بە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، کۆبوونەوەی گرووپی کاری پەرەپێدانی هەناردەکردنی پارێزگای کرماشان بە ئامادەبوونی حەسەن دانایی فەر، سکرتێری ستادی پەرەپێدانی پەیوەندییە ئابوورییەکانی ئێران، عێراق و سووریا، یەحیا ئال ئێسحاق، سەرۆکی ژووری بازرگانی هاوبەشی ئێران و عێراق، عەبدولئەمیر ڕەبیهاوی، بەڕێوەبەری گشتیی ئۆفیسی ڕۆژئاوای ئاسیای ڕێکخراوی گەشەپێدانی بازرگانی ئێران، کەیوان کاشفی ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ژووری بازرگانی ئێران و کۆمەڵێک لە بەرپرسانی ئابووری و بەڕێوەبەرانی ئەو پارێزگایە، بەڕێوەچوو.
لەم دیدارەدا، توانا سنوورییەکانی کرماشان، ستراتیژییەکانی پەرەپێدانی هەناردە و هاوردە، دۆخی سنووری پەرویزخان، توانای ناوچەی ئازادی بازرگانی پیشەسازی قەسر شیرین و پێشنیارەکانی پارێزگا بۆ پتەوکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکان لەگەڵ عێراقدا، تاوتوێ کران.
دانایی فەر: پێویستە بەرەو هاوردەکردن لە عێراقەوە هەنگاو بنێین
حەسەن دانایی فەر بە ئاماژەدان بە گەمارۆی ئابووری وڵات، کەڵک وەرگرتن لە تواناکانی دەوروبەری ئێرانی بە یەکێک لە سوودەکانی وڵات بۆ تێپەڕاندنی ئەو هەلومەرجانە زانی و وتی: ئەو سیاسەتانەی کە لە بواری ئابووریدا جێبەجێ دەکرێن دەتوانن یارمەتی ئەم پرۆسەیەش بدەن.
سکرتێری ستادی پەرەپێدانی پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان ئێران و عێراق و سووریا بە جەختکردنەوە لەسەر پێویستی کەڵک وەرگرتن لە توانای عێراق بۆ هاوردەکردنی کاڵا، ڕایگەیاند: عێراق توانایەکی زۆر باشی هەیە بۆ هاوردەکردنی کاڵا و دەبێت لە ئەم توانایە کەڵک وەربگرین.
دانایی فەر زیادی کرد: بەکارهێنانی توانای هاوردەکردن لە عێراقەوە دەتوانێت یارمەتی هاوردەکردنی کاڵا بۆ ئێران بدات، بە لەبەرچاوگرتنی مەرجەکانی گەمارۆکان، هەروەها پێویستە هاوسەنگی لە هاوسەنگی بازرگانی نێوان هەردوو وڵات دروست بکرێت.
ناوبراو بە ئاماژەدان بە قەبارەی هەناردەی ئێران بۆ عێراق وتی: ناکرێ 10 ملیار دۆلار هەناردەی عێراقمان هەبێت، بەڵکو تەنها 50 ملیۆن دۆلار لەم وڵاتەوە هاوردەمان هەبێت و دەبێت هاوسەنگی لە پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان هەردوو وڵاتدا دروست بکرێت.
سکرتێری ستادی پەرەپێدانی پەیوەندییە ئابوورییەکانی ئێران و عێراق، کرماشانی بە یەکێک لە پارێزگا سەرەکییەکانی ئێران لە بواری بازرگانی لەگەڵ عێراقدا زانی و وتی: کرماشان لە ڕابردووەوە ڕۆڵی سەرەکی لە هەناردەکردنی ئێران بۆ عێراق بینیوە و لە هەناردەکردنی ئێران بۆ عێراق پلەی یەکەمی هەیە.
دانایی فەر هەروەها جەختی لە بەرەوپێشبردنی توانای بازرگانی سنووری پەروێزخان کردەوە و وتی: پێویستە لیژنەیەک بە ئامادەبوونی دەزگا پەیوەندیدارەکان پێکبهێنرێت بۆ بەدواداچوون بۆ ئەو پرسە.
ئال ئێسحاق: ئاڵوگۆڕی بازرگانی ئێران و عێراق دەتوانێت بگاتە 20 ملیار دۆلار
یەحیا ئال ئێسحاق، سەرۆکی ژووری بازرگانی هاوبەشی ئێران و عێراق هەروەها ئاماژەی بە توانا بازرگانییە بەرچاوەکانی نێوان هەردوو وڵات کرد و وتی: پەیوەندییە بازرگانییەکانی ئێران لەگەڵ عێراق دەتوانێت بگاتە 20 ملیار دۆلار لە ساڵێکدا و ئەمەش دروشم نییە.
ناوبراو بە ئاماژە بەوەی کە بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی تایبەتی جیهانی، ناوچەیی و ئابووری وڵات، کەڵک وەرگرتن لە توانای عێراق وەکوو پێویست وایە و جەختی لە کەڵکوەرگرتنی زیاتر لە توانای ژووری بازرگانی هاوبەشی ئێران و عێراق بۆ فراوانکردنی پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان هەر دوو وڵات کردەوە.
