جام کوردی - ئەمینداری گشتی بزووتنەوەی حزبوڵای لوبنان جەختی لەوە کردەوە کە مقاوەمەی لوبنان چەک دانانێت، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو ڕێککەوتنە چوارچێوەییەی کە لە واشنتۆن لە نێوان حکومەتی لوبنان و ئیسرائیل واژۆکراوە، شەرعیەت دەدات بە داگیرکردنی لوبنان لەلایەن ئیسرائیلەوە.
شێخ نەعیم قاسم ئەمینداری گشتی حزبوڵای لوبنان لە بەیاننامەیەکدا بە توندی ئیدانەی واژۆکردنی ڕێککەوتنی نێوان بەیروت و ئیسرائیلی کرد و بە "شەرمەزاری" وەسفی کرد.
شێخ نەعیم قاسم لە بەیاننامەکەدا جەختی لەوە کردووەتەوە، “هەر لەسەرەتاوە حکومەتی لوبنانمان ئاگادار کردبووەوە کە دانوستانی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئیسرائیل دەبێتە ئیمتیازێکی ڕەها بۆ ئەم ڕژێمە، چونکە ئەم جۆرە دانوستانانە بە مانای قبوڵکردنی تەواوەتی داواکاری و دیکتاتۆرییەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا دەبێت، حکومەت لە کاتێکدا چووەتە ناو ئەو دانوستانانەوە کە لەگەڵ زیاتر لە نیوەی گەلی لوبنان ناکۆکە و بە پێچەوانەوە مامەڵەی کردووە دەستوور و یاساکانی وڵات، کە ئیسرائیل بە دوژمن دەزانن”. جگە لەوەش، بە وازهێنان لە دەسەڵاتی مقاوەمە و گەل، حکومەت هیچ کارتێکی نییە و هەر لە یەکەم ڕۆژی شەڕەوە، لەگەڵ بڕیارەکەی حکومەت لە ٢ی ئازاردا، بەرخۆدانەکەی لە دەرەوەی چوارچێوەی یاساکە ناساند، کە خزمەتی پڕۆژەی دەستدرێژی ئیسرائیلی کرد.
یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا
قاسم زیادی کرد: لە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و ئەمریکادا لە پێشینەی کارەکانی وەستاندنی شەڕی لوبنان بوو، بەڵام حکومەتی لوبنان سەرەتا ئەم ڕێگایەی ڕەتکردەوە، بەڵام دوای ڕوونکردنەوەی بەشێک لە لایەنە بەشدارەکانی ئەم لێکتێگەیشتنە، قبووڵی کرد کە ئاگربەست دامەزرێت، دەستکەوتێک کە حکومەت خۆی نەیتوانی بەدەستی بهێنێت. هەروەها دەبێت دانوستانەکان سەبارەت بە کشانەوەی ئیسرائیل لەلایەن لوبنان خۆیەوە ئەنجام بدرێت و هیچ وڵاتێک جێگەی ناگرێتەوە. ئەمەش دیاری شەرەف و کەرامەت و دەسەڵاتە لە ئێرانەوە بۆ لوبنان و گەلەکەی و خۆڕاگرییەکەی.
قاسم جەختی لەوە کردەوە کە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا گەرەنتی "یەکپارچەیی خاکی لوبنان و سەروەری" دەکات و ئەم سەروەرییە تەنیا بە کشانەوەی تەواوەتی هێزەکانی ئیسرائیل لە ماوەی ٦٠ ڕۆژدا بەدی دێت. ئەو ئەمەی بە "ترەمپ کارت" بۆ لوبنان زانی، کە بە گوتەی خۆی، حکومەت بە قبوڵکردنی "ڕێککەوتنی چوارچێوە" دۆڕا و بەبێ وەرگرتنی هیچ ئیمتیازێک دەستبەرداری داواکارییەکانی ئیسرائیل بوو.
شەرعیەتدان بە داگیرکاری
ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان ئاماژەی بەوەشکرد، نەتانیاهۆ ڕێگەی بە سوپای لوبنان داوە تەنها لە دوو ناوچەی تاقیکردنەوەدا جێگیرببێت، لەکاتێکدا ئیسرائیل سەرپەرشتی پرۆسەی جێگیرکردن و داماڵینی چەک دەکات و لیژنەی سێ قۆڵیش بەدواداچوون بۆ داواکارییەکانی ئیسرائیل دەکات. ئەم ماوەی تاقیکردنەوە ڕەنگە چەند مانگێک بخایەنێت و درێژکردنەوەی بە مەرجی ڕەزامەندی ئیسرائیل بێت. بەم شێوەیە ئیسرائیل بە شێوەیەکی کاریگەر ئەو داواکاریانە بەدەست دەهێنێت کە لە بەرەکانی شەڕدا بەدەستی نەهێنا.
بە گوتەی قاسم، ڕێککەوتنێکی لەو شێوەیە دەتوانێت ببێتە هۆی شەرعیەتدان بە بەردەوامی داگیرکردنی بەشێک لە خاکی لوبنان بۆ ماوەی ساڵانێک و تەنانەت ئەگەری لکاندنی ئەو ناوچانە بە ئیسرائیلەوە، ڕێگری لە گەڕانەوەی دانیشتووان بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان بکات.
حزبوڵا دەستبەرداری چەک نابێت
ئەمینداری گشتی حزبوڵا جەختی لەوە کردەوە کە بەستنەوەی کشانەوەی ئیسرائیل لە لوبنان بە چەکداماڵینی مقاوەمە، "پلانێکی زۆر مەترسیدارە" کە هەموو هێڵە سوورەکان دەبڕێت و لوبنان دەخاتە بەردەستی ئیسرائیل.
ئاماژەی بەوەشکرد: ئەگەر کشانەوەی ئیسرائیل بە مەرجی داماڵینی چەک بێت، بوونی هەر چەکێک لە هەر شوێنێکی لوبنان دەتوانێت بیانوویەک بێت بۆ بەردەوامبوون لە داگیرکاری؛ لە کاتێکدا بەرخۆدان هەرگیز چەکەکانی دانانێت و کەس مافی ئەوەی نییە مافی بەرگریکردن لە خۆیان و خاکەکەیان لە گەلی لوبنان زەوت بکات.
لە کۆتاییدا قاسم “رێککەوتنی چوارچێوە”ی واژۆکراوی واشنتۆنی بە “سەرچاوەی زەلیلکردن، شەرمەزاری و بێبایەخکردن بە سەروەری لوبنان” وەسف کرد و وتی کە ئەم ڕێککەوتنە “بێ هیچ ڕەوایەتییەک” و پێویستە لەبری ئەوە بڕگەکانی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا جێبەجێ بکرێن.
هەروەها بە حکومەتی لوبنان وتی: “هێشتا کاتتان ماوە بۆ چاکبوونەوە لە هەڵەکانتان، ئێمە ئامادەین هاوکاربین بۆ پاراستنی سەروەری لوبنان، ئازادکردنی ناوچە داگیرکراوەکان، گەڕاندنەوەی دیلەکان، گەڕانەوەی پەنابەران، ئاوەدانکردنەوەی وڵات و داڕشتنی ستراتیژی ئاسایشی نیشتمانی”.
قاسم لە کۆتاییدا جەختی لەوە کردەوە کە ئاگربەست بەبێ قوربانیدانی هێزەکانی خۆڕاگری و بنەماڵەکانیان و گەلی لوبنان و سوپای وڵاتەکە مومکین نەدەبوو و حزبوڵا بەردەوام دەبێت لە خۆڕاگری بۆ کۆتایی هێنان بە داگیرکارییەکانی ئیسرائیل.