڕێژەیەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئابووری ناوخۆیی و بازاڕی عێراقدا داڕێژرابێت. خەڵکی قەسر شیرین و شارەکانی دەوروبەری دەبێ یەکەم گرووپ بن کە هەست بە کاریگەرییە ئابوورییەکانی ناوچەی ئازاد بکەن. دامەزراندن، خۆشگوزەرانی بازرگانی ناوخۆیی، خزمەتگوزاری، گواستنەوە، گەشەپێدانی پیشەسازییەکانی پەیوەست بە بازرگانی لەگەڵ عێراق، پێویستە لە ناوەندی داڕشتنی سیاسەتدا بێت.
ئێستا کە سکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ناوچە ئازادەکان باس لە چاکسازی لە ڕێکارەکان و ڕاکێشانی سەرمایە و کەمکردنەوەی بیرۆکراسی و پەرەپێدانی ژێرخان دەکات، دەرفەتێکی باشە بۆ ئەوەی ئەم سیاسەتانە ببنە پلانێکی ئۆپەراسیۆن لە قەسر شیریندا.
ناوچەی ئازادی قەسر شیرین زیاتر لەوەی کە پێویستی بە دروشمێکی نوێ هەبێت، پێویستی بە بڕیاری خێرا و بەڕێوەبردنی یەکگرتوو و پڕۆژەی پێوانەکراو، هەیە.
قەسر شیرین دەتوانێت ناوچەیەکی ئازادی ئاسایی بێت؛ بەڵام دەتوانێت ڕێگایەکی دیکەش هەڵبژێرێت و ببێتە ناوەندی ئابووری ئێران بۆ بازاڕی عێراق. جیاوازی ئەم دووانە لە چۆنیەتی بەڕێوەبردنی دەرفەتەکاندایە!
ئێستا کە سیاسەتە نوێیەکانی سکرتاریەتی ناوچە ئازادەکان لەسەر کەمکردنەوەی بیرۆکراسی و ڕاکێشانی سەرمایە و پتەوکردنی ژێرخانە، قەسری شیرین دەرفەتی ئەوەی هەیە کە لە نازناوێکی ئیداری تێپەڕێت و ببێتە خاڵێکی ڕاستەقینەی چالاکیی ئابووری.
پێوانەی سەرکەوتن ڕوونە؛ ئەو وەبەرهێنەرەی کە دەچێتە ناوچەکەوە، ئەو یەکەیەی کە دەکرێتەوە، ئەو هەلی کارەی کە دروست دەبێت، و ئەو کاڵایانەی کە لێرەوە دەچنە ناو بازاڕی عێراقەوە!
لە کۆتاییدا بەهای ناوچەی ئازادی قەسر شیرین بەو گۆڕانکارییە دەپێورێت کە لە ئابووری و ژیانی خەڵکی ناوچەکەدا دروستی دەکات. ئەگەر ئەم ئاڵوگۆڕە بەرجەستە بێت، دەتوانین بڵێین قەسر شیرین لە توانای پۆتانسێلەوە بۆ دەرفەتێکی ڕاستەقینە بۆ کرماشان و ئابووریی ڕۆژئاوای وڵات گۆڕاوە. بە هیوای ئەو ڕۆژوە.
تایبەت بە جام کوردی