ئال ئێسحاق هەروەها ڕۆڵی کرماشانی لە ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ عێراقدا بە گرنگ زانی و وتی: پێویستە زیاتر لە توانای سنوورەکانی پارێزگاکە کەڵک وەربگیرێت.
ڕەبیهاوی: لە توانای بازرگانی زەوینی لەگەڵ دراوسێکان زیاتر کەڵکوەربگرین
عەبدولئەمیر ڕەبیهاوی، بەڕێوەبەری گشتیی ئۆفیسی ڕۆژئاوای ئاسیای ڕێکخراوی گەشەپێدانی بازرگانی ئێران، ئاماژەی بە ئەو سنووردارکردنانە کرد کە لە بازرگانیی دەرەکیدا لە ڕێگەی ڕێڕەوی باشووری وڵاتەوە دروست بووە و جەختی لە بەکارهێنانی زیاتری توانای هەناردە و هاوردەکردنی زەوینی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ کردەوە.
ناوبراو عێراقی بە وڵاتێکی گرنگ لە بازرگانی وشکانی ئێران زانی و وتی: پێگەی عێراق وەک یەکێک لە هاوبەشە بازرگانییەکانی ئێران گۆڕاوە و ئەم وڵاتەش کە پێشتر هاوبەشی بازرگانیی دووەمی ئێران بوو، ئێستا لە پلەی سێیەمدایە، تورکیاش لە پلەی یەکەمدایە.
ڕەبیهاوی هەروەها باسی لە دابەزینی هەناردەی ئێران بۆ عێراق کرد و بە ئاماژەدان بە دابەزینی هەناردەکردن لە سنووری پەرویزخانەوە وتی: لە ساڵانی ڕابردوودا کاڵای ئێرانی لەم سنوورەوە دەچووە هەرێمی کوردستانی عێراق و دواتر بە هاوکاری لەگەڵ بازرگانانی عێراق ڕەوانەی ناوچە جیاجیاکانی عێراق دەکرا، بەڵام ئێستا ئەم ڕەوتە لاواز بووتەوە.
ناوبراو جەختیشی کردەوە: بەمەبەستی زیادکردنی هەناردەکردن لە سنووری پەرویزخانەوە، پێویستە مامەڵەکان لەگەڵ لایەنی عێراقی بەتایبەت بازرگانانی عێراق زیاد بکرێن و تواناکانیان بۆ پەرەپێدانی بازاڕی کاڵای ئێرانی لە عێراق، کەڵک وەربگیردرێت.
حەبیبی: پێویستە ناوچەی ئازادی سێ لایانەی کرماشان و عێراق و هەرێمی کوردستان دابمەزرێت
مەنووچێهر حەبیبی، پارێزگاری کرماشان، ئاماژەی بە تواناکانی ئەو پارێزگایە لە بواری بازرگانی دەرەکیدا کرد و وتی: کرماشان پێنج سنووری فەرمی و دەروازەی سنووری تیلەکۆی هەیە کە بەم دواییە کرایەوە و بەو هۆیەوە بە پارێزگایەکی ستراتیژی لە بواری بازرگانی دەرەکیدا، دادەنرێت.
ناوبراو ناوچەی ئازادی بازرگانی پیشەسازی قەسر شیرینی بە یەکێکی دیکە لە تواناکانی پارێزگاکە زانی و دەشڵێت: ئەم ناوچەیە ئێستا کارا کراوە، پلانە هەمەلایەنەکەی یەکلایی بووەتەوە، هەروەها توانایەکی گونجاوی هەیە، بەتایبەتی بۆ وەبەرهێنانی هاوبەش لەگەڵ لایەنی عێراقیدا.
حەبیبی بە ئاماژە بە توانای سنوورەکانی پارێزگا لە بواری زیارەت و بازرگانی ئاماژەی بەوەشدا: پاش بەڕێوەچوونی کاری شارەزایانە، دروشمی "دەروازەی زیارەت و بازرگانی" بۆ کرماشان هەڵبژێردراوە.
ناوبراو عێراقی بە یەکێک لە هاوبەشە بازرگانییە گرنگەکانی ئێران زانی و دەشڵێت: ئابووری و کولتووری هەردوولا بەیەکەوە گرێدراون و پێویستە زیاتر لە توانا ئابوورییەکانی یەکتر کەڵک وەربگرین؛ بێگومان جگە لە گرنگیدان بە عێراق، نابێت تواناکانی وڵاتانی دیکەش پشتگوێ بخەین.
پارێزگاری کرماشان باسی لەوە کرد کە قازانجەکانی بازرگانی دەرەکی تەنیا لە پارێزگاکەدا سنووردار نییە و کاریگەری لەسەر ئابووری و هەلی کار و بژێوی وڵات هەیە. ناوبراو وتی: بە سەرنجدان بە بارودۆخی ئێستای وڵات و ئەو سنووردارکردنانەی کە لە ئەنجامی گەمارۆی دەریایی هاتوونەتە ئاراوە، کرماشان دەتوانێت ڕۆڵ و کاریگەری زیاتری هەبێت لە بواری بازرگانی دەرەکیدا.
حەبیبی هەروەها ئاماژەی بە داواکارییەکانی پارێزگاکە کرد لە بواری بازرگانی دەرەکیدا و وتی: یەکێک لە داواکارییە گرنگەکان وەرگرتنی ڕەزامەندی لایەنی عێراقییە بۆ داننان بە سنوورەکانی شۆشمی و شێخ سڵە، بە پاڵپشتی وەزارەتی دەرەوە.
دامەزراندنی کونسوڵخانەی گشتی ئێران لە دیالەی عێراق، ئەنجامدانی کۆبوونەوەی هاوبەش بۆ پەرەپێدانی هاوکارییە ئابوورییەکان، کەڵک وەرگرتن لە توانای ئاڵوگۆڕی کاڵا، ئەنجامدانی پێشانگای توانای بەرهەمهێنان و هەناردەکردن لە بەشی عەرەبی عێراق و هەرێمی کوردستان، دامەزراندنی گواستنەوەی یەک وێستگەیی کاڵا بۆ عێراق بە دەستپێکردنی کۆمپانیاکانی گواستنەوەی هاوبەش و دامەزراندنی خوشکایەتی لە نێوان شارەکانی هەردوولا پێشنیارەکانی دیکەی پاریزگاری کرماشان بوون کە پێشکەش کران.
حەبیبی هەروەها جەختی لە دامەزراندنی دامەزراوە داراییەکانی نیمچە بانکی کردەوە بۆ ئاسانکاری مامەڵەی بازرگانی لەگەڵ عێراق و ئەفغانستان بە بەکارهێنانی دراوی ئەو وڵاتانە.
ناوبراو لە درێژەدا پێشنیاری دامەزراندنی ناوچەیەکی ئازادی سێ لایانەی هاوبەشی لە نێوان کرماشان بەشی ناوەڕاستی عێراق و هەرێمی کوردستان کرد و وتی: ناوچەی ئازادی قەسر شیرین کە نزیکەی حەوت هەزار هێکتارە، ژێرخانێکی باشی هەیە بۆ بەدیهێنانی ئەم پلانە.
پارێزگاری کرماشان هەروەها خوازیاری باشترکردنی پێگە و ڕۆڵی بازرگانی سنووری پەرویزخان بووەوە و ڕایگەیاند: پێویستە لیژنەیەک بە ئامادەبوونی دەزگا پەیوەندیدارەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی ئەم سنوورە و زیادکردنی هەناردەکردنی پێکبهێنرێت.
کاشفی: پەرویزخان لاواز نەبووە، هەناردەکردنی ڕاستەقینەیە
کەیوان کاشفی، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ژووری بازرگانی ئێران، ڕایگەیاند کە؛ هەناردەکردن لە ڕێگەی سنووری پەرویزخانەوە لاواز نەبووە، بەڵکو بووەتە واقیعی و وتیشی: بۆ ئەوەی ئەم سنوورە دووبارە گەشە بکات، پێویستە لە توانای هاوردەکردن و ناوچەی ئازاد کەڵک وەربگیرێت.
ناوبراو ڕاشیگەیاند: لە ماوەی ڕابردوودا پەرویزخان جگە لە دابینکردنی پێداویستییەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق، وەک ناوەندێکی هەناردەکردنی بەشەکانی دیکەی عێراقیش مامەڵەی دەکرد، بەڵام ئەمڕۆ ئەم ڕۆڵە کەمیکردووە.
کاشفی ئاشکرای کرد، ئەگەری سنوورداربوونی هەناردەی پەرویزخان لە ماوەی ڕابردوودا پێشبینی دەکرا، و وتی: ماوەی چەند ساڵێکە جەخت لەسەر بەهێزکردنی سنووری خوسرەوی و سۆمار دەکرێتەوە بۆ پەرەپێدانی بازرگانی لەگەڵ بەشی عەرەبی عێراقدا.
ناوبراو پەرەپێدانی هاوردەکردن لە ڕێگەی پەرویزخانەوە بە یەکێک لە چارەسەرەکانی خۆشگوزەرانی ئەم سنوورەی زانی و دەشڵێت: بە لەبەرچاوگرتنی ئەو توانایانەی کە لە سلێمانیدا بەردەستن، بەشێک لە هاوردەکردنەکە دەتوانرێت لە ڕێگەی ئەم سنوورەوە ئەنجام بدرێت.
کاشفی بەکارهێنانی توانای ناوچەی ئازادی قەسر شیرینی بە چارەسەری دووەم بۆ خۆشگوزەرانی پەرویزخان وەسف کرد و وتی: پێویستە لە تواناکانی ناوچەی ئازاد بۆ پەرەپێدانی بازرگانی و خۆشگوزەرانی ئابووری ئەم سنوورە کەڵک وەربگیرێت.